|
TỰ CHỮA STRESS BẰNG PHƯƠNG PHÁP KHÔNG
DÙNG THUỐC
Lương y VÕ HĂ
Nhiều người trong chúng ta có thể dễ
dàng có được những bữa ăn ngon, những giấc ngủ sâu,
những phút giây thoải mái thả hồn theo tiếng nhạc, hoặc
hòa mình vào thiên nhiên hùng vĩ. Nhưng không phải ai
cũng được như thế. Có người luôn bị căng thẳng bởi áp
lực công việc. Có người bị ám ảnh bởi những ý tưởng sợ
hải, lo âu hay hận thù không dứt bỏ được. Cũng có người
luôn có cảm giác khó chịu hoặc đau nhức ở nơi nào đó
trong cơ thể mà bác sĩ không tìm ra được bất cứ tổn
thương thực thể nào.
Trong cuộc sống hàng ngày không ai là
không có những cảm xúc buồn, thương, giận, ghét... tuy
nhiên khi một hoặc nhiều cảm xúc nầy được lập đi lập lại
nhiều lần và lâu dài sẽ ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh
và dẫn đến bệnh tật. Những trường hợp nầy khoa học gọi
là stress. Stress có thể gây ra nhiều triệu chứng khác
nhau như mệt mõi, hay cáu gắt, mất ngủ, nhức đầu, đau
gáy, kém ăn, rối loạn kinh nguyệt... Thời gian đầu,
những triệu chứng do stress gây ra chỉ là rối loạn thần
kinh, rối loạn khí hóa. Lâu dài stress có thể gây ra
những tổn thương thực sự như viêm xoang, loét dạ dày...
Ngoài ra stress còn làm giảm sức đề kháng của cơ thể và
làm trầm trọng thêm các chứng bịnh đang tiềm ẩn. Theo
một nghiên cứu của Trung Tâm Y Khoa phòng ngừa ở Atlanta
Mỹ, những người dưới 60 tuổi có tính nóng nảy có nguy cơ
bị tai biến mạch não ba lần cao hơn những người bình
thường. Ngược lại việc hoá giải được stress sẽ tác động
tốt đến quá trình điều trị các bệnh mãn tính. Về điều
nầy, một cuộc nghiên cứu do Tiến sĩ Richard Surwit thuộc
Trung Tâm Y khoa Đại học DUKE (Mỹ) và các cộng sự thực
hiện trên 108 bệnh nhân tiểu đường type II đã cho biết
việc loại bỏ stress bằng cách thư giãn và những phương
pháp hô hấp có kết quả tương đương hoặc hơn so với việc
dùng thuốc trong việc hạn chế những tác hại của bệnh.
Trong thí nghiệm nầy, tất cả bệnh nhân được phổ biến
những kiến thức cần thiết về bệnh tiểu đường. Một nữa
trong số họ được tham gia luyện tập chống stress. Sau
một năm, 32% số người được tập luyện có lượng đường
trong máu giảm hơn 1%. Trong khi chỉ có 12% bệnh nhân
thuộc nhóm đối chứng dùng thuốc nhưng không luyện tập
chống stress đạt được kết quả tương tự.
Theo y học, stress luôn đi đôi với
cuộc sống công nghiệp. Công nghiệp tiến triễn đã tạo ra
nhiều nhu cầu mới và đa dạng, thúc đẩy con người phải
suy nghĩ, lo toan và làm việc căng thẳng để gia tăng khả
năng chiếm hữu và thỏa mãn nhu cầu. Cơ chế thị trường
với mức độ cạnh tranh cao càng làm cho con người phải
chật vật và toan tính nhiều hơn, dễ dẫn đến stress hơn.
Mới đây Công ty Hoffman La Roche đã
thực hiện một cuộc khảo sát về tình trạng stress tại
Việt Nam. Kết quả đã cho thấy tỉ lệ số người bị stress
bình quân là 52%. Ở các thành phố lớn như Hà Nội và
Thành Phố Hồ Chí Minh tỉ lệ nầy là 55%. Thực tế nầy cho
thấy việc nhận thức về tầm nguy hại của stress để chủ
động phòng chống nó là điều cần thiết cho việc giữ gìn
sức khỏe
Từ lâu, các nhà khoa học đã biết được
sự liên quan chặt chẽ giữa hoạt động của hệ thần kinh và
hoạt động cơ bắp. Khi tâm tư lo lắng hoặc tinh thần rối
loạn thì hoạt động sinh lý, nội tạng bị xáo trộn và
trương lực cơ bắp cũng gia tăng. Ngược lại, nếu điều hoà
được trương lực cơ bắp ở mức độ thư giãn thì thần kinh
cũng sẽ được ổn định. Đặc biệt ở những người bị stress,
suy nhược thần kinh hoặc mất ngủ lâu ngày, trương lực cơ
bắp của những người này thường ở trong tình trạng căng
cứng hơn bình thường, và chính điều nầy đã tác động
nghịch trở lại làm rối lọan thêm họat động của hệ thần
kinh.
Từ những phân tích trên, chúng tôi đã
hướng dẫn việc tự chữa bệnh cho nhiều người bằng một
phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả qua sự phối hợp giữa
việc kiểm soát hơi thở và việc day, ấn một số huyệt vị
và vùng đặc trị của y học cổ truyền nhằm đạt đến hai yêu
cầu thư giãn và an thần. Phương pháp được tiến hành tuần
tự qua các động tác sau:
Vuốt ấm vành tai:
Dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái vuốt dọc
vành tai cùng bên từ trên xuống dưới. Vuốt
chậm và nhẹ. Vuốt khoản 21 lần. Những nghiên
cứu của y học hiện đại và y học cổ truyền
đều đưa đến những kết quả thống nhất về
những vùng quy chiếu ở phần ngoài của cơ thể
có liên quan với những cơ quan nội tạng nằm
sâu ở bên trong. Một trong những vùng quy
chiếu quan trọng với một hệ thống thần kinh
dày đặc và tinh tế là vành tai, mà khi tác
động vào có thể tái lập được cân bằng nội
môi, điều hòa được hệ thần kinh trung ương.
Do đó việc vuốt cho hai vành tai ấm lên có
tác dụng điều hoà thần kinh giao cảm, thúc
đẩy khí huyết lưu thông và thư giản toàn
thân.
Vuốt dọc xương chân mày:
Dùng hai ngón tay trỏ và giữa vuốt từ
đầu chân mày dọc theo xương chân mày ra đến
chân tóc phía ngoài đuôi mắt. Vuốt chậm và
nhẹ. Vuốt khoản 21 lần. Vùng chân mày và
cánh tay có những điểm phản xạ tương ứng
nhau. Do đó động tác này tạo được sự thư
giãn cơ bắp giữa vùng cánh tay và bàn tay.
Hai bàn tay là hai bộ phận quy chiếu khác
ứng với toàn cơ thể nên thư giãn được ở hai
bàn tay sẽ ảnh hưởng đến thư giãn chung của
toàn thân.
Vuốt dọc hai bên mũi:
Dùng ngón trỏ của một bàn tay vuốt một bên
mũi. Dùng hai bàn tay vuốt cùng lúc cả hai
bên. Vuốt dọc từ điểm giữa hai chân mày
(huyệt Ấn đường) dài theo hai bên thân mũi
qua khoé miệng đến tận góc cằm. Vuốt chậm và
nhẹ. Vuốt khoảng 21 lần. Theo học thuyết
kinh lạc của y học cổ truyền, kinh Dương
minh được phân bố dọc theo hai bên mũi và
miệng, là một kinh đa khí, đa huyết
có chức năng quan trọng nhất trong
phần "vệ khí" nên động tác này
giúp khí huyết lưu thông ra bên ngoài, làm
gia tăng tác dụng thư giãn.
Day ấn huyệt Ấn đường:
Dùng ngón trỏ của bàn tay phải ấn nhẹ
vào điểm giữa hai chân mày trong vài giây,
day thành vòng tròn chung quanh điểm này
khoản 21 vòng. Khi tác động vào huyệt Ấn
đường, cơ thể sẽ tiết ra chất Endorphine nội
sinh, có tác dụng làm giảm đau, giáng khí và
an thần.
Kích thích vùng sau đầu:
Đặt nguyên hai bàn tay vào hai vùng gáy ở
sau đầu, sát cạnh phía sau của tai. Vuốt nhẹ
từ trên xuống dưới phía sau hai vành tai.
Vuốt khoảng 21 lần. Động tác này vừa tác
động vào hai kinh Túc Thiếu Dương Đởm và Túc
Thái Dương Bàng Quang, vừa kích thích hai
huyệt An miên và Thiên trụ, có tác dụng
chống khí nghịch, điều trị thần kinh suy
nhược và làm thanh sảng vùng đầu não.
Quan sát hơi thở :
Sau khi thực hành 5 động tác trên hãy ngồi
thoải mái trên một cái ghế có chỗ tựa lưng,
hai tay đặt nhẹ trên đùi hoặc nằm xuống nghĩ
ở một nơi yên tĩnh, thoáng mát. Trong thời
gian này hãy chú ý quan sát hơi thở bằng
cách tập trung tư tưởng ở vùng bụng dưới,
hoặc tại một điểm mà các nhà khí công hoặc
đạo gia gọi là Đơn điền (dưới rốn khoảng 3
phân). Lúc hít vào, bụng dưới hơi phồng lên.
Lúc thở ra, bụng dưới hơi xẹp xuống. Thoạt
đầu có thể bạn chưa quen với lối thở
bụng. Điều này không
ảnh hưởng gì. Nên nhớ là chúng ta cần thư
giãn, nên không cần quan tâm đến hơi thở sâu
hay cạn, nhiều hơi hay ít hơi. Chỉ cần thở
nhẹ, thở bình thường là đủ. Điều quan trọng
là phải chú ý quan sát bằng tất cả tâm ý
để biết rõ là chúng ta đang hít vào hay
đang thở ra thông qua chuyển động
phồng lên hay xẹp xuống của làn da bụng:
Phồng lên (biết
rõ ta đang hít vào) Xẹp
xuống (biết rõ ta đang thở ra)
Phồng lên (biết
rõ ta đang hít vào) Xẹp
xuống (biết rõ ta đang thở ra)
Phồng lên (biết
rõ ta đang hít vào) Xẹp
xuống (biết rõ ta đang thở ra)
Đừng lo ngại khi tâm bạn tản mạn với
các ý nghĩa khác nhau. Điều quan trọng là khi chợt nhớ
chúng ta đang luyện tập để thư giãn thì tiếp tục tập
trung tư tưởng quan sát lại chuyển động phồng lên xẹp
xuống của da bụng.
LƯU Ý :
Chú tâm quan sát sự lên
xuống của da bụng cũng như chú tâm vào việc
thực hành từng động tác ở 5 phần trước là
một phương pháp thay thế, để
khi tập trung vào những ý niệm này ta sẽ
không còn những cảm xúc âu lo
hoặc căng thẳng trước đó. Điều này cũng là
nguyên tắc dùng sự ức chế thần kinh ở một
điểm hoặc ở một vùng nhỏ, gây ra quá trình
ức chế lan tỏa khắp vùng dưới vỏ não để tạo
ra hiệu ứng thư giãn,
nhập tĩnh.
Chú tâm quan sát sự phồng
lên, xẹp xuống ở bụng dưới còn tạo nên quán
tính thở sâu của cơ thể, sẽ hữu ích cho việc
dưỡng sinh, tăng cường sức khỏe về lâu về
dài sau này.
Theo y học cổ truyền,"thần
đâu, khí đó". Do đó việc tập trung
tư tưởng ở vùng bụng dưới còn làm cho ý và
khí lưu chuyển về phía dưới của cơ thể giúp
giáng khí và làm nhẹ áp lực ở vùng đầu, não,
dẫn đến thư giãn.
Phần quan sát hơi thở có
thể thực hành cùng lúc trong một lần tập
tiếp sau các động tác từ 1 đến 5 hoặc cũng
có thể tập riêng lẽ tùy theo ý thích và điều
kiện thời gian của mỗi người.
Tất cả 5 động tác đầu kéo dài khoảng
vài phút. Nếu thực hành đúng, tập trung cao, sự thư giãn
đồng bộ giữa cơ bắp và thần kinh sẽ xảy ra. Một số người
có khả năng tập trung tốt có thể dần dần rơi vào giấc
ngủ sau khoảng vài chục hơi thở ở giai đoạn quan sát hơi
thở.
Những nghiên cứu về hiệu ứng stress
của 2 Bác sĩ H.S. Liddell và A.V. Moore đã đưa đến kết
luận nếu những cảm xúc khó chịu có điều kiện ngắt khoảng
tức không xảy ra liên tục - dù chỉ trong chốc lát - thì
những cảm xúc nầy sẽ không dẫn đến bệnh tật. Do đó việc
thực hành thư giãn - dù chỉ trong vài phút mỗi lần -
cũng sẽ rất hữu ích cho việc duy trì một điều kiện tâm
lý tốt đủ hóa giải những căng thẳng do cuộc sống gây ra. |