TÌNH CẢM VÀ SỨC KHOẺ
 

By B.S. PHẠM ÁNH
 

 

Trong câu chuyện hằng ngày, người Việt chúng ta tình cờ dùng rất nhiều kiến thức y học đông phương mà vô tình không biết. Thí dụ: "can đảm" ám chỉ dám làm dám nói, "tức ứa gan" hoặc "tức cành hông", "tâm thần tán loạn"," rầu thối ruột" , v.v. Thưa bạn đọc, can là gan, đảm hay đởm là túi mật, theo đông y chỉ khi nào gan mật khoẻ mạnh thì ta mới thực sự có can đảm. Tại sao lại tức ưá gan? Thưa một trong những chức năng của gan là chủ của sự giận ghét ghen tuông hờn mát, mỗi lần giận ghét, gan phải cần rất nhiều máu và tiết ra một số chất hoá học để làm dịu cơn giận. Ngoài ra vị trí cuả gan là nằm ở cạnh sườn (hông) bên phải, cho nên mỗi lần giận tức sẽ nhói đau bên hông sườn. Tâm thần tán loạn, tâm là tim, thần ở trong tim, có nghỉa là đầu óc bấn loạn không tập trung suy nghĩ được gì hết. Rầu thối ruột có sự trùng hợp với đông y: buồn rầu làm hư hại phổi rồi gián tiếp làm hư hại ruột (phổi và ruột già thuộc hành kim ).

Từ ngàn xưa, trong sách Hoàng Đế Nội Kinh, tình cảm được chia làm bảy loại gọi là thất tình,(seven emotions, xin đừng hiểu lầm là mất tình). Đó là vui, giận, buồn, lo, nghĩ, sợ và hãi. (Joy, anger, sadness, grief, pensiveness, fear and fright). Thực ra chúng ta có thể sắp xếp lại thành ngũ tình hay năm loại cho gọn và phù hợp với thuyết Ngũ Hành: vui mừng, giận ghét, buồn rầu, lo nghĩ, và sợ hãi.

Một người khoẻ mạnh lý tưởng có khả năng kiểm soát và cân bằng được tình cảm của mình, không để bất cứ một trong năm loại tình cảm này lên xuống quá độ làm mất thăng bằng gây ra bệnh tật. Theo đông y, thất tình có liên hệ mật thiết với lục phủ ngũ tạng ( internal organs) bên trong cơ thể con người. Khi tình cảm đột ngột hay liên tục thay đổi, cơ quan bên trong bị ảnh hưởng:

- Vui mừng thái quá làm hại tim (heart)
- Giận ghét quá độ làm hại gan (liver)
- Buồn rầu hoài làm hại phổi (lung)
- Lo nghĩ triền miên làm hại tì (spleen)
- Sợ hãi luôn rất có hại cho thận (kidney)

Thật vậy, theo dõi hàng ngàn bệnh nhân, các y sĩ thấy thất tình làm giảm khí lực của các tạng phủ:
- Giận ghen khiến khí hoả của gan bốc lên làm tinh thần uất ức, hay nổi nóng, mắt vàng đỏ, phụ nữ đau vú, kinh nguyệt không đều, đau khi có kinh nguyệt, cao huyết áp, chóng mặt, tức ngực, miệng đắng, tuần hoàn máu ngưng trệ.
- Vui mừng quá độ hại tim khiến khí lực phân tán, mất ngủ, hay quên, tinh thần bất ổn, hoang tưởng, điên cuồng, nói huyên thuyên, cười khóc bất thường,suy nhược thần kinh, ngủ mơ , cơ thể suy nhược nếu mất vui (thất tình).
- Lo nghĩ mung lung hại tì tạng, khiến kém ăn biếng uống, bụng đầy hơi, đại tiện bất thường khi táo bón khi ỉa chảy, phụ nữ bế kinh, rong kinh, lở loét dạ dầy, hay bị bầm máu, chảy máu mắt, đái ra máu, da xanh tái, hay mệt mỏi, bắp thịt lỏng, chân nổi gân máu từng chùm.
- Buồn rầu triền miên khiến phổi suy yếu, ho, hụt hơi, giọng nói thều thào, mệt mỏi, mặt tái xanh, mồ hôi toát ra bất thường, hay bị cảm cúm .
- Thường xuyên bị đe doạ sợ sệt làm cho thận suy yếu, lưng và đầu gối đau mỏi lạnh, tai ù, mỏi mệt không có sức làm việc nặng, trèo cầu thang khó khăn, chóng mặt, sinh lý yếu kém.

Ngược lại, khi cơ quan nội tạng bị đau, hay không làm việc đúng chức năng, nguyên do vì tai nạn, trúng độc, nhiễm trùng(hepatitis) hay tuổi già suy nhược, chúng ta có thể có những tình cảm bất thường, thay đổi không giống như trước nữa. Thí dụ, trước kia ta can đảm thì nay ta nhút nhát, trước kia dễ tính thì nay khó tính.

- Sau khi đau tim, ta hay vui buồn bất thường
- Sau khi đau gan, ta hay giận ghét nổi nóng
- Sau khi đau phổi, ta hay buồn rầu lo lắng
- Sau khi đau yếu tì tạng, ta hay nghĩ quanh nghĩ quẩn, suy tư triền miên
- Sau khi thận suy, ta dễ sợ hãi trước bạo cường doạ nạt, mất tự tin.

Mới gần đây y học Tây phương đề cập nhiều đến stress (sự căng thẳng), và khám phá ra đó như nguyên nhân chính gây ra nhiều thứ bệnh. Có nhiều bác sĩ, nghiên cứu gia theo dõi và đi đến kết luận: 70% nguyên nhân của bệnh tật là do stress mà ra. Có nhiều loại căng thẳng trong đời sống hằng ngày: công việc dài giờ nhiều năm, con cái hư hỏng, vợ chồng giận dỗi cãi nhau, theo đuổi công danh bằng cấp, thất nghiệp, thiếu tiền, thừa tiền, bệnh tật uống thuốc nhiều quá, đời sống văn minh thay đổi qúa nhanh v.v. Do căng thẳng, tình cảm cũng thay đổi, thất tình nhục dục làm suy yếu lục phủ ngũ tạng, gây ra rất nhiều bệnh tật mới cả thể chất (physical) lẫn tâm thần (mental) từ nền văn minh hiện đại.Có bệnh thì phải chữa, nhà thương, bác sĩ, y tá, dược sĩ, hãng bào chế thuốc, trung tâm thể dục, viện tĩnh dưỡng phát triển làm ăn càng ngày càng nhiều. Tuy nhiên Tây y không lý luận giống như Đông y bằng cách liên kết tình cảm với các cơ quan nội tạng (internal organs). Thôi kệ các hệ thống lý luận, chúng ta sẽ không đủ khả năng đi sâu vào các lý luận đó trong khuôn khổ của bài viết này.

Nhưng liệu chúng ta có thể chiến thắng giải quyết được vấn nạn "căng thẳng" không? Chung cho quần chúng thì không thể được hoặc rất khó, vì đây là vấn đề khổng lồ liên quan đến rất nhiều phạm vi: kinh tế, chính trị, công việc, gia đình, cách suy tư, cách sống, tôn giáo, thực phẩm.

Tuy nhiên cho từng cá nhân thì có thể được, nếu một cá nhân biết "tu sửa" trở về với "luật thăng bằng" của thiên nhiên. Tu sửa để có cuộc sống thăng bằng tình cảm, nhờ vậy sống khoẻ sống vui. Luật thăng bằng này được các thánh nhân trình bày dậy dỗ hàng ngàn năm rồi, nhưng chúng ta cứ mũ ni che tai chẳng thèm nghe. Đông y từ Hoàng Đế Nội Kinh dạy phải sống thăng bằng âm dương, lấy ngũ hành làm chỉ nam cho cách sinh hoạt. Khổng Tử dạy đạo Trung Dung, không nên quá nhu hoặc quá cương. Lão tử dạy Vô Vi, kỷ luật bản thân, đừng tham vọng quá rồi can thiệp vào trật tự quân bình của vũ trụ. Phật dạy hãy từ bỏ tham sân si, phá chấp, sống đơn giản. Chúa Jesus dạy không nên tích trữ để lòng trí quá bận rộn với của cải, đừng nghĩ đến mình mà hãy lo cho tha nhân.v.v.

Trở về với "Trung dung", sống cuộc sống đơn giản, thăng bằng thân tâm, tin tưởng vào Thiên Nhiên, trời đất sinh ra ta sẽ cưu mang ta. Quẳng gánh lo đi, đừng vui buồn thái quá, đừng lo nghĩ miên man, đừng giận ghét hãy tha thứ nhường nhịn, đừng làm bậy để khỏi sợ hãi khi bị bắt gặp. Có tu sửa như vậy, tự dưng tình cảm của chúng ta sẽ trong sáng, lành mạnh, thăng bằng, kết quả chắc chắn là chúng ta có thể làm chủ tình cảm và bệnh tật sẽ tiêu tan.