Thiền và ý chí

TRẦN KHÁNH CHƯ 

Mọi người biết rằng muốn làm một việc lớn không có ý chí kiên cường thì không thể được. Trong đời sống hiện thực, không có tinh thần kiên trì thì không thể thành công trong công việc.Quẻ Càn trong Chu dịch ghi:" Sự vận hành của trời rất mạnh, người quân tử (theo đạo của trời) tự cường mãi không dừng nghỉ". Đó là nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của sự tiến lên.


Lão tử nói: "Thắng người chỉ nhờ sức, tự thắng mới là mạnh"

Thiên khuyến học của Tuân Tử nói: "Kì, ký là giống ngựa hay. Tuy ngày đi nghìn dặm, cũng không thể nhảy một bước quá 10 bộ; còn ngựa tầm thường, nhưng cứ đi luôn 10 ngày không nghỉ thì cũng đến được ngìn dặm xa". Đây là muốn nói đạt được mục đích, nhất định phải cố gắng không ngừng.

Thiên Sùng Giáo của Bảo Phác Tử nói: " Học rộng là do không chán nản, muốn không chán nản là phải do bền chí". Đó là nói: Muốn học rộng biết nhiều cần phải siêng năng không chán nản, muốn không chán nản, cần phải có ý chí vững chắc,

Bài thơ "Kiếm Khách" của Giả Đảo nói "Mười năm mài một cây kiếm". Ý nói thành tựu một việc thật không dễ dàng gì.

Từ những góc độ khác nhau, người xưa đã nói trạng thái tinh thần chuyên nhất, phấn đấu là rất quan trọng đối với sự thành công!

Vả lại, dù đã đạt đến sự thành công nhất định, ý chí cũng không được buông lỏng. Đúng như trong "Cảnh Đức Truyền Đăng Lục" đã nói: "Dù đứng ở đầu sào trăm trượng không run sợ, nhưng đó cũng chỉ mới bước vào, chưa gọi là đúng lối. Phải bước qua đầu sào trăm trượng ấy, mười phương thế giới vẹn toàn hiện ra.

Phật Giáo cho rằng tất cả mọi việc trên thế gian đều tuỳ tâm cảm ứng và tuỳ nguyện thành tự. Trong "Khuyến Phát Bồ Đề Tâm Văn" của Ngài Tỉnh Am nói: "Cửa chính yếu để nhập Đạo thì phát tâm đứng đầu, việc khẩn cấp để tu hành lập nguyện là trước nhất"

Đức Thích Ca Mâu Ni đắc Đạo, thành Phật chính là do phát tâm rộng lớn, lập nguyện kiên cố và tinh tấn tu hành mà thành công.

Thiện Tài Đồng Tử được "tất cả môn Tam muội nhiều như số vi trần cõi Phật" chính là lập nguyện cầu chứng ngộ, bất chấp gian khổ, tham phỏng cả 53 vị "Thiện tri thức" mới thành tựu "Hạnh nguyện Bồ Tát".

Trong bài "Vi học nhất thủ thị tử điệt" của học giả Bành Đoan Thục đời nhà Thanh đã kể một câu chuyện:

"Trên một ngọn núi ở Tứ Xuyên có hai Hoà Thượng, một vị thì nghèo khổ, còn một vị thì giàu có. Một hôm Hoà Thượng nghèo nói với Hoà Thượng giàu rằng

_Tôi muốn đi tham bái đạo tràng Bồ Tát Quan Âm ở núi Phổ Đà, thầy nghĩ thế nào?

Hoà Thượng giàu hỏi:

_Thầy có tiền không?

Hoà Thượng nghèo đáp:

_Tôi chỉ cần một cái bình và một cái bát là được rồi!

Hoà Thượng giàu xem thường và nói rằng:

_Tôi tích luỹ tiền nhiều năm, muốn mua thuyền đi núi Phổ Đà, đến nay vẫn chưa làm được. Thầy chỉ nhờ vào một cái bình, một cái bát mà muốn đi xa, làm sao mà đi được?

Không ngờ năm sau Hoà Thượng nghèo từ núi Phổ Đà về, kể lại quá trình đi tham bái, Hoà Thượng giàu có vẻ hổ thẹn".

Từ Tứ Xuyên đến Phổ Đà, xa mấy ngàn dặm, Hoà Thượng giàu đi không được còn Hoà Thượng nghèo đi đến nơi. Như vậy Hoà Thượng ấy nhờ vào đâu?Đó chẳng phải là niềm tin và ý chí vững chắc đấy sao?

Trên lịch sử, các nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn học… nổi tiếng như Câu Tiễn nằm gai niếm mật, Gia Cát Lượng dùng thuyền cỏ mượn tên, Tư Mã thiên soạn "Sử Ký", Thẩm Quát soạn "Mông Khê Bút Đàm", đều có ý chí kiên cường mà thành tựu sự nghiệp.

Trong đời sống hiện thực, muốn thành tựu sự nghiệp, đạt một chút thành quả, không có niềm tin tất thắng, ý chí kiên cường thì không thể nào thành công được. Ý chí cũng là một cành lá xanh sinh ra từ đất "Thiền", nó không phải nhờ vào ảo tưởng, không phải nhờ sự may mắn mà chính là nhờ vào mồ hôi, sự cần mẫn tưới thành. Dùng phương pháp Thiền để suy sét thì biết rằng: Chỉ cần có nghị lực vững chắc, ắt sẽ có ngày đạt đến thành công. Cũng chẳng nên vì sự thành công đến muộn mà hổ thẹn. Đại văn hào Lỗ Tấn nói: "Dẫu có chậm cứ tiến bước không ngừng nghỉ, thì ngày nay dù lạc hậu hay thất bại, nhưng nhất định sẽ có ngày đạt đến mục đích."

Ta nên tư duy kỹ Thiền vị câu nói ấy

TRẦN KHÁNH CHƯ (Theo Suối Nguồn)

 

Bài Tháng Chín


Biên tập: Cư sĩ Liên Hoa (Nhật Minh)
Sửa văn bản tiếng Việt và trình bày : Diệu Tịnh | Sửa văn bản tiếng Anh: Diệu Ngọc
Phụ trách mạng : Chánh Niệm | Email: Padma9mt@hotmail.com