Phát Tang,
Để Tang, Xả Tang
Thanh Tịnh Liên, Thích Nữ
Chân Thiền
( Trích Việt Báo Online số 4137 ngày 31.07.06 )
- Những sự xúc động, những
tình cảm vui buồn bởi cách cư xử
đối với nhau khó mà cảm nhận
rõ ràng trong những lúc bình
thường chưa có biến cố gì, hoặc
nếu có thì chỉ sơ sơ thôi, thì
cái tình thương yêu, lòng hiếu
thảo, điều ân nghĩa, cùng mọi sự
ăn năn, hối hận đối với người
thân như cha mẹ, vợ chồng, con cháu,
họ hàng, bạn bè v...v… ít được
tỏ rõ và ít mãnh liệt; Nhưng khi
có biến cố như Sự Chết Chóc,
thì những thứ tình cảm này
được bộc lộ một cách mạnh
mẽ, chân thành rõ rệt nhất qua
những truyền thống và hình thức của
các lễ Phát Tang, Để Tang, Xả Tang
và những buổi lễ lạy để cầu xin
sự độ trì cho người quá cố.
Sở dĩ có những truyền thống này
là để chúng ta có cơ hội tỏ
lòng : Hiếu hạnh, yêu thương, biết
ơn, luyến tiếc cũng như những sự hối
hận, ăn năn đối với người
đã chết.
Với
truyền thống, hình thức của những Lễ
Lạy ấy mặc dầu chưa rốt ráo cho
lắm, nhưng cũng là điều rất tốt
để chúng ta có dịp nhóm họp
đông đảo, để giúp đỡ,
để hộ niệm, để tỏ lòng
kính thương, tiếc nuối nhau đồng
thời cũng là có dịp nói lên
những điều suy tư hợp lý, hợp
tình và hữu hiệu hơn cho việc Phát
Tang, Để Tang, Xả Tang này. Vậy trong lúc
thi hành với những Truyền Thống Lễ
Lạy của Tang lễ, hỏi chúng ta có
một chút suy tư gì không? Hay chỉ tự
động làm theo những tục lệ đã
vạch sẵn, là khi sự việc xẩy ra như
thế thì phải làm như thế là
đã trọn vẹn mọi ân tình, mọi
sự hiếu đễ, sót thương đối
với người thân yêu của chúng ta
rồi! Trong thực tế liệu có đúng
như vậy không? Hãy thử luận bàn,
vì trước khi làm một việc gì quan trọng,
chúng ta không thể không tìm hiểu cho
rõ ràng về việc đó.
Trước
hết chúng ta hãy định nghĩa cho rõ
ràng, khúc triết hơn về việc Phát
Tang, Để Tang và Xả Tang này, rồi sau
đó sẽ bàn sâu rộng hơn, trọn
vẹn hơn về những việc báo hiếu,
việc ân đền, nghĩa trả cùng
lòng kính trọng, tiếc thương đối
với người quá cố.
Định nghĩa tổng quát:
- Phát Tang:
là sự bắt đầu thi hành cho việc
buồn thương, tiếc nuối người
đã chết.
-
Để
Tang: Đang thi hành nhiệm vụ và bổn
phận của sự buồn thương, nuối
tiếc cũng là sự trả hiếu, trả
ân nghĩa cho nhau trong một thời hạn cố
định.
-
Xả Tang:
Thời hạn, nhiệm vụ và bổn phận
để tang đã hoàn tất.
Tùy theo sự liên hệ gần hay xa đối
với người chết mà có sự ấn
định thời hạn để tang
* Như
Đại Tang: Là 3 năm (thực ra có 27
tháng )
1. Để Tang Tứ Thân Phụ Mẫu
2. Và để Tang Vợ,
Chồng
Còn Tiểu Tang: Thì tính từng tháng cho
đến tối đa là một năm
1.
Như Tang
Anh Chị Em Ruột
2. Và Tang Họ Hàng Nội
Ngoại
Đi vào chi tiết hơn về việc Để
Tang, phải chăng khi đang Để Tang là
đang tỏ lòng thương sót, đang
đền bù, đang biết ơn, trả ơn,
đang trả hiếu một cách vô cùng
chân thành, nồng nhiệt.
¢ Của các con cháu hiếu hạnh
đối với ông bà, cha mẹ, họ hang
¢
Của những người vợ, người chồng
có tình, có nghĩa
¢
Của họ hàng, bạn bè tốt đối
với người thân thương
Đồng thời cũng là:
- Của những người con, người cháu
đã lỡ bất hiếu, bất mục, nay
vì biến cố chết chóc này mà
họ đang bắt đầu biết thương
sót, biết ăn năn, hối hận đối
với ông bà, cha mẹ, họ hàng...
- Của những người vợ, người chồng
đã lỡ bội bạc, xấu xa nay vì
biến cố chết chóc này mà họ
đã bắt đầu biết ăn năn, hối
hận, sót thương nhau.
- Và của tất cả những ai là
người không tốt trong họ hàng, trong
bạn bè v..v.. Nay vì biến cố chết
chóc này họ cũng đã biết bắt
đầu ân hận về cách cư xử
không đẹp đối với người xấu
số!
Bài Thơ: Chăng Là Đã Trễ?
Đừng chờ khi chết mới trả hiếu cho
nhau
Đừng
chờ khi chết mới ân hận u sầu
Hỏi
dâng được chi khi mẹ cha đã chết
Để
Tang được gì, thêm tủi nhục
thương đau!
Đừng chờ khi chết mới trả nghĩa cho
nhau
Đừng
chờ khi chết mới hối hận bắt đầu
Chà
đạp nặng lời suốt cuộc đời chung
sống
Để
Tang làm gì thêm mai mỉa cho nhau!
Đừng chờ khi chết mới ân đền cho
nhau
Đừng
chờ khi chết mới thức tỉnh quay đầu
Cho
được cái chi khi thầy tôi đã
chết
Để
Tang được gì hay đau lại thêm đau!
Đừng chờ khi chết mới sử đẹp
thương nhau
Sao
trong khi sống lại tàn tệ thương đau
Cư
xử hài hòa là để Tang khi sống
Chết
còn Tang gì, thêm tủi hổ cho nhau!
(Chú Ý: Câu số 11 bài trên chúng
ta có thể để anh, chị, em hay bất cứ
tên ai.)
Một chút suy tư về Phát Tang, Để Tang
và Xả Tang:
- Về
Mặt Hình Tướng: Có bao giờ chúng ta
thắc mắc về những việc Phát Tang,
Để Tang, Xả Tang có hình thức, có
cố định thời gian mà lại tỏ cho
đủ hết được lòng sót
thương, hiếu hạnh, sự hối hận, ăn
năn và sự đền ơn đáp nghĩa?
Liệu những hình thức ấy có thật
là đã vẹn toàn cho những ý
nghĩa linh thiêng này không? Hay là
đã quá trễ, không thiết thực
và cũng không ảnh hưởng gì cho
người đã chết!
Tới đây tưởng cũng không
cần có câu trả lời cho sự thắc
mắc ở trên, vì mỗi người mỗi
ý đều được tôn trọng nhưng
có lẽ đa số đều bất đồng
với quan điểm không được rốt
ráo này.
- Về
Mặt Vô Hình Tướng: Việc Phát Tang,
Để Tang, Xả Tang Vô Tướng
đương nhiên là bao la, trọn vẹn
và hợp lý hơn vì không có sự
giới hạn, cố định thời gian nào
cả.
Thực sự mà nói thì
có cái gì có thể trả
được hiếu, trả được ơn
với những công lao trời biển của cha
mẹ? Cũng như những ân tình giữa
vợ chồng, gia đình, họ hàng v..v..
Thật khó mà đền đáp cân
xứng cho nhau, thế cho nên chúng ta đều
bị lâm vào tình trạng là chẳng
gì trả được và cũng không bao
giờ trả xong!
o Tại sao
chẳng gì trả được? Quí vị
nào có con cái thì đã đều
biết từ lúc người mẹ mang thai
đến khi sinh nở, nuôi nấng con cực khổ
trăm bề, hy sinh vô cùng tận cho đến
khi con đã trưởng thành, đã
thành đạt rồi mà cha mẹ cũng
vẫn còn lo, thậm chí nhiều bậc cha
mẹ đã lo xong cho con, lại tiếp tục lo cho
cháu; Đấy là trường hợp những
đứa con lành lặn, thông minh, ngoan ngoãn;
Còn những đứa con tật nguyền hoặc
những đứa con hư hỏng, thì ôi
thôi cha mẹ còn cực khổ tới
đâu? Bút nào mà tả cho xiết
được!
Vậy thử hỏi chúng ta
lấy gì mà trả hiếu cho đồng
với công lao xương máu của cha mẹ?
o Tại sao
không bao giờ trả xong? Theo thuyết nhà
Phật thì gia đình vợ chồng, con
cháu, cha mẹ, anh chị em đều vì nhân
duyên mà hợp lại với nhau và
đều có nguyên do là nợ nần, ân
oán, duyên nợ trả vay, vay trả ấy
không bao giờ có thể đồng đều,
nên mới có sự luẩn quẩn loanh quanh,
luân hồi, sinh tử không bao giờ dứt,
và sự vay trả, trả vay cũng không bao
giờ xong!
Để trở lại vấn
đề báo hiếu, trả ân, trả nghĩa,
phát tang, xả tang: Nhiều người sẽ
nói rằng tổ tiên, cha mẹ đã sinh ra
ta thì bổn phận các ngài phải lo cho ta
chứ đâu lại cần sự đền bù,
trả đi, trả lại kỹ lưỡng đến
thế! Xin thưa rằng:
- Về Phương Diện Hình Thức, Lý
Lẽ của Thế Gian thì sự trả ơn,
trả nghĩa cho nhau như thế là tạm
đủ, hay đã đủ.
-
Nhưng về Phương Diện Đạo Lý
có hơi khác vì nó sâu sắc
hơn; Qua Giáo Lý nhà Phật thì
Cái Nghiệp không hình, không
tướng của chính chúng ta nó cứ
âm thầm diễn tiến, âm thầm hành
động chỉ vì sự vay trả, oán ân
không đồng đều nên sự luân
hồi, trôi lăn phải bị triền -miên! Do
duyên này chưa kịp dứt thì chính
chúng ta lại tạo thêm những nhân
duyên mới để liên tiếp có nhân,
có quả, có nghiệp riêng, nghiệp chung
liên hệ với nhau về những ân oán,
nợ nần, danh, tài, ái, dục, thân
mạng v..v.. Tùy theo ít hay nhiều, sâu hay
nông mà tương ứng thành duyên
vợ chồng, cha mẹ, anh chị em, họ hàng hay
bạn bè trong một thời gian dài, ngắn
cũng tương ứng với sự hội tụ
và chia lìa ấy. Chúng ta cứ luẩn
quẩn, loanh quanh chằng chịt với nhau như
thế vì nợ này chưa dứt lại vay
nợ kia, do lẽ đó mà sự vay trả,
trả vay không bao giờ có thể cân
bằng, nên cũng không bao giờ có thể
trả xong để chấm dứt.
Sự việc vô cùng phức
tạp, phiền não này cũng có thể
giải quyết tuy là khó khăn nhưng cũng
còn tùy từng quan niệm của từng cá
nhân như:
-
Người chấp nhận sự việc ấy thì
lý luận rằng việc Luân Hồi, vay trả
là trò chơi rất vui ...
-
Người không chấp nhận thì lại
khắc khoải, suy tư và nói rằng:
"Đó là một trò chơi vô minh
đầy nước mắt! " cần chấm
dứt.
Để giải quyết vấn
đề rắc rối, phức tạp này là
làm sao có thể trả hiếu, trả nghĩa,
trả ơn cho nhau được trọn vẹn, dứt
được ân oán, nợ nần, ngoài
vòng Sinh Tử Luân Hồi và cũng là
đã Xả Tang. Thì ngay Đức Phật
còn ngao ngán, suy tư và cuối cùng
cũng phải có biện pháp là Đi Tu
rồi Giác Ngộ mới thoát ra được
cái vòng Luân Hồi rắc rối ấy.
Khi nói đến chữ Tu là
ai cũng sợ hãi vô cùng vì
tưởng Tu là phải ở chùa, phải
xuống tóc, phải mặc áo Cà Sa, phải
ăn chay và sống một cuộc đời
thật kham khổ v..v... Thực ra thì không ắt
hẳn là phải như thế; Dù Tu tại gia
mà Tu cho thật nghiêm chỉnh, thì cũng
đạt được mục đích y như
những người xuất gia ở chùa không
hơn không kém một mảy may nào hết,
vì Đạo Phật là Đạo Trí
Huệ và Bình Đẳng, ai ăn nấy no, ai
làm nấy được, miễn Tu cho đúng
đường lối Chính Pháp, Tu sao cho Trực
Chỉ để nhận ra được Bản Thể
Sẵn Có Của Mình là tự động
giải thoát chính mình, giải thoát người
và cũng là trọn vẹn việc ân
đền, nghĩa trả, việc Để Tang và
Xả Tang.
Bởi thế cho nên khi chúng
ta bắt đầu Tu là bắt đầu trả
ơn, đang Tu là đang trả ơn và khi Tu
xong là đã trọn vẹn việc trả ơn
cho mọi khía cạnh, dù phức tạp
đến đâu về ân , oán, hiếu đễ,
tình, tiền, danh -vọng ngay cả về thân
mạng ... Vấn đề Tu Hành dễ hay khó
là do thật Tâm chúng ta có muốn hay
không muốn mà thôi, nếu muốn thì
dễ vô cùng mà không muốn thì
lại cũng khó vô cùng!
Để cho những ai muốn
Phát Tang, Để Tang và Xả Tang một
cách hợp lý rốt ráo cũng chính
là sự tu trì chân chính và thiết
thực nhất, thì tại sao chúng ta không Tu
ngay bằng cách là thực hành cả lý
lẫn Sự (cả Hình Tướng lẫn Vô
Hình Tướng) ngay trong đời sống hàng
ngày của chúng ta? Nếu làm
được thế thì đây là
đường lối Tu Hành nhanh nhất đồng
thời cũng là việc Phát Tang, Để Tang,
Xả Tang rất thực tế và tuyệt
đối!
Thưa vâng, chỉ cần giản dị như
thế này trong suốt quãng đời hiện
sống:
Là hãy tự hỏi: Tại
sao chúng ta không sót thương nhau, không
kính trọng nhau, không nhường nhịn,
giúp đỡ nhau, không tiếc thương nhau
ngay từ bây giờ, tức là chúng ta
đang Phát Tang, đang Để Tang nhau khi còn
đang sống để sẽ không có những
ân hận, hối tiếc cũng như những
gì muốn chứng tỏ, muốn cho nhau không
quá trễ! Lý do chúng ta nên thương
tiếc nhau ngay, vì mọi Vô Thường, mọi
mất mát, mọi tang tóc không ai tránh
được! Nó sẽ xẩy ra bất cứ
lúc nào, cho nên khi thấy Sự Vô
Thường hàng ngày ngay trước mắt ,
thì chúng ta cũng biết rằng tất cả
mọi người thân thương quanh ta đều
sẽ phải bỏ ta mà đi bất cứ lúc
nào, ngay cả thân ta cũng vậy! Khi đã
hiểu như thế thì chúng ta không nỡ
nói hay làm những hành động gì không
tốt đẹp đối với nhau, mà trái
lại chúng ta biết trân quí, biết
sót thương, biết ơn nhau trong từng
giây phút; Vì hiểu Vô Thường
nên chúng ta sẽ tự động biết
làm những cái hay, cái đẹp nhất cho
nhau như:
- Chúng ta sẽ cư xử với nhau trong tình
thương yêu chân thật.
-
Chúng ta sẽ thật nhã nhặn, khiêm cung,
luôn chấp nhận mọi hoàn cảnh tốt,
xấu, mọi thiệt thòi và mọi lỗi
lầm trong sự hiểu biết Sáng Suốt, Từ
Bi.
-
Hiểu lẽ Vô Thường dĩ nhiên chúng
ta sẽ luôn bao dung, độ lượng, hỷ
xả cho nhau ngay cả với những người
có tội, và chúng ta cũng sẽ biết
hối hận, ăn năn ngay khi gây tội lỗi.
-
Hiểu Vô Thường chúng ta sẽ hiếu
hạnh từng sát na khi chúng ta còn
được cận kề bên cha mẹ.
- Hiểu Vô Thường chúng ta cũng sẽ
biết sống trọn tình, trọn nghĩa, biết
ơn đối với vợ chồng, con cháu, gia
đình, họ hàng, bạn bè v…v…
-
Và hiểu Vô Thường chúng ta còn
biết ơn, biết trung thành với Quốc Gia,
Xã Hội, cùng là yêu thương
muôn loài, muôn vật v…v…
Nếu can đảm, kiên trì
thực hành được như thế thì
quả đúng là chúng ta đang Tu, đang
Phát Tang, đang Để Tang tất cả mọi
người, đồng thời chúng ta đang
Phát Tang, đang Để Tang chính chúng ta
trong suốt cuộc đời, không có hạn
định, cố định thời gian, và cũng
là chúng ta đang Sáng Suốt, Hài
Hòa, Từ Bi vui sống trong thực hành tu
trì như những gì đã kể ở
trên, rồi lại còn tiếp tục trau dồi
để thăng hoa bằng cách là tham khảo,
học hỏi, đi sâu vào Kinh -Điển;
Dùng Kinh Điển làm Kim Chỉ Nam và
dùng một trong 84 ngàn Pháp Môn của
Đức Phật làm Công Phu thì lo gì
Đạo Đời chẳng vẹn toàn và những
việc Phát Tang, Để Tang, Xả Tang cũng
đã tự động được giải
quyết xong xuôi.
Bài thơ: Tôi Hết Để Tang Tôi
Tôi Để Tang tôi ngay từ lúc mới ra
đời
Tôi
sót thương tôi khó tránh khỏi
tả tơi
Tôi
biết thân tôi như làn sóng chơi
vơi
Tôi
sợ cho tôi ngụp lặn mãi luân hồi
Tôi để tang tôi ôi suốt cả cuộc
đời!
Tôi
lo tôi sẽ thành kẻ mồ côi
Tôi
lo mất trọn, rồi mất cả thân tôi
Tôi
cố sao cho khỏi hối tiếc kịp thời
Tôi Để Tang tôi từ khi mới ra đời
Tôi
muốn Vô Thường không khuất phục
được tôi
Tôi
không muốn mất, và mất hết khơi
khơi
Nên
tôi là muôn loài, muôn vật tuyệt
vời
Tôi để tang tôi ôi đã suốt
cả cuộc đời!
Minh
chứng liên hồi, toàn sinh tử ly bôi
Giả,
chân, còn, mất toàn vọng niệm mà
thôi
Động
tịnh, tịnh đồng Tôi Hết Để Tang
Tôi
Chỉ
vì bản ngã, tôi phân tích lôi
thôi
Vì
vô minh dầy, tôi nhị biên tương
đối
Ngã,
Pháp, vỡ nhẽ, tôi vượt, tôi thay
đổi
Dung
thông tịnh đồng, Tôi Đã Xả Tang
Tôi
Thiền Viện Sùng Nghiêm
Tel:
(714) 636-0118
Web: Thienviensungnghiem.Com
Email: Sungnghiem@Hotmail.com