|
Lá
Thư Huynh Trưởng 9. THỬ
SUY NGHĨ VỀ MỘT HƯỚNG SINH HOẠT THÍCH HỢP CHO GIA ĐÌNH
PHẬT TỬ VIỆT
Thư gởi các
em: Đoàn
sinh Gia Đình Phật Tử Việt Các
em thân mến, Sau
khi Lá Thư Huynh Trưởng 8 – Bài số (1) trong loạt bài nầy
– đến với chư thiện hữu và các em, anh rất vui mừng
nhận được nhiều ý kiến phản hồi từ trong và ngoài nước.
Ý kiến, nhận định và đề nghị tuy có khác nhau
về phía góc nhìn; tâm tình không giống nhau về mức độ;
nhưng phản ứng về một hướng đi tương lai cho GĐPT-VN có
điểm giống nhau gần như chung nhất:
Đó là thời gian và hoàn cảnh đã chín mùi cho một
sự duyệt xét, cải thiện và cập nhật về một
tiến trình hiện đại hóa lề lối tổ chức và sinh hoạt
của GĐPTVN. Bên
cạnh nhu cầu cấp thiết của một sự đổi mới, điều
quan ngại lớn nhất vẫn là một sự thể hiện hài hòa
tinh thần “tùy duyên bất biến.” Nghĩa là sự cải
thiện, chuyển hướng cần thiết tùy nghi theo điều kiện và
hoàn cảnh nhưng vẫn không làm thay đổi tinh thần từ bi,
trí tuệ và dũng mãnh cơ bản của người Phật tử; cũng
như không xa rời bảng giá trị tinh hoa truyền thống văn hóa
Việt Tiền
đề cho một sự thay đổi bắt đầu từ đâu? Xưa
nay, những sự cải tổ nghiêm túc đều bắt đầu bằng
sự thay đổi định hướng và thay thế thói quen.
Sự thay đổi định hướng tuy khó nhưng sự thay thế
một thói quen cũ về nếp nghĩ, nếp nhìn, nếp làm còn
một trăm lần khó hơn. Cổ
điển như chuyện anh hùng Lương Sơn Bạc với 36 thiên cương,
72 địa sát mà Tống Giang cũng phải kêu lên rằng: “Núi
cao dời dễ, tính người khó thay!”
Thời đại nguyên tử, Einstein cũng phải dè chừng khi
nói đến sự thay đổi. Ông
ta cho rằng, phá vỡ một nguyên tử còn dễ hơn là phá vỡ
một thói quen, một định kiến nơi mỗi con người! Bởi
thế ở Mỹ, khi một sự thay đổi mang tính chất văn bản,
mồm mép, quảng cáo mà chẳng có một hành động hay sự
chuyển biến cụ thể, hữu hiệu nào cả thường bị gọi
một cách nôm na là “Dịch vụ Mồm mép nói suông” (Lip
service) hay là chủ nghĩa Băng Dán (Bandagism.) Mỹ
có một nền kinh tế phồn thịnh vì trong đời sống hàng
ngày Mỹ đã chọn chủ nghĩa thực dụng và mạnh dạn
loại bỏ chủ nghĩa mồm mép và băng dán thường chỉ có tác
dụng làm suy yếu và kéo lùi hướng tiến của xã hội mà
thôi. Chúng ta đã có
khi nào định tâm nhìn lại trong ta và quanh ta sự hiện
hữu của loại chủ nghĩa mồm mép và băng dán tai hại ấy
để loại bỏ nó đi chưa các em? Trong
số những ý kiến tương đối khách quan về sự cần
thiết vai trò tiền phong của tuổi trẻ Việt Có
thể nói rằng, những điều về sinh hoạt giới trẻ và
những đoàn thể thanh niên Âu Mỹ mà anh Thái Hùng mong được
biết thì cũng là điều mà giới đàn anh và phụ huynh
Việt Nam cả trong lẫn ngoài đất nước cũng đều muốn
biết. Châu
Âu và châu Mỹ là hai lục địa đã khai sinh ra những phong
trào, đoàn thể thanh niên, xã hội lớn nhất của thế
giới hiện nay như Hướng Đạo, Hồng Thập Tự (Chữ Thập
Đỏ), Thanh Niên Tin Lành (YMCA: Young Men’s Christian
Association.) Năm 2007, phong trào Hướng Đạo thế giới đã có
đến 38 triệu đoàn sinh trên 216 quốc gia. YMCA
hiện có mặt trên 126 quốc gia.
Chỉ riêng tại Mỹ thì YMCA cũng đang có tới 2.700
hội với trên 20 triệu hội viên.
Hội Chữ Thập và Lưỡi Liềm Đỏ thì hầu như có
mặt khắp mọi quốc gia trên toàn thế giới. Liếc
nhanh qua những con số về địa bàn, nhân sự và ngân
khoản hoạt động rộng khắp và to lớn của các hội đoàn
có mặt thanh niên trên toàn cầu để chúng ta chia sẻ với
nhau một khái niệm chung rằng, những hội đoàn hoạt động
thanh niên và xã hội của chúng ta còn quá khiêm tốn và
giới hạn. Riêng về đoàn
thể Gia Đình Phật Tử Việt Nam, tuy về hình thức không
phải là một phiên bản của Hướng Đạo; nhưng về mặt hình
thức tổ chức hoạt động thanh niên và sinh hoạt ngoài
trời rất gần với Hướng Đạo. Vào
thời điểm năm 1942, song song với phong trào Phật học Đức
dục, bác sĩ Tâm Minh - Lê Đình Thám đưa ra sáng kiến thành
lập Gia Đình Phật Hóa Phổ.
Đấy là tiền thân của Gia đình Phật tử ngày nay.
Hướng sinh hoạt của Gia Đình Phật Hóa Phổ căn
bản dựa trên hình thức sinh hoạt của phong trào Hướng Đạo
Việt Quan
sát, tìm hiểu và suy niệm về kinh nghiệm thực tế của
phong trào Hướng Đạo và các đoàn thể thanh niên có tầm
cỡ ngày càng lớn mạnh trên toàn cầu để chúng ta cùng
học hỏi. Các
em đoàn sinh GĐPT thân mến, Chúng
ta đang nói với nhau trong tình anh em, trong nguyên lý vận hành
cơ bản của đạo Phật là chính ta và vạn pháp quanh ta
thay đổi trong từng chớp mắt. Anh
em ta cần tránh xa định kiến cho rằng, ta mãi mãi là như
vầy và người cũng mãi mãi là như thế nọ không bao giờ
thay đổi. Trong đạo
Phật, tất cả đều đang thay đổi, –
Tạc nhật dạ xoa tâm; kim triêu bồ tát diện:
Hôm qua lòng quỷ dạ xoa; sáng nay bồ tát mặt hoa sáng
ngời – mọi sự đều tốc hành biến hiện trong từng
nhấp nháy của thời gian. Bên
cạnh nguyên lý vô thường, chúng ta cũng cần đến với
nhau bằng tinh thần vô phân biệt của đạo Phật.
Sự phân biệt giữa vô minh và trí tuệ rất rạch ròi,
minh bạch. Tuy nhiên,
tinh thần trung đạo và ý hướng đối xử không phân biệt
vẫn là tinh thần cốt tủy của đạo Phật trong mọi sinh
hoạt học đạo và hành đạo. Ta
thấy rất rõ kẻ dối trá và người chân thật; nhưng tình
thương và ý hướng giúp người thấy rõ đường lành đối
với người chân thật và kẻ dối trá là một. Trang
bị cho nhau bằng một tinh thần như thế, chúng ta thử nhìn
người, rồi nhìn lại chúng ta. Trước
hết, chúng ta tìm đến với phong trào Hướng Đạo quốc
tế. Sức mạnh nào đã
giúp các Hướng Đạo sinh trên toàn thế giới gồm những cá
nhân vốn khác nhau về mọi mặt như văn hóa, chủng tộc,
hoàn cảnh, giới tính, ngôn ngữ… hiểu biết nhau, chia sẻ
chung cùng lý tưởng, không ngừng vươn lên và phát triển
rực rỡ như ngày nay? Khi
trung tướng Robert Baden-Powell trong quân đội Hoàng gia Anh sáng
lập phong trào Hướng Đạo đầu tiên năm 1907 tại Brownsea
Island, ông đã viết ra những nguyên tắc sinh hoạt rõ ràng
cho phong trào Hướng Đạo được ghi trong Cẩm Nang Hướng Đạo (Scouting for Boys; London, 1908). Theo
các nhà chuyên môn về tâm sinh lý và trào lưu tuổi trẻ Đông
cũng như Tây thì trong số những nguyên tắc cơ bản nhất
đã giúp cho Hướng Đạo đứng vững và phát triển trong
mọi tình huống chính trị, kinh tế, xã hội và không bị
thoái trào bởi những cơn biến động, khủng hoảng về
thời cuộc tại nhiều nước trong 100 năm lịch sử của
tổ chức nầy là nhờ
giữ vững được “3 nguyên tắc thiết yếu nhất cho sự
thành công” (3 crucial principles for success). Đó là: 1.
Độc lập (independence).
Vốn là một tướng lãnh
trực tiếp cầm quân tại Ấn Độ và châu Phi trong những năm
1880 và 1890, Baden-Powell chú ý về khả năng ứng phó độc
lập để sống còn trong những hoàn cảnh khó khăn của các
đơn vị quân đội thường có hiệu quả cao hơn là ngoan
ngoãn tuân lệnh cấp trên một cách mù quáng.
(www.scouting.org/media/review/2005.html).
Phong trào Hướng Đạo của các nước trên thế giới
có một truyền thống chung là rất kỷ luật và tuân hành
những nguyên tắc tổ chức lãnh đạo và quản lý.
Tuy nhiên, tinh thần độc lập và tự trị đối với
cá nhân và đội ngũ cũng được đề cao và bảo vệ đến
nơi đến chốn. Một trưởng
Hướng Đạo lão thành, trưởng William Gardner ở 2.
Phi chính trị (non-political). Phong trào Hướng Đạo thế giới khẳng định: “Hướng Đạo
là tổ chức tự nguyện, phi chính trị và giáo dục.” Bản chất của chính trị là đấu tranh và nắm
quyền lực; trong lúc bản chất của các đoàn thể thanh niên,
xã hội nói chung và phong trào Hướng Đạo nói riêng là
sống hài hòa và tôn trọng hệ thống quyền lực lãnh đạo
của xã hội. Trãi qua
hai cuộc chiến tranh thế giới và vô số các cuộc chiến
đấu vũ lực và đấu tranh chính trị gay gắt giữa hai hay
nhiều phía đối đầu nhau khắp các nước trên thế giới,
phong trào Hướng Đạo vẫn không bị chính trị dùng làm phương
tiện hay chi phối. Các
chế độ chính trị hoàn cầu thay đổi liên tục, nhưng
phong trào Hướng Đạo thế giới đã không bị ngã đổ
theo trong suốt cả thế kỷ 20 chính là nhờ Hướng Đạo
sinh chấp hành nghiêm chỉnh nguyên tắc phi chính trị trong
mọi sinh hoạt. Từ những năm đầu thập niên 1900, những
cuộc xung đột chính tri làm lung lay nề nếp phi chính trị
của Hướng Đạo đã xẩy ra như Cuộc Tranh Đấu Nhân
Quyền Nam Mỹ, Phong Trào Quốc Gia Kháng Chiến ở Ấn Độ,
Xung Đột Chủng Tộc ở châu Phi.
Tiếp đến là các cơn lốc chính trị tại châu Âu,
châu Á, châu Phi qua hai cuộc chiến Thế giới I (1914-1918),
II (1939-1945) và vô số các biến động lớn, nhỏ trong 100 năm
qua đã kéo theo cả trăm, nghìn lần các thế lực chính
trị trấn áp, mua chuộc, lợi dụng danh nghĩa Hướng Đạo.
Nhưng Hội Đồng Hướng Đạo thế giới (WOSM và WAGGGS) đã
trực tiếp dấn thân can thiệp trên nguyên tắc tôn trọng và
thông hiểu lẫn nhau giữa giới đương quyền, giới đấu
tranh dành quyền và các đơn vị Hướng Đạo bị kẹt trong
gọng kềm tranh chấp. Trong
quá trình can thiệp, những trưởng Hướng Đạo dính líu vào
chính trị phải từ chức hoặc phải công khai phân định rõ
ràng trước tập thể về hành động tách biệt khuynh hướng
hay quyền lợi chính trị cá nhân và chủ trương phi chính
trị của đoàn thể Hướng Đạo. Theo
trưởng Gardner đã dẫn ở trên thì sức sống bền bĩ và
ngày càng vững mạnh của Hướng Đạo chủ yếu là nhờ
sự nhất quán của một tinh thần phi chính trị như thế. 3.
Con người tốt và công dân tốt (good person, good citizen). Người
ta thường dẫn ý của Aristote về sự phân biệt giữa một
người tốt và một công dân tốt.
Một người tốt có thể là một người có nghề
nghiệp giỏi, làm việc siêng năng; nhưng anh ta có thể chưa
phải là một công dân tốt trong nghĩa vụ tự giác đóng
thuế chẳng hạn. Bởi
vậy, phong trào Hướng Đạo là một tổ chức quốc tế; nhưng
mỗi Hướng Đạo sinh còn phải rèn luyện thành một công dân
tốt của tổ quốc mình. Khuynh
hướng sinh hoạt để trở thành một công dân tốt đã giúp
Hướng Đạo sinh tránh được những sự hoài nghi tiêu cực,
tránh được những mâu thuẫn trầm trọng giữa giới cầm
quyền và đoàn thể quần chúng Hướng Đạo. Các
em đoàn sinh GĐPTVN thân mến, Nếu
mỗi chúng ta tự đặt mình trong bối cảnh địa phương nơi
đất nước mình đang ở, thử quan sát và suy nghĩ về
những nguyên tắc sinh hoạt cơ bản của phong trào Hướng
Đạo quốc tế; rồi từ đó nhìn lại đơn vị GĐPT của mình.
Các em thấy gì và nghĩ gì về thực trạng sinh hoạt
hôm nay và hướng đi tương lai cho GĐPT của các em? Xin
hẹn các em thư sau (3) để chúng ta tiếp tục trao đổi
với nhau một hướng đi mà mỗi chúng ta đều phải vừa là
một thủy thủ, vừa là một quan sát viên và cũng là một
thuyền trưởng cho chính “con tàu đời” của mình. Nhân
mùa Vu Lan, thân mến chúc các em những tháng ngày đầy
hiếu hạnh. Nguyên
Thọ Trần Kiêm Đoàn Ý kiến xin gởi về: Doantran@sbcglobal.net
|