Buổi phỏng vấn Đức Đạt Lai Lạt Ma

Barkha Dutt, Updated: July 06, 2010 20:07 IST

Giáng Kiết Tường dịch

SOURCE: http://www.ndtv.com/article/india/in-conversation-with-the-dalai-lama-35955

Tin từ Dharamsala: Ngài được xem là hiện thân Đạt lai Lạt ma thứ 14 khi vừa mới tròn 2 tuổi, năm nay Ngài đã 75. Nhân ngày sinh nhật thứ 75 này, cả hằng triệu tín đồ trên toàn cầu tưởng nghĩ đến Ngài trong ngày trọng đại đó. Đức Đạt Lai Lạt Ma cho biết có thể vị kế thừa Ngài sẽ không tái sanh, mà là một người được trao trọng trách kế thừa ngay khi Ngài còn sinh tiền.

Chúng tôi – chương trình truyền hình NDTV - được duyên may phỏng vấn Đức Đạt Lai Lạt Ma riêng tại Dharamsala, nơi Ngài tạm thời trú ngụ cuộc đời lưu vong. Ngài cũng cho biết nếu Trung Quốc chọn vị Đạt lai Lạt ma thừa hành, vị này sẽ không mang hiệu lực hợp pháp nào cả.

Sau đây là bài phỏng vấn của chúng tôi :

 

Sharma: Tôi có rất nhiều những kỷ niệm ấn tượng với Ngài. Nhưng cái kỷ niệm đáng ghi nhớ nhất là khi một người bạn gọi phone cho tôi thông báo tin khẩn là Đức ĐLLM sẽ rời bỏ Dharamsala ngay lập tức. Đó là năm 1989. Chuyện gì đã xẩy ra tôi cũng chẳng cần thiết phải nói ra tại đây. Lúc đó là 9g rưỡi đêm, tôi không ngủ được, sáng sớm tinh sương tôi lên đường về đến đây tới văn phòng của Ngài vào buổi xế trưa. Quang cảnh cả trăm phóng viên nhà báo thợ chụp hình đầy ấp từ trong ra ngoài làm tôi càng lo sợ. Họ không cho tôi vào gặp Ngài, tôi nhất quyết ngồi ngay ngoài cửa cho đến khi nào Ngài xong việc và tiếp tôi. Ngài rất là từ bi, một chập sau thầy thư ký ra thông báo Ngài sẽ gặp tôi vào lúc trước 6g chiều. Khi Ngài xuất hiện trước ngưỡng cửa và nói với tôi những lời mà tôi không thể chia sẽ được ở đây. Ngay lúc ấy tôi ước gì nền đất dưới chân tôi mở ra nuốt tôi ngấu nghiến vào trong cho tôi biến mất. Tôi bị sốc nặng và xin được ngồi xuống. Không biết sao tôi đã khóc như một đứa con nít, và Ngài đã bước đến ôm tôi… đó là kỷ niệm không bao giờ tôi quên được.
Tôi cảm niệm ơn trên tôi được biết và làm bạn của Ngài suốt 40 năm qua. 

NDTV: Chúng con mong rằng Ngài chẳng bao giờ rời khỏi Dharamsala chỉ trừ khi rời nơi đây đề về lại Tây tạng mà thôi. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Khi tình trạng khó khăn này xẩy ra, lúc đấy tôi đang hoằng pháp tại Hoa kỳ; có người hỏi tôi tính làm sao, tôi trả lời là nếu họ muốn chúng tôi đi thì chúng tôi đi thôi. Nhưng khi tôi về đến đây thì nhiều người bạn cũ của tôi, nhất là người bạn chí thân này nè, tình cảm ướt át quá đổi, nói rằng chỉ trừ khi rời đây để về lại Tây tạng, tôi không được đi đâu hết. Dĩ nhiên trong một cộng đồng tập thể, thể nào cũng nẫy sinh những bất đồng không ít thì nhiều, nhưng chủ yếu là những người dân địa phương ở đây rất thật thà, họ không quan trọng hóa tiền bạc, tình bạn được xây dựng trên lòng tín nhiệm, tin hiểu nhau.

NDTV: Như vậy Ngài sẻ không bỏ Dharamsala mà đi

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Không.

NDTV: Chắc cũng chẳng ai cho Ngài rời nơi đây. Và bây giờ đến một nhân vật cũng rất kỳ cựu của Dharamsala, ông Ajay Singh. 

Ajay: Trên thế giới ngày hôm nay, Ngài là một trong những nhân vật sáng chói cho toàn dân Tây tạng và cho cả hằng triệu tín đồ Phật tử. Đối với họ Ngài biểu hiện cho niềm tin, cho hy vọng; bất kỳ nơi đâu Ngài bước chân đến, Ngài đem vui tươi, hạnh phúc, an bình đến đó. Làm sao Ngài lại có thể nghĩ đến phải tìm người thừa tự - làm sao ai đó có thể nối nghiệp thay thế Ngài được?
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Việc chọn người kế thừa ngôi vị Đạt lai Lạt ma thì từ năm 1969 tôi đã tỏ ý đó rồi. Cho nên sớm muộn gì rồi cũng phải như thế, không là vấn đề tối quan trọng ở đây. Quan trọng là tinh thần Tây tạng và công cuộc tranh đấu cho tự do, dĩ nhiên là sẽ được tiếp nối bởi chính dân Tây tạng. Chúng tôi đã bắt đầu có một chính quyền lưu vong, được dân chúng bầu chọn cứ 5 năm một lần cho dù có mặt của Đạt lai Lạt ma hay không, chính tổ chức và sự lãnh đạo này sẽ tồn tại và tiếp tục nhu cầu của người dân Tây tạng.

Còn về phần tâm linh, Tây tạng có rất nhiều tông phái Phật giáo, và cũng có nhiếu những thế hệ lãnh đạo trẻ hơn khoảng hai mươi ba mươi tuổi đời hiện giờ, họ sẽ là những vị nối tiếp trách nhiệm về phần tâm linh cho dân tộc và cả về công cuộc đấu tranh này. Nhưng đồng thời người Tây tạng cũng muốn phải có người kế thừa ngôi vị Đạt lai Lạt ma, vì truyền thống, cho nên chúng tôi - những thành phần lãnh đạo các tông môn, các trường phái cũng đã nhiều lần hội họp bàn thảo vấn đề này nhất là vào những năm gần đây, nhưng sự việc chưa có kết quả, chưa đi đến đâu hết.
 

NDTV: Ngài nói khi nãy có thể truyền thống trụ sở Đạt Lai Lạt Ma sẽ dần phai mờ đi, Ngài thật sự nghĩ thế à? 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Đúng thế. Cũng như đức Phật vậy… đâu có “trụ sở Phật” đâu nhưng lời dạy của Ngài vẫn tồn tại, chỉ có tổ chức không còn mà thôi. Dĩ nhiển không thể so sánh được, nhưng những gì tôi nói, tôi thuyết giảng, những sách báo tôi biên soạn cũng sẽ tồn tại trăm năm về sau, đâu cần có cơ quan hay “trụ sở” nào.

NDTV: Không hề hấn gì nếu không có một Đạt Lai Lạt Ma thứ 15 sau Ngài à?

 
Đức Đạt Lai Lạt Ma: Nhiều người mang cái cảm tưởng là truyền thống hiện thân Đạt lai Lạt ma tối quan trọng đối với Phật giáo Tây tạng, nhưng sự thật là không như thế. Thật ra thì rất có ích lợi trong việc đấu tranh giành độc lập tự do cho nước nhà, nhờ đó mà Tây tạng có tiếng nói, nhưng sau đó thì cũng chẳng thành vấn đề…

 
NDTV: Lần cuối cùng con gặp Ngài, Ngài nói “tôi không phải là đấng tối cao.”

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Đúng vậy. Tôi chỉ là một con người bình thường. Chắc chắn, không nghi ngờ gì cả. Trong chuyến viếng thăm Israel đầu tiên của tôi, có một vài phóng viên nhà báo đến phỏng vấn tôi, tôi nói “tôi là một con người hoàn hảo” thật ra tôi muốn nói tôi hoàn toàn là một con người, một người bình thường, nhưng tôi dùng sai chữ [I meant to say “perfectly human”, but I said it incorrectly as “perfect human being”]. Thế là khi đến Tel Aviv, có những tờ báo đăng câu nói của tôi một cách hơi tiêu cực là “Đạt Lai Lạt Ma tự xem mình hoàn hảo” và họ nói tôi không thể nào hoàn hảo được. Đó cũng là một bài học. Nếu ai hỏi tôi về Adolf Hitler và sự tàn sát khủng khiếp của ông, dĩ nhiên là một Phật tử, tôi vẫn trả lời, cả đến Hitler, ít nhất khi ông còn trẻ cũng là một con người bình thường và có lòng từ bi.
 

NDTV: Ngài vẫn có lòng từ ái đối với Hitler sao? 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Dĩ nhiên rồi. Thù giận ông ta làm chi, chẳng ích lợi gì. Ông ta đi lâu rồi.

 
NDTV: Nhưng lại có những Hitler hiện đại, những người ôm bom đi khủng bố chẳng hạn, họ mang hận thù đến cùng khắp mọi nơi. Ngài vẫn bao dung được sao? Chúa Giê-su nói nếu người ta tát bên phải, đưa luôn má bên trái, Giáo chủ Mahatma Gandhi cũng khuyên như thế, giờ đến Ngài nữa. Nhưng nhiều người thì cho đó là hèn nhát, đưa luôn má bên kia ra. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Theo tôi nghĩ, lúc Mahatma Gandhi và những vị lãnh đạo đất nước ra công giải phóng dân tộc giành độc lập tự do cho Ấn độ, họ quyết chí áp dụng chính sách bất bạo động (tiếng Ấn độ gọi là ahimsa – tránh bạo động), thì có nhiều thế lực quyền hành Tây phương cho rằng như vậy là nhu nhược. Nhưng hiện giờ, quan niệm đó đã được thay đổi. Trên thực tế dùng bạo lực, vũ khí để phản kháng mới là yếu nhược, và đầy sợ hãi. Bất bạo động mới chứng minh sức mạnh, lòng tự tin, và sự thật. Dùng chiến lược bạo động oanh tạc đánh đập cấu xé lẫn nhau tức là không hiểu sự thật nên mới vội vàng vơ cây súng, nắm quả bom. Ngay cả trong liên hệ hôn nhân, khi vợ chồng không hoà hợp trong một vấn đề gì, nếu cả đôi bên đều ích kỷ chỉ nghĩ quyền lợi riêng mình, thì họ sẽ im miệng mà chỉ dùng tay chân đấm đá nhau, đó mới là nhu nhược yếu hèn.

 
NDTV: Vậy thì thế giới phải làm sao để đối trị những thành phần như Osama Bin Laden, hay Taliban? Chúng ta phải làm gì với những người chuyên tìm cách thảm hại kẻ khác? Có thật là phải đưa má bên kia không?

 
Đức Đạt Lai Lạt Ma: Dĩ nhiên rồi. Như lời dạy của đạo Phật, mình phải thương lượng xem cách nào đưa lại nhiều lợi ích hơn, đôi khi phải nhìn cái lợi ích cho số đông, lúc đấy mình phải có quyền dùng lời nói hoặc biện pháp khắc nghiệt mạnh bạo hơn để đối phó. Phương tiện chỉ là phụ. Đạo Phật dạy phải có trí tuệ trong những phương pháp đối trị này, phải biết đâu là mục tiêu và động cơ để hành sử. Nhưng khi dùng lời nói hay biện pháp mạnh này, động cơ không thể là giận dữ hay thù ghét, phải áp dụng lòng từ… nếu ai làm sai người ấy sẽ chịu quả báo… thí dụ như cha mẹ hay thầy cô đôi khi vì lòng từ bi mà la mắng dạy bảo những đứa con ngổ nghịch hư hỏng, nhưng không có ác ý, không hãm hại… cách đối trị có hơi mạnh tay nhưng không bạo động. Còn như lừa đảo, bốc lột, lợi dụng, gây thiệt hại, hay mua chuộc bằng lời ngon ngọt quà cáp là những cách bạo động không nên dùng.

Những thế hệ trước cổ điển lâu đời, người ta sống khó khăn khổ cực hơn nhưng có thăng bằng điều độ, và niềm tin trong cộng đồng cũng quan trọng.

Vài thế kỷ vừa rồi, vì nhu cầu vật chất kỷ thuật khoa học tăng trưởng nên con người cũng theo đà đó mà xa đọa. Tôi thường khuyến khích mọi người nên tu tập cầu nguyện, biết đâu đó ước nguyện có thể thành tựu vào kiếp tới. Nhưng cầu nguyện không cũng khó có thể mang lại kết quả ngay ở đời này… nhưng kỷ thuật khoa học đôi khi lại làm được, và làm được ngay lúc này. Tiền của cũng vậy, lợi ích ngay lập tức. Trong khi tu tập thiền định không thu thập được kết quả tức thời. Nên người ta cứ quay về với kỷ nghệ và tiền tài vật chất… vì thế mới bị nhiều khủng hoảng đạo đức mà thôi.

Nhưng cũng may mắn là những thập niên cuối của thế kỷ 20, rất nhiều người biết tìm lại ổn định cho đời sống tâm linh của họ, không những chỉ giới trẻ, nhưng cả những gia đình giàu có, những ông chủ bà chủ của các xí nghiệp lớn.

Tôi cũng thường được mời đến giảng dạy, cho cả những nhà khoa học gia. Vào nhiều thế kỷ trước, khoa học hiện đại và vấn đề tâm linh không như ngày nay… nhưng bây giờ người ta thấy có sự tương quan giữa khoa học và tâm linh… bên Hoa kỳ nhiều cuộc thí nghiệm khoa học bắt đầu tìm hiểu về cảm xúc của con người và làm sao khắc phục cảm xúc qua thiền định, nhiều khoa học gia nổi tiếng trong ngành y dược đã có những dự án nghiên cứu thí nghiệm trong lãnh vực này. Sẽ có nhiều thay đổi trong tương lai.

Ngoài ra người ta cũng bàn luận vấn đề thiếu đạo lý luân thường trong đời sống con người ngày nay. Nhiều người cho rằng đạo lý luân thường phải có căn bản từ tín ngưỡng, nhưng lại bị hạn chế hơn bởi tín ngưỡng. Tôn giáo rất tốt cho đạo đức con người nhưng không có tôn giáo tín ngưỡng thì cái căn bản của đạo lý, kể cả sức khỏe bản thân chúng ta, và sự thanh liêm minh bạch, lòng thành thật có thể gầy dựng và tạo ra niềm tự tin. Khi có tự tin, người ta sẽ bớt lo sợ, nội lực sẽ mạnh hơn, stress sẽ giảm đi, lo âu sẽ bớt lại, và cuộc sống được thanh thản hơn. Ngành y học bắt đầu nhận thấy ích lợi vả hiệu quả của nếp sống đạo đức. Đó là những tiến triển khả quan. 
 

NDTV: Câu hỏi kế tiếp của Francisco, người Argentina đến đây từ một quốc gia ở Nam Mỹ.

 
Francisco: Kính bạch Ngài, gia đình con ở Argentina, con đang theo học ở Ấn độ được sáu tháng. Nước Argentina đã nằm dưới quyền thống trị rất lâu đời của chế độ quân sự chính chuyên độc tài chỉ biết dùng bạo lực cai trị nước. Tây tạng của Ngài cũng thế, cũng bị lực lượng quân đội Trung quốc đàn áp thống lãnh. Câu hỏi của con là với lịch sử vũ khí chiến tranh bạo tàn khắp nơi, kể cả nhiều quốc gia ở Nam Mỹ, với chính sách khủng bố ngày càng nhiều và tàn khốc, Ngài có nghĩ ngành quân đội của một quốc gia có thật sự đem lợi lạc tích cực đến cho quốc gia đó không?

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Có thể là trong một hoàn cảnh, một tình huống nào đó, qua một thời gian hay những nhu cầu khẩn cấp, ngành quân sự rất cần thiết và thích đáng. Cái đáng ngại là hầu như toàn thể ai trong quân đội cũng hơi thiếu cái yếu tố đạo đức. Họ quen với bạo hành, quyền lực, trách nhiệm nắm trong tay đến nổi quên luôn tự do dân chủ, họ chỉ chú trọng vào quyền lực của họ. Cũng như nhóm dân quân Miến điện hay quân đội Pakistan vài năm về trước. Cứ nhìn vào nước Ấn độ mà xem, từ khi độc lập tự do, yếu tố dân chủ được nâng lên rất cao và rất cố định.

Thì cũng có một vài trở ngại không thuận lợi đây đó - như tôi vẫn hằng chia sẽ với giới chức lãnh đạo quốc gia hay tôn giáo, khi tôi đi ngoại giao, tôi rất hãnh diện đem thông tin đại diện của Ấn độ đến mọi nơi – trong nước vẫn còn chế độ giai cấp từ ngàn xưa, và thể lệ đòi hỏi của hồi môn trong hôn nhân, v.v… những thứ mà chúng ta phải đối phó và giải quyết lấy, ngay trong nhà, trong nước mình. Tôi cũng tỏ bày nhiều lần mối quan tâm của tôi như gần đây ở Rishikesh, và đôi lần ở Delhi nữa. Nhưng chung chung thì Ấn độ là một quốc gia rất ổn định.

NDTV: Vậy theo Ngài thì quân đội của một quốc gia rất cần thiết nhưng họ phải biết buông bỏ bớt quyền hành của họ. Chắc là rất khó một khi đã nắm quyền trong tay.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Chỉ cần thiết cho một thời gian ngắn khẩn cấp, không phải bất tận… và phải luôn cấu kết với yếu tố đạo đức.

NDTV: Bây giở con xin chuyển câu hỏi đến Bhuvnesh Dubay, một nhà giáo. 

 

Bhuvnesh: Kính lễ Ngài. Ngài nói sứ mạng thứ nhất của Ngài là khuyến tấn một vài giá trị của con người. Ahimsa (có nghĩa là tránh bạo động) là một trong những giá trị đó. Ngày nay học thuyết Ahimsa có còn thích hợp với thế giới đầy bạo động và với chế độ Naxalism không? (Note của người dịch: Naxals hay Maoist là vùng phía đông Ấn độ vẫn còn theo lý tưởng cộng sản và thường được xem là vùng “Hành lang Đỏ - Red Corridor”) Tại sao lại có sự truyền bá của Naxalism trong quốc gia hoàn toàn độc lập tự do, và làm sao để đối phó với vấn đề nan giải này?
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Theo tôi nghĩ tất cả những bạo động trên toàn cầu kể cả biến cố 9-11 ở Hoa kỳ, chúng ta phải nhìn lại toàn diện những trận khủng bố này. Mỗi hiện tượng đều có nhân có quả. Tôi cũng đã từng nói thế với giới báo chí ngay sau khi biến cố xẩy ra tại Nữu-ước. Những quốc gia này có dầu hỏa, có nhiên lượng và thường bị khai thác hay bốc lột bởi những quốc gia chỉ nhắm vào đó để trục lợi. Thế nên cũng chỉ trở lại với vấn đề tiêu chuẩn đạo đức mà thôi. Ngay thời gian đó tôi có bày tỏ ước nguyện là nếu muốn kháng cự lại phải áp dụng cả hai mặt - một là qua sự dàn xếp của của chính khách cấp đại diện với nhau, và hai là phải nghĩ đến về lâu về dài bằng cách giáo dục và phổ biến chính sách bất bạo động còn được biết đến bằng cái tên Ahimsa.

Trong thế giới hiện đại ngày nay, sự thật chỉ là một phần thực thể, sáu tỷ người trên các châu lục chỉ là một phần của vũ trụ thế gian. Tương lai của Đông Á phải phụ thuộc vào Tây phương và ngược lại, cả Phi châu nữa, phải nương tựa bảo hộ lẫn nhau, để cho thế giới trở thành một bánh xe sức mạnh đẩy được cả con tàu, không như những thế hệ trước.

Nếu cứ nghĩ đến “tôi và họ” “chúng ta và chúng nó” thì dĩ nhiên tình trạng phá hoại tiêu diệt lẫn nhau sẽ càng lan rộng. Cho nên nếu mọi người có thể nghĩ “tất cả chúng ta” thôi thì kẻ thù cũng thành một thành phần của loài người, và tương lai của loài người cũng nằm trong tay kẻ thù. Có sát hại kẻ thù, đập phá tiêu diệt đất đai của kẻ thù cũng chỉ là phá hủy chính mình thôi.  Cho nên Ahimsa rất có lý vì sẽ chẳng có vấn đề xung đột tranh giành hay va chạm nữa. Tôi thường nói chính mình tạo tác những khó khăn cho mình mà thôi. Nếu loài người muốn sống bình an, thì tự mình phải biết nhường nhịn, buông bỏ.

Nhất là những người có nhiều quyền lợi, nhiều kinh nghiệm, và sáng chói (Ngài dùng từ shine ở đây!!) thường tạo nhiều vấn đề hơn, trong đó có tôi đây (cười). Cái khác biệt là ở đó. Phải dùng phương pháp nào để giải hòa mà không đụng đến súng ống bom đạn hay chiến lược bạo tàn. Chỉ còn cách đối thoại, đàm phán, ngồi lại nói chuyện với nhau.

Hãy nhìn lại Nam Phi với cuộc tranh đấu cho tự do dưới sự lãnh đạo của Nelson Mandela, quả thật họ đã áp dụng đường lối của Mahatma Gandhi. Bây giờ tại Nam Phi người da trắng và người da đen có thể chung sống một cách khá bình an, đó là hướng đi rất thực tế.
 
Gần đây tôi có đến Patna, hay hình như Orissa (tên những thành phố và tiểu bang ở Ấn độ), tôi có gặp một viên chức của Quốc hội, và có đặt vấn đề Naxal, cũng như hỏi về các bộ lạc tại đó. Ông ta nói đúng ra chính sách trong hiến pháp rất là hoàn hảo về nhiều điểm quan trọng để đối phó với vấn đề Naxal này, nhưng người thi hành những điều lệ đó không làm tròn bổn phận một cách nghiêm nghị nên mới đưa đến nông nổi này. Có những thôn xóm trong vùng Naxalite, dân chúng không có điện nước, và họ không mấy thân thiện hay tin tưởng chính quyền và cảnh sát địa phương. Tôi nói với ông là muốn đổi mới Ấn độ phải bắt đầu từ những thôn xóm này. Việc cải trương những thành phố lớn như Hyderabad, Bangalore, hay Calcutta thôi vẫn chưa đủ, phải có sự thăng bằng, phải lo cho những thôn xóm nghèo nàn nữa. Tôi cũng đề nghị với vài giới chức ở Delhi là phải đến tận nơi tham khảo và chứng kiến, đừng nên chỉ dựa vào những biên bản báo cáo của chính quyền địa phương. Những nơi này thường bị bỏ rơi không ai để ý tới, nên người dân dễ bị thất vọng và bất mãn. Bất mãn thường đưa tới tức giận, và tức giận đưa tới bạo động.
 
Jessica: Ngài có nghĩ là chính phủ Obama quá nhu nhược với Trung quốc không? 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Không, tôi không nghĩ thế, nhất là sau Copenhagen chính phủ mới này đã học được thêm kinh nghiệm. Dầu gì cũng còn mới quá, để phải chờ từ từ xem. Chính ra thì cũng có nhiều sự thông cảm và ủng hộ, như thế cũng quá tốt rồi. Buổi nói chuyện của chúng tôi sau khi ông lên làm Tổng thống phải nói là rất bộc trực thẳng thắng và có kết quả tốt. (Note của người dịch: Hiệp ước Copenhagen xẩy ra tháng 12 năm 2009 trong cuộc họp của nhiều tổng thống, thủ tướng và lãnh đạo nhiều quốc gia, về việc chống biến đổi khí hậu, nhưng thành quả không được như ý – tên gọi: Copenhagen Accord)

NDTV: Ngài không có tí thất vọng nào hết nơi Obama sao? 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Không, không. 
 

NDTV: Ngài không nghĩ là Obama đang “nịnh” (thân mật với) Trung quốc? 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi không nghĩ thế. Khi tôi gặp Obama, tôi có nhắc đến câu nói của Thủ tướng Ấn độ - Ấn độ vẫn không sao bằng Trung quốc về lãnh vực kinh tế, nhưng Ấn độ có nền độc lập, có toà án nhân dân, có tự do ngôn luận và báo chí, và chính sách công khai; đó là những giá trị căn bản của Ấn độ mà Trung quốc không có. Đây không những chỉ là giá trị của nước Ấn độ thôi, mà còn là giá trị của toàn thế giới. Nên tôi có gợi ý với TT Obama về G-8 và G-20 cũng rất cần thiết đó nhưng chủ yếu chỉ là tiền bạc kinh tế (Note của người dịch: G-8 Summit - phiên họp hằng năm của một nhóm các nhà lãnh đạo chính phủ từ 8 quốc gia Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật, Nga, Anh và Hoa Kỳ, và G-20 - Hội nghị thượng đỉnh của các nền kinh tế lớn của thế giới gồm 19 quốc gia và Liên minh Âu châu).

Nhưng không may tất cả mọi người và nhất là ngành thông tin báo chí đều hướng về những giá trị vật chất này thay vì chú trọng vào giá trị căn bản thiết yếu. Tôi nói nước tôi… ám chỉ Ấn độ, vì tôi đã sống hơn nửa đời người tại đây… hình như giới chức Trung quốc bất đồng dữ dội khi tôi gọi Ấn độ là ‘nước tôi’ (my country). Nhưng nếu mở cái khối óc của tôi ra mà xem, 100% Ấn độ trong đó. Chúng tôi là những đạo sư (Ngài dùng chữ guru), nhưng chúng tôi cũng là đầy tớ người hầu (Ngài dùng chữ chela), nhưng là những “chelas” rất được tin cậy.

Nên tôi nhắc lại với Obama lời nhắn của Thủ tướng Ấn độ rất quan trọng: các nước Tây phương có thể đầu tư vào Trung quốc nhưng nếu chỉ chú trọng về tiền, tiền và tiền, bên kia sẽ bắt đầu khởi tính kiêu ngạo vì bản tính si mê sẳn có. Niềm hãnh diện thực sự phải có căn bản. Bởi vậy nhiều tay anh chị buôn lậu ma túy thường kiếm đưọc khối tiền nhưng bằng sự bất lương, nếu họ còn tự hào nữa thì quá xấu xa không đúng không tốt. Tiền bạc rất quan trọng nhưng phải đặt trên căn bản đạo đức, như thế khi có tiền mới hãnh diện được.

Ở Trung quốc tiền của vào từ Đài loan, Châu âu, Mỹ quốc, không bao nhiêu từ Ấn độ. Rồi họ lợi dụng nhân công rẻ mạt khai thát nguồn lợi. Bốc lột như thế xẩy ra vì không có liên minh lao động, không có tiếng nói của người làm công. Rốt cuộc cũng chỉ vì đồng tiền, vì kinh tế, vì khoa học, chứ chẳng bao giờ dựa trên căn bản giá trị nội tâm. Phương Tây cũng đang gặp phải tình trạng khủng hoảng.

Mới đây tôi vừa đi thăm Nhật bản, giới trẻ ở Nhật cũng than phiền cuộc sống của họ nhiễu nhương đầy ấp những khó khăn, khắc khoải lo âu, cô đơn hiu quạnh, và vì thế nên tỷ lệ tự vẫn đang trên đà tăng mạnh tại Nhật. Cuộc sống vật chất ở Nhật bản tương đối đầy đủ hơn so với Ấn độ, nhưng về tinh thần thì thế hệ trẻ người Nhật có rất nhiều vấn đề.

Ngay tiểu bang Sikkim miền đông Ấn độ, một người bạn của tôi cho biết là trong vòng mười năm vừa qua Sikkim phát triển rất là tốt, mở mang về mọi mặt, nhưng đồng thời nhiều vấn đề xã hội như nghiện ngập rượu chè, tình trạng khẩn trương, cuộc sống nhiều stress cũng theo đó mà tăng trưởng. Như vậy rõ ràng thế giới vật chất và tiền tài danh vọng chi đem đến tiện nghi cho thân thể mà không giúp ích gì cho phần tâm linh cả. Chỉ bằng cách nương tựa vào tinh thần của tôn giáo tín ngưỡng nhưng không quá đặt trọng vào niềm tin mà phải có đạo lý luân thường và nguyên lý thế tục nữa.

NDTV: Kính thưa Ngài, bây giờ con xin nhường câu hỏi đến một người muốn biết về tiền bạc, nhân lúc đang thảo luận vấn đề này. 
 

Wolfgang: Kính lễ Ngài, thật là một nhân duyên lành được trao đổi với Ngài hôm nay. Con từ nước Austria qua đây. Con nghỉ việc, bỏ gia đình, bỏ cuộc sống xa hoa tiện nghi của phương trời Tây tìm về đất Phật cũng như bao người trẻ khác có mặt ở đây. Cuộc sống vật chất thoải mái hình như vẫn có cái gì đó thiếu sót, chưa đầy đủ trọn vẹn, chắc là thiếu cái giác ngộ tâm linh vẫn thường được quý ngài nhắc nhở đến. Nên con và các bạn tìm tới những nước Á châu, sống đời đạm bạc, làm việc từ thiện, đọc sách -  rất nhiều sách của Ngài – và tìm kiếm một cái gì đó giá trị hơn. Câu hỏi của con là khi mình nhận thức được ý nghĩa của cuộc sống không những chỉ căn cứ vào tiện nghi vật chất, thì có nên ghép chung cuộc sống vật chất này với nhu cầu tâm linh cần thiết, hay nên chối bỏ hẳn tất cả vật chất để có thể dễ dàng tìm con đường chân lý hơn?

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Ồ, phải có cả hai chứ. Giá trị vật chất nữa. Có bao giờ tôi khuyên ai đi tìm chân lý mà phải trở thành gã ăn mày đâu… như thế đâu có tốt lắm đâu. Dĩ nhiên là nếu đi sâu lên núi Hy-mã-lạp-sơn kia, có thể quý vị cũng sẽ tìm được những vị ẩn cư, những bậc thánh tăng hoàn toàn trần truồng, không ăn uống mà vẫn sống. Nhưng có bao nhiêu người làm được như thế. Phần đông sẽ chết đói chết lạnh hết. Cho nên việc khuếch trương vật chất cũng rất cần thiết. Dù vậy cũng vẫn chưa đủ để nuôi sống cả hằng 6 triệu dân, như tại vùng cực nam Phi châu và nhiều quốc gia Á châu nữa. Chính cả Ấn độ đây, có những nơi cần phải phát triển kinh tế nhiều hơn nữa. Và đây cũng là dịp để chúng ta nhắc đến nguyên lý Marxist, trên nguyên tắc đạo đức, nó rất hữu hiệu… tức là chia đồng mọi người cùng hưởng.
Một vài trăm người trở thành triệu phú trong khi đó có hằng trăm ngàn người càng ngày càng nghèo hơn. Cứ thử nhìn hiệp chủng quốc Hoa kỳ mà xem… một cái khoảng cách thật là lớn… nhưng rồi nhìn lại những xã hội chủ nghĩa lừng danh coi, cũng có cái hố sâu thăm thẳm cách biệt một số người giàu sụ và đầy quyền lực với phần thường dân còn lại nghèo xác xơ, không đủ ăn đủ mặc. Chúng ta vẫn còn cần rất nhiều phương tiện phát triển, nhưng đôi khi chúng ta cũng tin tưởng một cách mù quáng rằng nếu có đầy đủ tiện nghi vật chất là mọi khó khăn của loài người đếu biến mất. Suy nghĩ như vậy là không thực tế, là sai lầm, và rất thiển cận. Vì chỉ nghĩ đến cái tiện nghi của cơ thể.

Chúng ta ai cũng có kinh nghiệm qua khi tâm bình an nhưng thân hơi chật vật khốn khổ một tí cũng không sao, cũng okay… nhưng khi tâm bất an cho dù đầy đủ xa hoa vật chất cũng không làm cho chúng ta vui được. Một tinh thần bình thản an lạc có thể xoa dịu một thân xác ốm đau. Cho nên không thể lơ là cái tâm của ta. Đời sống tâm linh không có nghĩa là phải có Chúa, có Phật, chỉ cần làm sao để có bình an, thảnh thơi, điềm tỉnh. Thực tập hạnh từ bi sẽ đem lại an lạc cho tâm, lợi lạc vô cùng.

NDTV: Và bây giờ con xin để Ngài nghe một câu hỏi khác của một người không có mặt tại đây đã cho chúng con thâu câu hỏi của cô ta từ Delhi. Tên cô là Sonal Man Singh, cô là một vũ sư danh tiếng.

Sonal: Con xin cầu chúc Ngài vạn niềm an lạc, Ngày con còn là một cô bé mặc váy đầm đồng phục, Ngài lúc đấy mới 16 tuổi, Ngài đến thăm trường học của con, con khoe Ngài tấm ảnh của Ngài con cất giữ trong cặp, Ngài đã cười thoải mái giọng cười run run thánh thoát, rồi Ngài ôm con. Trời ơi, được Ngài choàng tay ôm, con như người vừa rơi xuống dòng nước xoáy cuồn cuộn của sông Hằng. Kính lạy Ngài, Ngài là anekshatru (?), Ngài là yudhpurush (?), Ngài chính là tất cả. Con kính chúc Ngài sống thêm thật là nhiều năm nữa, đầy ấp với tiếng cười hồn nhiên truyền cảm của Ngài, để đem lại niềm vui và vẻ đẹp cho mọi người và cho cuộc đời. Câu hỏi duy nhất của con là… làm sao Ngài giữ được như thế? mặc dù hằng ngày phải va chạm đối mặt với biết bao vấn đề khó khăn của cuộc sống thế gian. Thật là fantastic!

NDTV: Làm sao Ngài giữ như thế được?
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi đâu có cách nào khác hơn đâu. Nếu dùng chất kích thích hay rượu bia thì chỉ tự hủy hại thân thể mình. Nhưng chúng ta có một cái trí óc thông minh tuyệt vời có thể suy nghĩ xét đoán cả về lý lẽ và sự thật. Phải trưng dụng nó tới mức tối đa và phải thành người thực tế. Vào thế kỷ thứ 8, có một đạo sư Phật giáo thường khuyên: khi nào phải đối diện với khó khăn, nhìn thẳng vào khó khăn đó, nếu không giải quyết được nó, buông nó ra, không lo nghĩ đến nó nữa. Thế thôi, một lời khuyên rất là thực tế

NDTV: Cái nhìn lạc quan của Ngài thật là hi hữu. 
 

NDTV: Con cũng muốn hỏi một câu. Con chưa từng gặp một vị lãnh đạo tinh thần hay lãnh đạo quốc gia nào mà được ưa chuộng thương mến bằng Ngài. Và thật là tài tình vì nhiều người khi được hâm mộ như thế thường trở nên hống hách, nhưng Ngài thì không bao giờ như vậy. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Ồ tôi hiểu rồi… tự chủ… lại nữa có những câu thần chú mỗi ngày tôi đều phải tụng, như thế này: “khi mà mọi người tôn sùng, khen thưởng anh, anh phải nghĩ mình tồi tàn nhất” tôi luôn nhớ nghĩ đến câu kinh này. Ngoài ra một vị tổ trường phái Nalanda vào thế kỷ thứ 8 cũng có nói: “khi có ai đó khen bạn, thì cũng có người khác đang chê cười bạn” tôi rất thích chiêm nghiệm câu này.

NDTV: Ha, thế là huề cả làng… 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Đúng rồi, đó là thực tế. 
 

NDTV: Bây giờ con xin được mời Tracy Chrisman đến từ Anh quốc, không biết Tracy đang ở đâu, xin cho biết… dạ mời. 
 

Tracy: Kính bạch Ngài con muốn hỏi thể lệ nào được sử dụng để tuyển chọn một Đạt lai Lạt ma kế tiếp, Ngài có nghĩ là phải tiếp tục truyền thống để không xẩy ra  một lần nữa như Ngài Panchen Lama bên Trung quốc. 

NDTV: Dạ con muốn đuợc giải thích thêm về câu hỏi của Tracy, tức là dân Tây tạng đã chỉ định ngôi vị Panchen Lama rồi, nhưng Trung quốc không chấp nhận nên họ tự chỉ định một vị mới. Nếu Đạt lai Lạt ma không có kế thừa, hoặc giả, có vị kế thừa rồi mà Trung quốc lại cho ra một Đạt lai Lạt ma khác nữa thì làm sao? 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Vâng những người cộng sản Trung quốc thật có quyền hành, họ quá chuyên môn trong vấn đề tạo thêm những thứ không cần thiết. Bây giờ có hai Panchen Lama, một họ gọi là Penchen Lama “chính thức” (official), và một Panchen Lama của lòng người Tây tạng… chỉ thêm rắc rối, thêm phẫn uất bực bội… Vậy mà cũng chưa đủ, họ nói sẽ tìm một đứa trẻ trong những gia đình biết tùng phục chế độ của họ để đưa lên thay thế tôi nếu tôi chết. Vậy là sẽ có thêm một Đạt lai Lạt ma “chính thức”, và họ sẽ lựa người Tây tạng, hoặc người vùng núi Hy-mã-lạp-sơn, hoặc người Mông cổ… thời gian sau này nhiều sắc dân cũng dựa theo truyền thống Phật giáo Tây tạng để cũng có tái sanh, nên họ có thể dễ dàng chọn lựa hơn nếu họ muốn có một Đạt lai Lạt ma tái sanh. 

NDTV: Vậy ý tưởng của Ngài thế nào trong vấn đề, phải chọn người kế thừa chứ ạ. Dạ… con biết con hỏi câu này hai lần, chắc số phận con giống người phóng viên tuần báo New York Times quá… xin Ngài đừng nổi cáu… nhưng con phải hỏi, ý của Ngài ra sao? định đoạt ngôi vị ngay trong đời này hay sao?

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi không mấy lo lắng về vấn đề này. Hình như Đảng Cộng sản Trung quốc quan tâm đến trụ sở Đạt lai Lạt ma hơn tôi… vì chính trị, dĩ nhiên rồi, chuyện ngớ ngẫn quá đi thôi… Nhưng nói tóm lại chắc còn lâu, tôi vẫn còn khỏe mạnh mà, chỉ trừ phi tôi tự sát, hehehe… còn lâu, 15-20 năm, không sao, 30 năm không chừng…

NDTV: Dạ thưa bây giờ là câu hỏi cuối cùng, Cô Katherine Schwitz, cô có ở đầu giây không? Xin mời…
 

Katherine: Kính Ngài, trước nhất con xin kính mừng sinh nhật Ngài. Ngài vừa nói 10-20 năm nữa… làm sao đủ, thôi… Ngài ráng thêm 75 năm nữa đi ạ. 
 

NDTV: À há, thêm 75 năm nữa… ý kiến hay đó.

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Chắc không được đâu, quá dài… không thể, nhưng 100 năm chắc được. 

NDTV: Một thế kỷ. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Vừa rồi tôi được diện kiến một cựu Tổng thống của Ấn đồ, ông là một khoa học gia rất giỏi… 

NDTV: Abdul Kalam 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Ông nói bố ông sống đến 103 tuổi. Và trước đó tôi cũng có gặp một vài bộ tộc Tây tạng, có người 103, 104 tuổi… rất có thể con người sống được đến 110. Tục truyền rằng có những đạo sư Tây tạng từ cả 200 năm về trước đã tiên đoán tôi sẽ sống đến 113 tuổi… cũng vậy có một lần vào khoảng thập niên 60, có lần tôi nằm mơ thấy mình ăn mừng sinh nhật thứ 113, hai năm sau đó tôi nghe về sự tiên đoán này, con số giống nhau… (cười). Tôi cũng có hỏi bác sĩ sau khi họ mổ tôi mấy năm trước đây. Có lần giữa đại chúng đông người tôi nói câu chuyện sống 113 tuổi này, có người thật sự tin là Đạt lai Lạt ma có khả năng tự chữa bệnh (healing power). Đùng một cái tháng 10, 2008, họ đưa tôi lên bàn mổ… (cười), còn đâu khả năng tự chữa nữa… quá rõ ràng rồi, khoa học chứng minh Đạt lai Lạt ma chẳng có quyền năng chi hết.
 

NDTV: Chỉ có mình Ngài quá thành thật để nhất định nhận rằng mình không có khả năng gì hết. thiếu gì những giáo chủ, những “người của Thượng đế” vỗ ngực phô trương ta đây có khả năng huyền bí.
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Sau khi mổ, tôi trở lại để bác sĩ khám lần cuối, một ông bác sĩ gọi tôi bằng “người bệnh nhân trẻ” (young patient), tôi cãi lại tôi đã 73 tuổi, ông ta bảo “tôi biết tuổi của Ngài trong giấy tờ đây, nhưng tôi khám thấy thân thể của Ngài mới 60 tuổi mà, nên Ngài là bệnh nhân trẻ của tôi.” 

NDTV: Hy vọng Ngài sẽ như thế mãi… Katherine, xin tiếp tục câu hỏi.  

Katherine: Da thưa câu hỏi của con là thời gian gần đây có dư luận cho rằng người nữ sẽ được truyền Tỳ Kheo Ni giới (full ordination) trong truyền thống Phật giáo Tây tạng, nhưng chính Ngài có nói tại cuộc hội thảo Phật giáo ở Hamburg năm 2007 là việc truyền giới cho nữ tu sĩ chắc khó thành vì có rất nhiều những trở ngại, và vì cái tư tưởng cổ điển của xã hội không chấp nhận người nữ xuất gia. Nhưng năm vừa rồi Ngài cũng có nói có thể Ngài sẽ tái sanh làm người nữ, và Đạt lai Lạt ma biết đâu chừng sẽ mang thân nữ trong kiếp tới. Ngài nghĩ thế nào? Truyền thống xã hội Tây tạng có chấp nhận một Đạt lai Lạt ma nữ giới không, trong khi họ chưa thể chấp nhận cho người nữ đi tu và thọ giới?

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Câu hỏi này không được chính xác cho mấy… Giới Tỳ kheo ni trong đạo Phật là giới cao nhất của một người nữ. Cũng có một vài lưỡng lự ngập ngừng trong vấn đề, nhưng không phải vì xã hội hay người đời không chấp nhận. Phật cho phép cả hai, Tỳ kheo và Tỳ kheo ni được thọ giới, Phật cũng nói cả nam nữ đều có khả năng thành Phật. Cái phần kỷ thuật mới chính đáng. Giới ‘vinaya’ (trong Luật tạng – Vinayapitaka) phải được giữ và tôn trọng theo đúng luật ‘vinaya’, đó là phần kỷ thuật rắc rối và là nguồn gốc của những do dự đó. Nhưng những kiếp sau nếu mang thân nữ nhân mà có hiệu lực hơn qua truyền thống và cách thức tâm linh, thì tôi không nghĩ có vấn đề gì, và chính tôi, tôi cũng không màng.

NDTV: Vậy là Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 15 có thể là người nữ. Ok Swati, xin đặt câu hỏi.  

Swati: Kính mừng sinh nhật Ngài, con là một nhà tâm lý học sinh sống ngay tại Dharamsala, xin Ngài cho chúng con biết làm sao để chỉ dẫn giới trẻ Tây tạng sinh ra và lớn lên tại Ấn độ đầy dãy những ham muốn tham vọng, để họ có thể tự đối phó với mâu thuẫn, và giải quyết những rối loạn trong cuộc sống của họ.

NDTV: Giới trẻ sinh ra và lớn lên ở Ấn độ, đây là nhà… chưa bao giờ bước chân đến đất Tây tạng.  

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Theo như tôi nghĩ, chung chung thì chính cái truyền thống văn hóa Tây tạng và giáo dục theo Phật giáo Tây tạng đều được xem rất quan trọng, như chính mẹ đẻ của mình, cho nên suy nghĩ như thế đưa đến những khác biệt đáng kể. Nhiều người Tây tạng thế hệ đầu đều phải trải qua khổ hạnh, có người chết vì bị đánh đập, bỏ đói, ngục tù, như chính ông bác sĩ của tôi và nhiều người tôi quen, nhưng hầu như ai cũng giữ được một nội tâm khá vững chắc và điềm tĩnh. Có một lần trong buổi hội đàm với các nhà khoa học về chủ đề “sự điềm tĩnh của tâm”, họ cũng đồng ý và rất là ngạc nhiên là các vị này, tuy thân xác trải qua nhiều hình phạt đớn đau, nguy hiểm cả đến tính mạng nhưng tâm họ rất an. Có một vị thầy năm nay đã 93 tuổi, ngài trốn thoát khỏi gông cuồm cộng sản và đến ở tại tu viện đây vào giữa thập niên 80. Ngài có kể cho tôi nghe 18-19 năm trong lao tù cộng sản (gulakhs), đôi lúc ngài phải đối diện với nguy cơ – tôi hỏi nguy cơ gì, thì ngài bảo nguy cơ không còn giữ được lòng từ bi đối với bọn hung thần. Chính thế, ngài chẳng lo cho thân mạng mình, mà chỉ lo mất đi lòng từ bi đối với những kẻ hành hạ mình. Rất là cần thiết phải cố gắng giữ được từ bi, mới có thể mang bình an đến cho tâm mình.

Giới trẻ Tây tạng hiện nay, sanh ra và lớn lên trong một môi trường chỉ có khí thế giống Tây tạng chứ không thật sự Tây tạng. Họ vẫn mang những đặc tính Tây tạng, nhưng những người đã từng sống bên Tây tạng, từng trải qua khó khăn khồ đau nhiều hơn (mới biết được). Một số dân địa phương vùng Kulu Manali hay có thái độ giận dữ. Những thế hệ Tây tạng trước, cả ngàn người phải đi đào kinh làm đường, nhưng họ lại là những người rất điềm tĩnh, rất thanh bình. Còn giới trẻ thời nay có thái độ cư xử khác biệt. Nhưng vẫn không đến nỗi. Cả người dân tại Dharamsala đây cũng okay.

NDTV: Mọi người đều đang gật gù có vẻ đồng ý với Ngài. 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Đây là dấu hiệu suy đồi của những di sản văn hóa bên trong Tây tạng. Bên ngoài chính dân Tây tạng đang cố gắng thiết lập một cộng đồng Tây tạng cho dù cũng khả dĩ lắm rồi, nhưng vẫn còn cần rất nhiều công việc xây dựng. Vào thập niên 60, chúng tôi được sự giúp đỡ tận tình của chính phủ Ấn độ và Thủ tướng Pandit Nehru, để tạo lập một hệ thống giáo dục cho thanh thiếu niên trẻ, bao nhiêu chi phí vận động đều do chính phủ Ấn đài thọ. Họ còn thiết lập một Ủy ban đặc biệt chuyên lo xây trường học cho người Tây tạng, ngõ hầu giúp cho Tây tạng giữ gìn nền văn hóa riêng biệt. Nhưng cũng có bị ảnh hưởng của chương trình giáo dục cơ bản của Ấn độ, nên có người cho rằng cơ cấu này không được thích hợp cho lắm. Có nhiều dấu chấm hỏi.

Ngày xưa nền giáo dục của Ấn độ cũng theo lề lối tương tự như trong một tu viện, nhưng sau này với sự xâm nhập và thống trị của Anh quốc, lối giáo dục thời hiện đại cũng không còn mang tính cách thân mật thầy trò, nhiệt tâm trao truyền, và cũng chẳng nặng về đạo lý. Bởi vì nền giáo dục này với một ngàn năm chịu ảnh hưởng của thực dân Anh, dựa trên luân lý Giáo hội (La mã). Với thời gian trôi qua đi, bây giờ Ấn độ không còn chịu ảnh hưởng của thực dân và Thiên chúa giáo nhiều nữa, nhưng giá trị gia đình cũng vẫn trên đà giảm suy. Thời gian Thống đốc Indira Gandhi ji còn có thẩm quyền, tôi thường hay có dịp trò chuyện thân mật với bà và có đề nghị xem lại hệ thống giáo dục tại những cơ sở gần dẫy Hy-mã-lạp-sơn này. Bà đồng ý và có đề cử ba vị giáo sư từ những trường đại học Delhi về đây nghiên cứu và bổ túc cho chương trình, nhưng rồi bà bị ám sát, nên công việc chỉnh sửa lại bị đình trệ.

Hệ thống giáo dục của Ấn độ và Tây tạng cần được nghiên cứu và bổ túc thêm hơn, nhất là về vấn đề đạo lý luân thường, mà không dính dáng nhiều đến tôn giáo. Vì Ấn độ là một quốc gia đa tín ngưỡng nên không thể chọn một tín ngưỡng duy nhất nào hết.  

Chỉ cần phát huy tình thương, lòng từ mẫn và tha thứ, phần đông tôn giáo nào cũng khuyên như thế. Cả những người không không theo tôn giáo nào cũng có thể thực tập những đức tính này. Nhiều kết quả từ các cuộc nghiên cứu xưa nay cho ta biết sự nhiệt tâm của mọi người là một yếu tố rất quan trọng trong cả đời sống gia đình và xã hội. Ai cũng biết loài người là động vật xã hội (social animals), sống có tập thể. Phải có sức mạnh tình cảm đưa chúng ta gần nhau hơn. Hận thù chia rẻ không thể đưa đến chung sức hợp tác với nhau.

Động vật xã hội mà không có sự hợp tác thì cũng bằng thừa, căn bản trường tồn phải dựa trên nền tảng của sự tin cậy và tình bằng hữu. Tình bằng hữu phải có sự tín nhiệm. Tín nhiệm và nhiệt tâm với nhau. Nếu con người sống ích kỷ không nghĩ đến người khác thì thế nào cũng nẩy sinh ý tưởng và ý muốn lạm dụng bốc lột, ăn hiếp bắt nạt, và lừa đảo gian lận người khác. Nếu có sự nhiệt tâm trong người, tất cả thành viên của một xã hội đều biết tôn trọng và quan tâm đến quyền lợi và hạnh phúc của mình và của người. Sẽ không ước ao lừa lộc, ăn gian hay lợi dụng người khác.

Đây là những đạo lý thế tục, tuy rằng tôn giáo cũng không dạy khác hơn, nhưng cũng không nên đưa tôn giáo vào đó. Nếu được như vậy quốc gia sẽ tiến mạnh.

Giới trẻ ở Ấn độ chạy theo tiền tài vật chất nhiều hơn, cho nên cũng có tham nhũng thối nát nhưng Ấn độ tương đối không đến nổi tồi tệ như nhiều quốc gia khác. Ở đâu có tham nhũng, chứng tỏ là ở đó thiếu đạo lý luân thường. Những nhà lãnh đạo tôn giáo thường giảng dạy về đạo đức nhưng chỉ tôn giáo thôi sẽ không đủ để chuyển hướng. Phải giới thiệu bộ môn đạo đức vào trường học ngay từ lớp mẫu giáo đi lên, mà không cần đã động đến một tôn giáo nào. Chỉ dành cho đạo đức thế gian mà thôi là đủ rồi.
 
NDTV: Con xin được kết thúc buổi nói chuyện hôm nay với một vị khách cuối cùng - Giáo sư Chaman Lal Gupta – cũng là một người bạn thân của Ngài. Xin GS chia sẽ với đại chúng một mẫu chuyện mà chúng tôi chưa được biết.

Chaman Lal Gupta: Lần đâu tiên tôi biết Ngài là vào năm 1999 cũng nhân dịp sinh nhật của Ngài. Chúng tôi đến từ Bharatidas Sahiyog Math. Sau khi nói chuyện với nhau một hồi lâu, tôi hỏi Ngài tại sao Ngài là một tu sĩ Phật giáo, Ngài cũng rất quan tâm và chủ trương thể thức ahimsa, không dùng bạo lực, nhưng sao Ngài lại còn ăn thịt thú vật, làm sao Ngài giải thích mối tương quan giữa hai sự việc này. Và câu hỏi thứ hai tôi hỏi Ngài có nhược điểm nào không. Ngài trả lời là có hai khuyết điểm: cái tính ham mê đồng hồ và thích bắt chước. Trên đường bước ra ngoài từ giả, Ngài nắm cánh tay tôi và nhờ anh thợ chụp hình chụp một tấm ảnh cả hai chúng tôi, tấm ảnh ấy vẫn nằm trên bàn viết của tôi, và là một bảo vật quý giá nhất trong đời tôi.  

NDTV: Kính Ngài, Ngài vẫn còn nghĩ chỉ hai thứ đó, ăn mặn và ham mê đồng hồ đeo tay, là nhược điểm duy nhất của Ngài? Nếu như thế thì cũng không đến nỗi nào, không mang thiệt hại cho lắm. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Mắt tôi rất ưa thích đồng hồ, một trong những khuyết điểm lớn của tôi. Tôi có rất nhiều đồng hồ, đi đến đâu người ta cũng tặng tôi đồng hồ, nhưng cái đồng hồ này được xử dụng nhiều nhất (khoe đồng hồ đang đeo). Cái đồng hồ đầu tiên tôi nhận được là do Tổng thống Roosevelt gởi tặng năm 1942, lúc đó tôi mới có 7 tuổi. Quà tặng gởi từ Mỹ quốc gồm có cái đồng hồ, một miếng vải lót màu bạc, và một bức thư. Bẩy tuổi, tôi đâu có thèm ngó ngàng gì đến bức thư, mắt tôi sáng rở vì cái đồng hồ mà thôi, miếng vải lót tôi cũng quăng xuống hồ nhỏ, nó chìm lỉm và tôi không còn nhớ tới nó. Ngay khi nghe có phái đoàn đến viếng, ông Tolstoy và Dolan, tôi được tin họ đã tới nơi, nhưng tin cái đồng hồ hấp dẫn hơn, tôi chắng màng gì đến họ, trước khi chính thức có cuộc họp tôi bảo đưa tôi xem cái đồng hồ… quá trời cái thằng bé đó, tham lam quá đi thôi… cái thơ đính kèm tôi bỏ mất tiêu cho đến vừa rồi chính TT Obama biếu tặng tôi bản sao của lá thư đó tôi mới được đọc, từ 1942 đến 2010, gần 70 năm.

NDTV: Tổng thống Obama có tặng Ngài đồng hồ không? 
 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Thưa không có. Cái đồng hồ này đến từ một gói quà của bên Mỹ nhưng không phải của Obama. Còn về vấn đề ăn mặn, đôi lúc có những mâu thuẫn, nhưng thật sự trong Luật tạng (của Tam tạng kinh điển) không cấm dùng thịt súc vật. Nên phần đông quý chư tăng bên Phật giáo Tiểu thừa tại Thái lan, Miến điện, Sri Lanka đều dùng vừa rau cỏ vừa thịt cá. Một vị tăng ở Sri Lanka có nói với tôi là thực phẩm của chư tăng do đàn na tín thí cúng dường khi chư tăng đi hành khất, nên chúng sanh cúng thực phẩm gì, chư tăng dùng thứ đó, không đòi hỏi chay mặn. Nhưng trong luật tạng có dạy nếu chúng sanh bị giết chết để lấy thịt cúng dường trai tăng thì không nên ăn. Trên căn bản, thực phẩm chỉ là phương tiện nuôi sống con người không nhất thiết là vấn đề quan trọng. Kinh Lăng già (Lankavatara-sutra) thì tuyệt đối cấm tất cả mọi loài thịt thà cá mú, nhưng có những kinh khác lại không cấm cản gì cả. Vùng miền núi phía đông Tây tạng, đất đai khô cằn không trồng trọt gì được, và lạnh lẽo tuyết giá, rất khó khăn, nên chư tăng phải ăn thịt. Đối với tôi, lúc 13, 14 tuổi vào những dịp lễ lạy của Tây tạng, quá nhiều thịt thà được trưng dụng, tôi bắt đầu chuyển và khuyến khích bớt dùng thịt súc vật từ đó. Khi trốn khỏi Tây tạng đến Ấn độ vào năm 1959, tôi ăn chay nhiều hơn. Và bắt đầu năm 1965, tôi tập ăn chay trường.

NDTV: Tại sao vậy ạ? 

 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Hay hơn, tốt hơn. Khoảng 20 tháng trời tôi ăn chay, tôi theo lời khuyên của những người bạn Ấn độ nên thay thế thịt bằng cách uống sữa, và dùng kem tươi… nhưng đến năm 1967, tôi bị chứng đau gan và túi mật. Da trên người tôi đổi thành màu vàng nghệ (cười) - giống Phật (màu áo cà sa) - cả người màu vàng, móng tay cũng vàng, mắt cũng vàng, cũng cả 3 tuần lễ. Bác sĩ y học đông phương khuyên phải trở lại ăn thịt cá, thế là tôi phải nghe lời bác sĩ để khỏi bịnh thôi (cười)… Nhưng phần đông toàn thể các tu viện tại đây, cả tu viện Namying này đều chỉ có đồ chay. Phía miền Nam Ấn độ, ba bốn trăm tăng mỗi tu viện, chỉ có thể dùng rau cỏ mà thôi, không có thịt. Khi đi hoằng pháp ở nước ngoài, phần nhiều tôi đều ăn chay.
 
NDTV: Ngài có hối hận việc gì không ạ?

 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Những điều nhỏ nhặt thì ngày nào lại chẳng có… Như hiện giờ nè, nóng quá, nếu bộ quần áo tôi vải mỏng hơn một tí đở khổ biết mấy… Nhưng lần khác tại Delhi, tôi tưởng trời Delhi nóng nên chỉ đem áo mỏng, lúc hội họp trong phòng có máy điều hòa không khí quá mạnh, lạnh run, cùng một câu hỏi “có hối hận gì không”, nhưng câu trả lời hoàn toàn trái ngược hôm nay.

Còn về hối hận lớn à – hình như khoảng thời gian tôi còn đi học, cả chục năm trời tôi rất là lười biếng, tôi thường nói với mọi người hồi đó tôi chỉ ngồi xuống học khi bị dọa đòn mà thôi… Ông thầy chịu trách nhiệm dạy tôi rất là khó và nghiêm nghị, không bao giờ cười, và có cái roi dài. Có thời gian anh tôi cùng học chung, thế là hai cái roi, một cái roi thường cho người thường, một cái roi màu vàng – roi thiêng (holy whip) – cho người tu… nhưng roi thiêng vẫn đem cái đau thấu trời của chúng sanh (cười lớn)… tôi rất sợ cái roi. Đó là một trong những hối tiếc lớn, hồi nhỏ không chịu siêng năng học hành… cho nên bây giờ 75 tuổi rồi, nhưng lúc nào rảnh rỗi có thì giờ thì tôi lại mang sách thánh ra học, học kinh, học chữ Tây tạng, những quyển kinh do chính tổ Long Thọ (skt: Nagarjuna) hay đệ tử của ngài soạn thảo. Còn về vấn đề chính trị, và nhiều vấn đề khác nữa, từ khi tôi nhận lãnh trách nhiệm ở tuổi 16 đến giờ, rất nhiều quyết định quan trọng, nhưng không một hối hận nào.
 
NDTV: Như thế cũng rất là hi hữu rồi. Cuộc sống của Ngài thật là hi hữu. 

Đức Đạt Lai Lạt Ma: Tôi nghĩ có thể vì tôi là một người thích thảo luận, thích đặt nhiều câu hỏi, và biết tôn trọng quan điểm ý kiến của người khác, kể cả những bạn quét đường của tôi. Thí dụ như trong 50 vấn đề khó khăn phải cần giải quyết. Trước nhất tôi tham khảo ý kiến của những nhà chức trách có thẩm quyền, rồi tôi cũng thảo luận dò xét ý kiến của bạn bè thân thuộc, cả anh quét đường xem họ nghĩ sao. Bất cứ đối với một quyết định quan trọng nào, trước nhất tôi cũng quan sát kỹ lưỡng bằng cái trí khôn của mình, nhìn tất cả mọi khía cạnh một cách bao quát, kế đến tôi đi thăm hỏi ý kiến người khác, từ nhà tiên tri, đến các cố vấn. Nếu chưa giải quyết được vấn đề, đôi khi tôi dùng tới biện pháp thiền tập để tìm hiểu, dĩ nhiên vì tôi là một tăng sĩ Phật giáo. Ngài Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 cũng thường làm thế. Cứ như thế suốt quá trình từ năm 16 tuổi đến giờ, rất nhiều những quyết định tối quan trọng - nhiều khi tôi phải dùng đến cái tôi gọi là việc nghiên cứu huyền bí (spiritual investigation method) - đều được thông qua và giải quyết một cách đẹp đẽ - chưa có một sai lầm nào. Tôi cảm thấy hãnh diện.

 

NDTV: Chúng con kính tri ân Ngài, nguyện chúc an lành và sức khỏe.

 

Giáng Kiết Tường (The Buddhist Translation Group)

In conversation with The Dalai Lama

Barkha Dutt, Updated: July 06, 2010 20:07 IST

SOURCE: http://www.ndtv.com/article/india/in-conversation-with-the-dalai-lama-35955

The Dalai Lama: I think sufficient sleep and…
 
NDTV: I never get enough of that, I think that's the problem. 
 
The Dalai Lama: As a  Buddhist monk there is no dinner but a very heavy breakfast and lunch so sufficient food. I think physically these things are important, but another factor, nowadays according to latest scientific findings is that a healthy mind is very important for a healthy body. So I think in my own case, comparatively  I think my mental state is quite peaceful. Whenever I am hurt or face some problem, I look at it from a wider way, a holistic way and that also helps to reduce anxiety so perhaps my mental state is quite peaceful, quite calm so that also one factor.

 

NDTV: Many people describe you as a twinkly-eyed, you know there is a twinkle in your eyes, you are always laughing, you make us laugh, you make everybody who meets you happier, calmer, do you always internally feel as positive as you appear or do you feel the need to appear more positive than you feel because of the millions who follow you everywhere?

 

The Dalai Lama: No mostly as I already mentioned, my mental state is quite calm and then also I consider every soul as human being, basically we are all the same, nothing different, physically we are the same. Of course there is a little difference in colour, or size of the nose, otherwise you see we are completely same. If you ask scientists what are the differences in the brain or in the neuron... nothing. We are therefore emotionally same, mentally also same. So I never look at human beings as the President or King or Prime Minister or beggar... in my eyes all are the same. So whenever I meet these people I say, "look at them, they are just  other human beings... our brothers and sisters.  So this also creates more peace in my mind. But I may not be that level of mind not always, occasionally I burst.

NDTV: You get angry?
 
The Dalai Lama: Oh yes yes.

NDTV: You get angry?

The Dalai Lama: Oh yes, if you ask some silly question repeateĐức Đạt Lai Lạt May, then I may lose my temper.

NDTV: Now I am scared.

 

The Dalai Lama: Actually once it happened in America, I think most probably in New Jersey...one New York Times columnist, one lady, she asked me, first some other questions, then she asked me, what I want my name or legacy to be in future. And I told her, I am a Buddhist practitioner and I do not think of my name like that. Then we had some other discussion, then again she asked me the same question, and I answered in the same way, then again after some time she asked me the same question... then I lost my temper, 

NDTV: This is a lesson for me to ask only once.

 
The Dalai Lama: Good, good. 
 
NDTV: But when you get angry, do you express it? You know in modern urban life, a lot of us get angry very quickly, we lead highly stressful lives, we have short tempers, when you get angry how do you control it? Because you are a Buddhist, a spiritual leader?

 

The Dalai Lama: You see when I get angry or irritated due to very small mistakes of some other people, then I just express and then finish, but sometime when it is a more serious form of anger, I try to separate myself from anger, then watch my anger, that emotion... then immediately the strength of anger diminishes, according to my own experience. And then, I  also share with my friends, just as these, in order to bring more calmness to my mind.

You cannot have some sort of special practice for each case, but you must build your basic mental attitude in a healthy way, like in the case of a healthy body if the immune system is strong then some virus or germs can't disturb you much, so  similarly, your mental attitude has to be calm, then if some disturbance come, even if some negative emotions come, they remain for very short period, all the emotions remain on the surface, and do not disturb much in depth.

 
NDTV: Now tell me something, you spoke about the brain, the human brain, but you are the kind of person who married a scientific temperament of inquisitiveness with spirituality, which is very rare, and I read somewhere that on your table, you have the model of the human brain that you keep assembling and trying to understand... it's very rare for a spiritual leader to believe so much in science, where did that come to you from?

The Dalai Lama: I believe, firstly, that if you are a genuine religious practitioner, especially a  Buddhist, you have to be realistic. So in order to develop a realistic approach, a realistic awareness, you must know the reality. So in that respect, the scientific way of thinking, their method of investigating the reality is very important, very useful. I think basically some of my friends may already know, that Buddhism in general, particularly the Nalanda tradition, their way of thinking is very scientific.

So Buddha himself has made it very clear in one of his quotations that all his followers should not accept his teachings out of faith but out of thorough investigation and experiment. So this is the scientific way of thinking, like for example, Nagarjuna, also one of the great spiritual leaders of Nalanda. Sometimes I refer to these as great masters, from the Buddhist eye they are masters, but from general eye they are Nalanda professors, very brilliant. They have in writing that do not believe in the Buddhist word rather their investigation and logic, so I think that's the basic way of thinking, it's the Nalanda tradition.

NDTV: That is practical and scientific.
 
The Dalai Lama: Yes and investigation, so I am training through that way, and then personally, since my childhood I always had this curiosity...wanting to know what's this and what's that. And particularly when I was very young, you know the British Mission in Lhasa... this new person came, he always brought me some toys, so  when I received any information and gave it to the British officers in Lhasa, I was always very excited, what kind of new toy would come?

 

NDTV: What was your favourite toy?
 
The Dalai Lama: Trains, you know railway, like that (gestures) and cars, and anyway when I got them, for few moments I would play and I would try to know the system that caused the movement and then I would always open it up. Actually, many times it would be damaged in the process. And then after coming to India finally, I got the opportunity of  meeting people from different religious traditions that was immensely helpful, then meeting people from different professions and then eventually scientists. As I was interested, I became more acquainted with them, had more discussions with them and found them very, very useful, very helpful. 

 
NDTV: But you know, one of the most compelling facts about you your holiness is that you still retain a child- like, if I may use that phrase, a child-like innocence, a child like humor, yet you were only two years old when you were recognised as the next Dalai Lama. Do you sometimes speaking as a human being and not a holy man today, do you look back and feel that your childhood was lost?

 
The Dalai Lama: No... I think in a way yes, to some extent, as early an age as 2 years when they recognised me, I think for 2 years or 3 years after they recognised me as the Dalai Lama of the nation, I was still with my parents, my younger brother, elder brother, sister etc and then I think when I was about 5 years, I reached Lhasa and was then separated from my mother.

 

NDTV: For a child that must have been very difficult?

 

The Dalai Lama: During my sort of station or living in Potala, at some distance was a building where the people could stay but my mother preferred to stay somewhere else but during summer time, the outer wall was yellow, the inside wall was white and within that building, my mother and family lived there. I think in summer time, every other day they used to come, occasionally I also went to their home, then after 2 years, my tutor put some restrictions that I cannot go to meet her, I felt a little angry but I obeyed his instructions, but sometimes as a child my lessons were not very successful because my mood would be bad, then as soon as the lessons finished I would run to my mother's place and spend some time there, and in the beginning I would be determined that I would never return for  the lesson but then when the time for the afternoon lesson would come, I would quietly crawl back.
 
NDTV: So that actually sounds like any other child who was traumatised by exams, but you use this interesting.....

 

The Dalai Lama: So therefore, in one way I was isolated from my mother, from my parents, but in the other, they used to always come.  Then what happened was that there were sweepers, officials and some sort of a servant for me. Of course in ceremony, in official ceremonies they would show great respect but when I played with them they showed no respect, they would often defeat me, sometimes I would cry, I did not want to be defeated but they treated me in a normal way, including those people who later become my best friends...they are uneducated but very honest, very trustworthy people.

 
NDTV: You use this word 'realist' talking about scientific temperament, this phrase talking about realistic approach has defined your politics, you have 2 avatars, you are a spiritual leader and you are also the political leader of Tibet, your realistic approach where you have spoken about autonomy for Tibet rather than independence is the midĐức Đạt Lai Lạt Mae way, is the moderate approach, yet it seems like it hasn't moved Beijing, it hasn't moved China, do you regret at 75 your moderate political approach?

The Dalai Lama: No, no, of course among Tibetans and among our supporters, our friends, there are some signs of increasing criticism about our approach but if you look at the whole picture, although there was some positive result from the Chinese government, the whole thing inside Tibet completely failed. From the government side there was no result, but the Chinese people, not the entire 1.3 billion people, but some intellectuals, some professors and writers, and some artists, I think before the Tiananmen massacre happened, very few... after that more and more Chinese are showing their concern and showing their solidarity with us.

Then in recent years, particularly in 2008, crisis in Tibet remained stationary by Tibetans. Now a number of Chinese intellectuals are showing us their support, and I can give an examples for that... see in the last 2 years there have been over 1000 articles written in Chinese language by Chinese writers, more than 100 of them living in China and all these articles fully support our way of approach, and are very critical of their government policy

 

NDTV: I agree but do you...
 
The Dalai Lama: Within the Chinese government there are many officials who personally professionally express their support for our approach, this is what I feel is the positive result, but there is a problem which has to be solved with the Chinese, and we cannot stop it by ourselves. When it's a civil war, then you solve the problem, sometimes I jokingly tell that these people are new guests without proper invitation, such guests have come with a gun, once they build a trench, they will control everything, the Tibetan way of live, how to be a good Buddhist. Sometimes you will see Chinese media writing about Dalai Lama not teaching true Buddhism, so it seems they know better, so therefore that's the problem... Tibetan problem created from outside and so we have to find a solution with them, so Chinese people showing their support is very essential. Also the outside world, including the United States, Indian government, European Parliament... all these influential bodies very easily show support.
  
NDTV: You still have faith in the US since I remember when I met you last time, you had come back from your first trip from Washington and President Obama had not met you, subsequently he did but many people think he acted under Chinese pressure but you still have faith in Washington?
 
The Dalai Lama: Of course, the President himself when I met, but before of course our physical meeting, I knew him through correspondence and through telephone. He is a very good person, finally America is a democratic country, both  the houses are important, that also is the public thinking. Usually in a democratic country, it's the public thinking that reflects in the Parliament, in the Houses, that in turn reflects on the administration,  so in America, at the public level, both the houses are very supportive. Then in this country India, the Indian government can easily support our stand. 
 
NDTV: But the Indian government did not let you make a speech when you went to Tamang in Arunachal Pradesh, they said that you were to visit as a spiritual leader. Do you sometimes think that India is also giving in to pressure from the Chinese because India is trying to form a parallel strategic relationship with China, does that disturb you?

  
The Dalai Lama: Previously, I used to respond when people asked what is the government of India's response to the issue, and I have always said that those fields in which the Indian government could help, it has helped maximum, in educational field, in rehabilitation etc... in the political field, government of India's attitude or policy towards China in general, especially Tibet I would describe as over cautious, it's not understandable, but in recent years, the government of India's stand on this issue is more firm, now among Indian pandits and other people are now showing their concern over Tibet.

NDTV: Well you remain optimistic about Tibet, we are going to take a quick break and then we will open the floor to the many followers and questioners, so we will be back with this special programme on his holiness's 75th birthday in just a few minutes.

 

~ ~ ~ o0o ~ ~ ~

NDTV: We are in  conversation with his holiness "The Dalai Lama" on the occasion of his 75th birthday in Dharamsala at his monastry so it's a very special occasion for us as well and for all the people who have known and followed and worshipped and befriended the Dalai Lama, one of the few Holy man with whom you can crack a few jokes. We are going to hear from all of them today and we are carrying from Delhi the special message for you your holiness from one of India's best known photographers, Raghu Rai, who has spent a long time photographing you and following you around and he loves you a lot and this is the message Raghu Rai has sent for you... 

Raghu Rai's message: Your Holiness, many happy returns of the day on your 75th birthday and you may look as handsome and as strong like the Himalayas, like you have always looked . Your Holiness you know that we all love you and I personally love you very deeply because each time you have given me a high. My mind, body and soul gets enriched and rejuvenated with the energy that you exuberate. You are a highly spiritual and  evolved person and so my question to you is" Please connect with the supreme energy for ourselves and find out when are we going to go back to Tibet so I can travel back with you in your own land and photograph you all over again. My best wishes again and lots of love. 

NDTV: And I guess Raghu asked the question that so many wants to know. Do you believe in your heart of hearts and I ask you this because you are a realist,  "do you believe that you will ever go back to Tibet in this lifetime?"

 

The Dalai Lama: Oh yes. 

NDTV: You still believe that?

 

The Dalai Lama: Yes, Firstly the Tibetan spirit is inside Tibet and despite so much of change or new development and also brainwashing or torture on various matters, Tibet's spirit never changes because it is forever very strong. Then on top of that many Chinese, according to some information there are over 200 millions of Buddhists in China including many party members and officials who are outwarĐức Đạt Lai Lạt May "communist, atheist but inside they are Buddhists". Then the last four eras, if we look closely, much change, so one party system, same system and same party but do they have ability to act according to the reality... so up to now their policy is unrealistic. Sooner or later they have to realise that their policy is unrealistic and will always be counter-productive.  
 
NDTV: Do you ever feel  because while you are a holy leader, spiritual leader but you are also human at heart. Do you sometimes feel that in this issue of going back to Tibet for you or for your people, time is not on your side anymore? Time is running out. 

The Dalai Lama: Oh yes, 51 years have passed but as I mentioned earlier, you see, last 60 years or more than 60 years,  things are  changing , still changing quite rapiĐức Đạt Lai Lạt May in China so the present situation cannot remain forever. We have to believe that things will change but then if you ask, how soon, that is the question and nobody knows the answer.

NDTV: In your lifetime?
 
The Dalai Lama: Oh, in the next 5 years, 10 years or I think 15 years, things will change definitely. 
 
NDTV: You joked once that to retire was also your human right?
 
The Dalai Lama: Yes, since 2001, since we all achieved elected political leadership of our establishment here, my position is same as a retired position, so now I am looking forward to complete retirement. 

NDTV: Do you think the Tibet movement will remain the same if you do retire because there are many people and young people in Tibet who feels your message of non-violence has actually not worked because it has not managed to move a cold un-feeling government in Beijing. So do you see those young people today, some of them who talk about having a more aggressive approach. Do you worry about what will happen to this movement after you?

The Dalai Lama: No, up to now inside Tibet and a well as outside Tibet I can imagine almost 95% or even I may say 99% of people are totally dedicated to non violent paths. A few individuals, yes it's possible and also here is possible. Now the difference is that some new organizations want complete freedom, complete independence so here is the where the difference is . Now somewhere a debate going on in our community. Actually from our side, from time to time, we ask people since we are totally dedicated to the democratic principle and also the Tibet issue is the issue of Tibetan people. So finally it's up to the Tibetan people. So time to time we ask people. 

NDTV: So you are saying is that if Tibetan people wanted complete independence or more aggressive approach you would have not discouraged them ?
 
The Dalai Lama: As I just mentioned, almost 99% are totally dedicated to non-violent methods. Few of the individuals may not be. But then the difference is about independence and that number is growing and we also sometimes find it difficult to explain because there is failure inside Tibet. Still from time to time we ask just that...I think 2008 in November we had this big meeting here and we asked the people and there were strong voices about independence and criticism of our approach  but finally we joined them and our support exists for the stand. So both will continue like this. 

NDTV: So if the majority opinion within the community changes, you will be willing to change your position? 
 
The Dalai Lama: Have to. 
 
NDTV: So if the majority says we want says we want more autonomy?
 
The Dalai Lama: I am not a dictator. Logically we are criticising these dictator policies and a person who criticises them, how can he practice being a dictator?

NDTV: Why do you want to retire then? What would this movement be without you?
 
The Dalai Lama: Age... it should be like a democracy and people should carry on the responsibility not just one individual. So now I am 75 and now I am looking forward to and think it time for retirement

NDTV: Are you serious or are you joking?

 

The Dalai Lama: I am serious, you know I have three commitments: 
Number 1 commitment is the promotion of few values, irrespective of a believer or non believer. So that's why I have always received invitation from different parts of the world. Not that they invited me as Dalai Lama but Dalai Lama's thinking is something they feel is quite realistic or suitable so that is my number one commitment.
2, promotion of religious harmony. Both of the these two things I usually describe as ancient Indian thought. So I myself describe me as the messenger of ancient Indian thought. So wherever I go I promote these two things. These two things till my death I am committed. 
3, third is the Tibetan issue, so when I retire completely, I will have more time energy and will spent on these two things 

NDTV: Have you set a time frame mentally for this retirement?
 
The Dalai Lama: No , what's really difficult is that people put too much emotion and too much expectation.  

NDTV: People won't let you retire? 
 
The Dalai Lama: Well that maybe difficult, but then also finally I am also a human being and I also have the right to serve my life.
 
NDTV: Well retirement is your right of life but I don't think it's happening. There are so many people and let's start taking some questions. We have Catherine Levine..
 
Catherine: I am from Canada and I have studied philosophy of the mind so I am very interested to hear you speak and very honoured to be near today and  Happy Birthday . You indicated that you do have hope for Tibet's future? What are the main sources of hope for you? 

The Dalai Lama: Truth, Honesty, Transparency. Our voice here is very small and very weak but people trust. Other side, very few trust.  So the truth , honesty and transparency is the source of our hope and source of our strength. I heard some BBC program talking about power of God, power of money, power of truth. These are important now. People usually just thought they have the power of gun. In last days, superpower and power of gun unfortunately find very many difficulties and then power of economy. I think one powerful power of economy is corruption or lie, cheating or not being transparent. So these and then power of truth brings trust and with that self-confidence. Then transparency, which brings trust and trust brings friendship.

NDTV: You have never in all these years lost hope? Not one moment of self-doubt, not one moment of thinking that its been decades and decades and I am not able to change  anything, not one moment of losing hope?

The Dalai Lama: No, of course some disappointments, occasionally come  but basically as I mentioned truth and I am honest. So when we met, my officials and also some Tibetans met with some set of officials here and there. Since we are totally honest, truthful and transparent, so we always feel very easy to talk with them and on their side there is always uneasiness. 

NDTV: That's a very interesting way  of putting it but I think many of us marvel at where do you keep getting this optimism from? We have another question from Geremy Russell...
 
Geremy: I heard you say that you expect to outlook the Chinese Communist Party, I wonder if you still feel that way and whether you feel the change in the Chinese  Communist would be gradual or sudden?

The Dalai Lama: Few occasions these days half joke - half serious communist party inspire lot of discussions. Particularly in the early period  when real revolutionary period was moving on or taking place they were totally dedicated people. When I was in China in 54-55 of course I met several times with General Mao, all those top leaders  and also I met a number of top leaders in different provinces. All of these people were totally dedicated to the well-being of the people. So my impression is  good about this Marxist party. So I offered that "I want to join Communist Party" but then they said no. So I think even they know that their Communist Party will be spoilt so better to not join the party. At that time it was really a wonderful party, really a working class party and really a people's party. So I think not only are there intelligent people but also ordinary people.

So logically now the time has come to retire with grace, however I  have some sort of reservation to say that in China immediately Democracy must start. That I have some reservation about. China, who has 1.3 billion people has never experienced Democracy and large number of people are uneducated. So some kind of centralized authority should be there. So therefore under Communist leadership, there should be a gradual change.
I think one thing we immediately need is transparency and free information. 1.3billion people have every right to know the reality. It's immoral and they must have free information, then 1.3 billion Chinese people also have the capacity to know what is right what is wrong. So this propaganda and distorted information  is totally unpredicted. Maybe during war or during civil war some censorship, that's it. In a free country, during war and some emergency period, they practice that but in a peaceful period this is totally unacceptable. Then the independent judiciary is very very crucial.

Look India, I offer to tell my Chinese friend that they should look at India - north Indian, south Indian, west Indian and east Indian" - different languages, even different script, cultural differences but no separation. They have their own language and their own script, separate identity but everybody remains in this union.

Kashmir has some problems and that's with mainly Pakistan. So Chinese should learn these things. So India has advantage of free information and  transparency and independent judiciary. I think China should start transparent and free information and eventually create an independent judiciary. This is very necessary but  party power gradually changes. 
 
NDTV: Do you still think of  yourself as a Marxist ?

The Dalai Lama: Yes . As far as social economic theory is concerned I am a Marxist. 

The Dalai Lama: Maybe that will give you some ambition to the Communist Party of China. Now unfortunately Chinese Communist Party is no longer a Communist party. One my Nobel laureate friend, a very respected friend whom I admire. So he supports the people of China, a socialist country many years ago.  About two years ago I met him and asked him, "are people from China really socialist ?" He said, " no, no longer socialist but capitalists and authoritarians." 

 

NDTV: Which is a potent combination to deal with. And now to hear from his holiness's one of oldest friends Professor Sharma, who has also been the former principal of Dharamsala college. Sir since you know his Holiness so well to tell us something that none of us know?

Sharma: That's a very difficult question to answer.

NDTV: Because we all don't know him as well as you do?

 

Sharma: I had moments of great importance with his holiness. My most memorable moment was when a friend rang me up to say that there was very bad news and what was the bad news was that his Holiness was leaving Dharamsala. That was way back in 1989. Something had happened and I will not go into the details. That was at 9:30 in the evening and so in the morning got going and in the afternoon I arrived here at his Holiness's office but his holiness was very busy as hundreds of foreign journalists were there and I was told that no audience could be granted. I sent a message back saying that I will not leave this place, sit on dharna until midnight unless his Holiness allows me to meet him. He was kind enough that his then secretary sent the word to me that his Holiness will meet me at quarter to six in the evening after he was free from the journalists. I went to meet his Holiness and as usual  he was standing at the threshold. I will not reveal to the public what he said to me when both of us waited for a second at the threshold before entering the room. Only at that moment I wished like Sita for the ground under me to open so I could go inside it and disappear. I was so shocked and then I said no your Holiness let us sit. Then we talked and talked but I don't know what I talked and a stage came when I started crying like a baby and his Holiness got up and I got up and his Holiness embraced me like anything... that is one of the most memorable events of my life. I have the privilege of having his grace and blessing for the last 40 years. 

NDTV: I hope you are never leaving Dharamsala and if you ever do it will only be to go to Tibet.

The Dalai Lama: The local people at that time and when the trouble happened I was in America  and someone asked me so I expressed that if the local people don't want us to be here then we have to leave. Then when I reach here some of my old friends, especially this person very emotionally asked me that till the time I leave for Tibet, please remain here.  Of course as a human community some problems occasionally occur but basically all local people have genuine friendship not a friendship due to money matters but friendship built on trust. 

 

NDTV: So you are not leaving Dharamsala. 

The Dalai Lama: No.   

NDTV: We will not allow you to leave. Another veteran from Dharamsala, Ajay Singh

Ajay: In today's world you are one of the most radiant personalities for the people in Tibet and in the world and for all the millions of people who follow Buddhism and for all of them you are the epitome of hope and belief and where ever you go, you spread so much joy and peace so would you now appoint a successor? 

The Dalai Lama: Now as far as the successor and regarding the Dalai Lama  institution is concerned, as early as 69, I made an official statement. So in certain time it may happen and in certain time it may go, it is not important. But Tibetan spirituality and Tibetan national struggle  of course will be carried on by Tibetan people. Now for that reason as I have already mentioned we already have an elected political leadership. Every 5 years election should take place so whether the Dalai Lama is there or not this sort of organization and leadership will continue.

Read more at: 

http://www.ndtv.com/article/india/in-conversation-with-the-dalai-lama-35955?cp