|
SINH TỐ B12
TRONG VẤN ĐỀ ĂN CHAY
Nguyễn Thượng Chánh
1. SINH
TỐ B12 TRONG VẤN ĐỀ ĂN CHAY
VITAMIN
B 12
(cyanocobalamin): cần
trong việc tạo lập hồng huyết cầu, có ích cho tủy xương,
giúp tế bào phân cắt
và tăng trưởng
cũng như
bảo vệ bao myelin của dây thần kinh...B12
còn dự vào việc tổng hợp của vài loại amino acids, của acids béo
và của ADN.
Vitamin B12
hoạ t
động
phối hợp với chất folic acid hay folate (Vitamin
B9) trong các biến dưỡng
vừa kể.
http://www.mayoclinic.com/health/vitamin-B12/NS_patient-vitaminb12
http://www.vitamins-supplements.org/vitamin-B12-cyanocobalamin.php
Vậy Vitamin
B12 từ
đâu mà
có?
B12
đư ợc
tổng hợp bởi một vài loại vi sinh vật sống trong bộ máy tiêu hóa
của thú vật.
Ở các loài
thú nhai lại (ruminant) nh ư
trâu,
bò, dê, cừu, hươu,
nai, vi sinh vật
trong dạ cỏ (rumen) tức là bao tử thứ nhất có nhiệm vụ
chuyển hóa chất cellulose từ
rơm rạ
và cỏ ra thành các chất dinh dưỡng,
đồng
thời cũng tổng hợp ra vitamin B12.
Một khi hấp
thụ
vào máu, B12 được
phân phối
đi khắp
nơi.
Ở
loài bò, gan là cơ
quan chứa nhiều B12 nhất, kế
đến là
thận. Ở người,
phần kết tràng (colon) của ruột già là nơi
vi khuẩn tổng hợp B12, nhưng
vitamin
nầy
không được
hấp thụ tại
đây mà lại
bị thải ra ngoài theo phân...
Trong môi
sinh, một vài loại vi khuẩ n
trong đất
cũng tổng hợp
được
vitamin B12. Để
cho việc tổng hợp B12 có thể xảy
ra được
cần phải có sự hỗ trợ của một bần tố (oligoelement),
đó là
cobalt.
Chất nầy hiện diện
trong đất
và trong rau cỏ.
Thú vậ t
lúc ăn cỏ
thường
ăn luôn cả
đất
cát có chứa vitamin B12, nhờ vậy chúng thỏa mãn
đủ
nhu cầu về vitamin nầy...
Đ ối
với con người,
chúng ta thường
rửa sạch rau quả mỗi
khi ăn. B12 hiện
diện
trong đất
cát bám bên ngoài mặt các rau quả nầy, phần lớn
đều bị
trôi đi hết.
Ở một số loài
vật như
thỏ, chúng thường
có thói quen ăn phân trở
lại mỗi
khi được
bài tiết ra ngoài. Sự kiện nầy giúp chúng thỏa mãn
đủ
nhu cầu về B12...
Các nhà khoa
họ c
đều
xác nhận rằng hầu như
tất cả các thức
ăn nguồn
gốc thực vật
đều
không có chứa vitamin B12, ngoại trừ một vài loại thực phẩm, như
đậu
nành ủ lên men Miso (giống như
tương)
của Nhật Bản và Tempeh của Nam Dương,
tảo vi sinh Spurilina, Chlorella và rong biển
Nori, Wakame, v.v…Các loại thực phẩm vừa kể
đều có
chứa phần lớn những chất tương
tự như
vitamin B12, nhưng
lại không có hoạt tính (inactive), khoa học gọi
chúng là B12 analogues, cơ
thể không thể sử dụng
được.
Chỉ một số rất ít B12 còn lại mới là B12 thật sự hữu dụng mà
thôi!
Ngoài ra, các
loại men dinh d ưỡng
như
men bia (brewer’s yeast) cũng có chứa B12. Men bia
dưới
dạng viên hoặc bột
được
dùng để
uống hoặc pha vào nước
trái cây nhằm mục
đích bồi
bổ sức khỏe. Spurilina
và men bia được
thấy bán trong các tiệm thuốc tây và trong các tiệm bán thực
phẩm thiên nhiên...
Nói tóm lại,
nguồn cung cấp B12 tốt nhất của chúng ta vẫn là từ các sản phẩm
gố c
động
vật.
B12 có nhiều
nhất trong gan bò (100gr gan chứa 60mcg B12), kế
đến là
trong thận, thịt bò (100gr có 0.6mcg B12), thịt gà (0.3mcg),
thịt heo (0.6mcg), trong cá (4-5mcg), hột gà (0.5mcg), tôm cua
sò và trong sữa, fromage (0.25-0.5mcg)...
Khi chúng ta
dùng những thực phẩm có chứa Vitamin B12, chất hydrochloric
acid trong dịch vị tiêu hóa sẽ giúp phóng thích B12 ra
ngoài.
Đ ồng
thời một chất
khác được
gọi là yếu tố nội tại (intrinsic factor) tiết ra từ niêm
mạc bao tử sẽ kết hợp với
vitamin B12. Lúc đi qua phần
hồi tràng (ileum) của ruột non, B12 sẽ
được
các thụ thể chuyên biệt (specific receptors) tại
đây hấp
thụ vào máu. Ruột già không hấp thụ
được
B12.
Trong
cơ thể,
phần lớn
B12 được
dự trữ trong gan.
Nhu cầu hằng
ngày của chúng ta về B12 rất
ư là
thấp, khoảng 2.5 - 3mcg (micrograms). Nhu cầu nầy phải
cao hơn đối
với phụ nữ trong thời gian mang thai hoặc
đang cho con bú.
Vì thực vật
không có B12 nên các người
ăn trường
chay thuần túy (vegan) cần phải uống thêm các supplements có
chứa B12, hoặc dùng những loại sản phẩm hay thức
ăn đã
được
tăng cường
(fortified) thêm B12. Nhờ gan có khối dự trữ dồi
dào cho nên trong điều
kiện
ăn uống
thiếu B12, thì cũng phải từ
3 năm trở
lên mới thấy các triệu chứng của việc thiếu vitamin B12 xuất
hiện ra.
Thường
thì bệnh nhân sẽ cảm thấy bần thần mệt mỏi, kèm theo các dấu
hiệu của hiện tượng
thiếu máu, dễ bị lạnh, lâu ngày sẽ có các triệu chứng thần
kinh, thay đổi
tâm tính, trí nhớ kém, trầm cảm, tê tay tê chân, mất
thăng bằng
lúc đi đứng,
v.v…
Bệnh thiếu
máu do thiế u
B12 được
gọi là bệnh thiếu máu ác tính (pernicious anemia) rất
nguy hiểm.
Đôi
khi ăn u ống
đầy
đủ B12
nhưng
vẫn bị
thiếu máu như
thường,
trường
hợp nầy xảy
ra khi B12 không được
hấp thụ ở ruột non vì thiếu sự trợ giúp của hydrochloric acid
hoặc thiếu chất nội tại của bao tử.
Ngoài ra, r ượu,
thuốc lá, vài loại thuốc ngừa thai và các thuốc làm giảm
độ
chua (antacid) của bao tử
chẳng hạn như Tagamet, Zantac ,Nexium, Pepcid
cũng có thể
làm giảm phần nào sự hấp thụ của B12.
Hiệ n
nay Vitamin B12 là đề
tài tranh luận chính yếu giữa
phe ăn chay và phe ăn mặn!.
http://www.vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=25979
Montreal, Dec 25, 2008
|
;)
;)