Người Phật tử chân chánh
Phúc Trung
I.- Dẫn:
Khi người ta đi chùa lễ
Phật, tụng kinh, nghe
chư Tăng, Ni thuyết pháp,
hay tự giới thiệu "Tôi
là Phật Tử", chúng ta
biết những người ấy đều
là Phật Tử, nghĩa là con
của Phật, nói khác hơn
là họ đã tự nguyện đi
theo con đường của đức
Phật, đáng cho chúng ta
quý trọng, bởi vì những
người đó cùng chung lý
tưởng với chúng ta về
tôn giáo, nhưng quý hơn
hết phải là một Phật Tử
chân chánh.
II.- Những
đức tánh và bổn phận của
người Phật tử chân chánh:
Đạo Phật
chẳng những là đạo từ bi
mà còn bình đẳng và tự
do đối với hết thảy mọi
chúng sanh, cho nên Một
Phật Tử Chân Chánh, nhất
thiết đạo Phật không đòi
hỏi người ấy phải thực
hành nhiều điều khó khăn,
nhưng những đòi hỏi phải
có, chỉ cốt làm cho cá
nhân người ấy được thăng
hoa, nói một cách khác
là được tốt đẹp hơn
trong hiện tại, nhất là
ở mai sau.
1) Những đức tánh cần
phải có:
A) Đức tin:
Người Phật Tử chân chánh
trước tiên phải tin rằng,
đức Phật là một bậc Đại
Giác Ngộ, những điều
Ngài giảng được ghi lại
trong Kinh điển đều là
Chân lý, nhưng chúng ta
nên nhớ sự tự do đầu
tiên mà đức Phật đã dạy
chúng ta là: "Hiểu ta
rồi hãy tin ta, nếu tin
ta mà chẳng hiểu ta, ấy
là phỉ báng ta vậy!"
Chúng ta tin rằng Đạo
Phật là con đường chấm
dứt mọi khổ đau, làm cho
chúng ta an lạc trong
hiện tại và giải thoát
luân hồi trong tương lai.
B) Giữ giới:
Trước khi đức Phật nhập
Niết Bàn, Ngài dạy chư
Tăng phải lấy giới luật
làm Thầy, cho nên người
Phật Tử chân chánh nhứt
thiết phải giữ Năm giới
cho được nghiêm mật,
luôn luôn nhớ Giới là
Thầy, Giới đứng đầu Tam
Học, có giữ Giới hạnh
mới sanh Định, tâm có
định mới sanh ra Trí Huệ.
C) Tu học:
Một người Phật Tử nếu
không chịu Học, Hỏi,
Hiểu, Hành thì sẽ rơi
vào tà kiến, làm những
điều sằng bậy như những
người bình thường khác.
Trước tiên người Phật Tử
phải học hỏi, bằng cách
nghe Thuyết pháp ở chùa
hay băng (tape) do quý
Tăng, Ni giảng. Đọc kinh,
sách, báo Phật Giáo để
hiểu những giáo lý đức
Phật đã dạy. Nên thân
cận những bậc chân tu,
những người thiện tri
thức để thấm nhuần học
hạnh, gần gũi những bạn
đạo đã tu học nhiều năm,
có đạo đức để học hỏi
luận đàm cho trí huệ
mình được khai mở thêm.
Kế đến là phải tu tập,
công phu hằng ngày, tùy
theo mình chọn lựa pháp
môn cho thích hợp với
bản thân, hoặc ngồi
Thiền, niệm Phật, tụng
kinh. Lúc mới đầu có
nhiều khó khăn nhưng
phải cố gắng vượt qua,
cần nhất là chuyên cần,
ngày nào cũng phải công
phu, thời công phu luôn
luôn đúng giờ. Để tránh
những khách khứa, giờ
công phu tốt nhất là từ
5 đến 6 giờ sáng, sẽ
không ai quấy rầy mình
được cả, và là lúc trời
mát mẻ, không khí trong
lành, yên tĩnh, giúp tâm
trí được an định và
trong sáng, bắt đầu cho
một ngày mới.
Thứ nữa là tập vun trồng
lòng từ bi, nên cúng
dường, nên bố thí; thứ
nhất tạo phước đức cho
chúng ta, thứ hai là tập
cho quen tánh buông xả,
để đến khi chết không
tiếc thương, bận bịu một
cái gì, thanh thản ra
đi, chỉ tưởng nhớ đến
Phật, nhờ đó Cận Tử
Nghiệp (nghiệp lành dữ
lúc gần chết) sẽ giúp ta
tái sinh về thiện giới.
2) Bổn phận của
người Phật Tử:
Phật đã dạy, người Phật
Tử có Bốn Ân quan trọng,
chúng ta có bổn phận
phải làm để báo đáp
những ân đó: Ân cha mẹ,
ân thầy bạn, ân quốc gia
xã hội và ân Tam Bảo.
A) Ân cha
mẹ: Cha mẹ
có những ân nghĩa đối
với con cái, người nào
làm cha mẹ rồi mới thấy
rõ thâm ân nầy:
a) Ân sinh sản:
Làm mẹ phải chín
tháng cưu mang, ăn
uống phải kiêng cử,
phải giữ gìn khi đi,
đứng, ngủ, nghỉ cẩn
thận lúc thai mang.
Khi sinh con biết
bao nhiêu là nguy
hiểm, có khi phải bị
mất mạng. Cha phải
lo tão tần làm lụng
vất vả, để lo cho mẹ
tròn con vuông.
b) Ân nuôi nấng:
Từ khi mới sanh ra
cho đến lúc lớn khôn,
cha mẹ phải tão tần,
vất vả để nuôi nấng
con cái, lo cho con
đủ ăn, lo cho con
mặc đủ ấm, lo cho
con an giấc ngủ.
Mong cho con ăn ngon,
chóng lớn; mua thứ
nọ, tạo thứ kia luôn
luôn muốn làm cho
con cái mình được
vui vẻ.
c) Ân thuốc thang:
Khi con đau ốm, cha
mẹ phải lo săn sóc,
chữa trị cho con, lo
đến nỗi quên ăn bỏ
ngủ, cốt làm sao để
bảo vệ sức khỏe,
thân mạng cho con
cái của mình.
d) Ân dạy bảo:
Cha mẹ phải dạy bảo
con cười vui, đi
đứng, ăn uống, học
hành, lễ phép và xử
thế ở đời, những
việc đó cốt tập cho
con mình từng bước
đi vững vàng khi còn
nhỏ, và khôn lớn
bước vào cuộc đời,
tự kiếm sống nuôi
thân, làm điều hữu
ích cho xã hội.
B) Ân Thầy
Bạn: Ở đời
người ta thường dùng
ngạn ngữ: " Không
thầy đố mầy làm nên",
Thầy dạy dỗ, còn bạn bè
thì chỉ dẫn thêm. Ân nầy
gồm có:
a) Mở rộng kiến
thức: Thầy dạy
cho chúng ta biết
đọc, biết viết, biết
ăn ở hiền lành phải
đạo làm người, biết
những điều cần phải
biết, cốt để làm cho
mình trở thành con
người tốt, hữu dụng
cho xã hội.
b) Khai sáng trí
thức: Chẳng
những Thầy dạy cho
ta hiểu biết mà Thầy
và Bạn còn dạy cho
ta biết nhận xét, lý
luận làm cho trí
hiểu biết của chúng
ta đạt được sự thông
suốt, chính xác và
đúng đắn.
c) Khuyến khích:
Nhờ có Thầy và Bạn
luôn luôn khuyến
khích, nhờ đó chúng
ta được an ủi khi
buồn vui, chúng ta
mạnh dạn tiến bước,
làm được những điều
hay, lẻ phải cho bản
thân và xã hội.
C) Ân Quốc
Gia Xã Hội:
Chúng ta sống trong một
nước, giữa xã hội loài
người, đời sống chúng ta
được yên ổn, ấm no và
hạnh phúc; quốc gia và
xã hội đem lại những
điều ấy cho chúng ta,
chúng ta đã thọ những ân
nghĩa như sau:
a) Trị an:
Chính phủ của quốc
gia nào cũng lo trị
an để bảo vệ chế độ,
nhưng nếu vì lợi ích
nhân dân, thì phải
lo cho nhân dân yên
ổn làm ăn, nhờ đó
nhân dân được ấm no
hạnh phúc.
b) Giữ vẹn biên
cương, bảo toàn độc
lập: Nhờ có quốc
gia giữ gìn, bảo vệ
sự toàn vẹn lãnh thổ
vùng trời, đất, biển
cả và bảo toàn sự
độc lập. Nếu không
được vậy, lãnh thổ
bị nước ngoài xâm
lấn, đất nước bị đô
hộ hay lệ thuộc nước
ngoài. Một nước mất
độc lập thì dân
chúng bị sưu cao,
thuế nặng, làm lụng
vất vả để cung phụng
tài sản cho nước
ngoài. Nước mất độc
lập, nhân dân không
còn được ấm no và
hạnh phúc.
c) Sự ấm no hạnh
phúc: Một người
chúng ta không thể
nào làm đủ những nhu
yếu cho chính bản
thân mình dùng,
chẳng hạn một người
không thể làm nghề
nông để có đủ thức
ăn, không thể làm
nghề thợ dệt để có
đủ quần áo, chăn mền
mặc khi ấm lạnh,
không thể làm ra đủ
thuốc thang để trị
bệnh khi đau yếu,
không thể có đủ kiến
thức để bảo vệ sự
sống với thiên nhiên,
không thể tự mình
làm ra đủ tiện nghi
khác để mình dùng.
Xã hội đã phân công
cho mỗi người một
nghề, làm một công
việc để sản xuất ra
tất cả nhu yếu và
phương tiện cho con
người dùng.
D) Ân Tam
Bảo: Đối
với Phật-Pháp-Tăng người
Phật tử có những trọng
ân như sau:
a) Ân Phật Bảo:
Vì sự khổ đau của
chúng sanh, Thái Tử
Tất Đạt Đa đã đi tìm
con đường giải thoát
mọi ràng buộc khổ
đau đó, là Phật tử
chúng ta phải nhớ
đến ân đức của Ngài:
- Lìa bỏ ngôi báu,
gia đình: Ai đã làm
được như Phật ? Ngài
đã bỏ ngôi báu Thái
Tử của mình, bỏ cung
vàng, điện ngọc, lìa
xa cha mẹ, vợ con để
đi tìm con đường
giải thoát mọi đau
khổ cho chúng sanh.
- Sáu năm khổ hạnh
nơi rừng già: Thái
Tử Tất Đạt Đa đi tu
trong sáu năm cùng
với nhóm ông Kiều
Trần Như tu khổ
hạnh, nhịn đói, chịu
rét trong chốn rừng
già hiu quạnh.
- Thuyết pháp, giáo
hóa chúng sanh: Sau
khi từ bỏ lối tu khổ
hạnh cực đoan, Ngài
tham thiền và chứng
đắc Phật quả, rồi
đem chân lý ra giảng
dạy cho chúng sanh
tu tập để giải thoát
luân hồi sanh tử.
Nếu Ngài không giáo
hóa làm gì chúng ta
biết được chân lý
như ngày nay?
b) Ân Pháp Bảo:
Nhờ có kinh điển,
ngày nay chúng ta
mới biết giáo lý của
Đạo Phật, do đó Pháp
Bảo có những ân:
- Chỉ đường giải
thoát: Nhờ có kinh
điển, chúng ta hiểu
được cuộc đời là giả
tạm, chịu nhiều khổ
đau, phải tu chứng
đạt đến Niết Bàn để
giải thoát mọi ràng
buộc khổ đau.
- Chỉ dạy phương
pháp tu học: Chẳng
những Phật đã chỉ
cho chúng ta thấy sự
đau khổ của cuộc
đời, trong sinh tử
luân hồi, kinh điển
còn ghi lại những
phương pháp tu học
để được giải thoát.
- Tạo an lạc cho ta,
hòa bình cho thế
giới: Phật dạy lánh
ác làm thiện, mọi
người phải từ bi,
nhân ái sống với
nhau trong xã hội,
nhất là hàng ngày
hàng giờ cho tận
cùng hằng sát na
(một cái co tay và
duỗi thẳng tay ra,
có 60 sát na) giữ
cho tâm ta an lạc
từng cá nhân, tất cả
mọi người như thế
thì lo gì thế giới
chẳng hòa bình.
c) Ân Tăng Bảo:
Tăng là những người
đã lìa bỏ gia đình
để tu giải thoát cho
mình và lo cứu giúp
mọi chúng sanh, vì
thế có những ân:
- Duy trì chánh
pháp: Những vị Tăng
giữ gìn giới luật,
từ bi, bố thí những
điều đó làm cho giáo
lý của Phật tồn tại
ở thế gian, nhờ đó
chúng ta mới biết
Đạo Phật, biết
phương pháp tu học
giải thoát.
- Thay Phật hóa độ
chúng sanh: Tăng là
những vị làm Sứ giả
của Như Lai, tức là
thay Phật giáo hóa
cho chúng sanh tu
học.
- Truyền trao giới
pháp: Chúng ta muốn
phát tâm cầu đạo,
chúng ta phải quy y
Tam Bảo, chính vị
Tăng đã thay Phật
truyền trao Giới
luật và dạy cho
chúng ta phương pháp
tu học.
3) Phương tiện
đền trả bốn ân:
Đối với bốn ân trọng
trên, người Phật tử phải
đền đáp ân sâu ấy như
sau:
A) Cách báo ân cha mẹ:
- Hiếu hạnh: Luôn
luôn phải làm vui
lòng cha mẹ. - Tuy
nhiên những việc nào
không tốt thì nên
tránh.
- Làm hiển danh cha
mẹ: Khi còn nhỏ cố
gắng học hành đỗ đạt
cao, để có kiến thức
trong nghề nghiệp,
sẽ có những đóng góp
hữu ích cho Phật sự,
tài bồi văn hóa,
phụng sự xã hội
những công việc ấy
cũng làm hiển danh
cha mẹ như người có
chức trọng quyền cao.
Tuy nhiên, chức
trọng quyền cao có
khi chỉ là những cái
danh hư ảo, giả tạm
của cuộc đời, chúng
ta phải sáng suốt,
tránh ham tranh danh
và đoạt lợi.
- Khuyến hóa cha mẹ:
Nếu cha mẹ còn sanh
tiền, chưa thấm
nhuần Đạo Phật,
chúng ta phải tìm
cách cho cha mẹ đi
chùa, niệm Phật, làm
thiện lánh ác.
- Cha mẹ đã qua đời:
Chúng ta phải thường
xuyên hồi hướng công
đức, cầu nguyện cho
cha mẹ sớm được sanh
về cõi an lạc.
B) Cách báo ân Thầy bạn:
- Siêng năng chăm
chỉ học hành: Chúng
ta luôn luôn học
hành chăm chỉ, sự
tiến bộ trong học
tập làm cho Thầy bạn
đều vui lòng.
- Cung kính lễ độ:
Đối với Thầy bạn
chúng ta luôn luôn
cung kính, vì Thầy
chẳng khác nào cha
mẹ của chúng ta. Tục
ngữ có câu: "Mồng
một ngày cha, mồng
hai ngày mẹ, mồng ba
ngày thầy"
(nghĩa là ngày Tết,
mồng một đi lễ ở họ
Nội, mồng hai đi lễ
ở họ Ngoại, mồng ba
đi lễ Thầy giáo), sự
kính trọng Thầy ngày
xưa có câu " Nhất
tự vi sư, bán tự vi
sư " (Học với người
một chữ cũng là
Thầy, thậm chí nửa
chữ cũng là Thầy của
mình).
- Thực hành lời
Thầy, bạn: Thầy ở
đây là người đáng
tôn kính, bạn ở đây
là bạn tốt, chỉ dạy
cho ta điều hay, lẽ
phải do đó khi làm
điều gì, ta phải làm
những điều hay lẽ
phải như Thầy bạn đã
chỉ dạy.
- Khuyến hóa Thầy
bạn: Nói chung là
Phật tử chúng ta
phải khuyến hóa
những người xung
quanh, để cho họ làm
lành lánh ác, nhất
là đời sống, lời
nói, việc làm của ta
phải làm thế nào cảm
hóa được họ, để họ
làm theo, tức là ta
đã góp phần vào việc
cải tạo xã hội, làm
cho nó trở nên tốt
đẹp.
C) Cách báo ân Quốc gia
xã hội:
- Làm tròn bổn phận
công dân: Trước nhất
phải giữ luật lệ của
chánh phủ, phải đóng
góp vào việc giữ gìn
sự toàn vẹn lãnh
thổ, sự độc lập của
quốc gia, dân tộc,
góp phần bảo vệ các
quyền lợi chánh đáng
của người dân. Phát
huy kỷ nghệ, kinh
doanh thương mại làm
cho đất nước ngày
càng hưng thịnh.
- Phát huy văn hóa:
Người Phật tử cũng
là công dân, có bổn
phận phát huy nền
văn hóa dân tộc
chúng ta, một dân
tộc có trên 4 ngàn
năm lịch sử, chúng
ta đáng tự hào về di
sản văn hóa ông cha
ta để lại, cần phải
gìn giữ và phát huy
thêm.
- Bảo vệ truyền
thống dân tộc: Những
truyền thống dân tộc
chúng ta chẳng hạn
như tinh thần chống
ngoại xâm của Hội
Nghị Diên Hồng,
truyền thống độc lập
dù chúng ta là giống
Bách Việt nhưng
không bị đồng hóa và
lệ thuộc nước Tàu,
dân tộc chúng ta
luôn luôn biết
thương yêu, đùm bọc
lẫn nhau. Những bài
như "Nam quốc sơn
hà Nam đế cư "
của Lý Thường Kiệt,
"Bình Ngô Đại Cáo"
của Nguyễn Trãi là
những Bản Tuyên
Ngôn, nêu cao truyền
thống dân tộc chúng
ta.
D) Cách báo
ân Tam bảo:
Trong bốn ân, Tam bảo
phải là ân sâu, nghĩa
trọng nhất, chúng ta
phải báo ân nầy như sau:
- Ân Phật Bảo: Làm
theo lời Phật dạy,
tưởng nhớ chư Phật,
dâng hương hoa, lễ
bái, cúng dường để
xây dựng chùa tháp
thờ Phật, làm cho
nhiều người tin,
theo Đạo Phật.
- Ân Pháp bảo: Kinh
ghi chép lời Phật
dạy, thường xuyên
đọc kinh điển để mở
mang trí tuệ, đóng
góp tiền bạc để in
kinh sách, phổ biến
giáo lý của đức Phật
đến mọi người, để
cho nhiều người biết
đến, tin theo và làm
đúng lời Phật dạy.
- Ân Tăng Bảo: Tăng,
Ni là những người
thay mặt Phật giáo
hóa chúng ta, chúng
ta có bổn phận phải
tôn kính chư Tăng,
như mẫu chuyện đạo
"Con Sư Tử trọng
Pháp" , phải cúng
dường chư Tăng về
bốn thứ (Tứ sự cúng
dường): Y phục, thức
ăn, giường nằm (nơi
ngủ nghỉ), thuốc
thang. Ngày nay,
người ta cúng dường
tiền bạc và những
thứ khác nhưng tốt
nhất nên cúng dường
những nhu yếu, cố
tránh những gì có
thể làm tha hóa Tăng,
Ni.
4.- Bổn phận
trong gia đình:
Bổn phận trong gia đình
có đối với cha mẹ đã nói
trong phần bốn ân ở
trên, ngoài ra còn đối
với người bạn đời (chồng
hay vợ) và con cái.
A) Đối với
người bạn đời:
Là người ở bên cạnh ta,
chia sẽ cùng ta những
vui buồn, sang hèn, ta
phải chăm lo cho người
bạn đời của mình từ vật
chất đến tinh thần, nhất
là phải cùng nhau sách
tấn tu học, cả chồng lẫn
vợ cùng nhau tu học sẽ
rất dễ dàng tinh tấn.
B) Đối với
con cái:
Cha mẹ luôn luôn có bổn
phận chăm lo cho dưỡng
dục con cái, chẳng những
lo chúng ăn no, mặc ấm
mà cha mẹ nào cũng muốn
cho con mình ăn ngon,
mặc đẹp, lo cho con học
hành thành tài để có một
nghề sống ở đời hay có
danh phận với xã hội,
tất cả những cái đó là
những thứ thường tình
của thế gian. Chúng ta
có bổn phận thiêng liêng
hơn, phải dẫn dắt con
cái mình bước vào con
đường Đạo, chẳng những
nó hữu ích cho hiện tại
mà còn hữu ích cho tương
lai. Làm cha mẹ, chúng
ta nên chăm sóc, khuyến
khích con cái mình như
sau:
- Lúc chúng còn nhỏ:
Trẻ con từ 3 đến 12
tuổi, mỗi lần đi
chùa, chúng ta nên
dẫn chúng theo, đến
chùa tập cho chúng
biết quỳ, biết lạy,
biết dâng hương hoa,
tỏ lòng cung kính
đức Phật. Có người
nói một cách dí dỏm
rằng: Ngày nay tôi
đi chùa bởi vì hồi
còn nhỏ, tôi theo
cha mẹ đến chùa ăn
kiểm hay chè xôi.
Nếu có Gia Đình Phật
Tử nên cho chúng đi
sinh hoạt với đoàn
thể nầy.
- Lúc đã lớn: Chừng
13 tuổi trở đi cho
đến tuổi đôi mươi,
là tuổi đang tìm
hiểu, học hỏi. Chúng
ta nên khuyến khích
con cái đi chùa, tìm
những sách báo Phật
Giáo cho chúng đọc,
để chúng được thấm
nhuần giáo lý đạo
Phật.
III. - Kết
luận:
Đức Phật đã dạy Tăng, Ni
là những vị có trách
nhiệm duy trì chánh pháp;
còn cư sĩ là những người
có trách nhiệm hộ trì
chánh pháp, cho nên mỗi
Phật tử chúng ta phải
làm tròn trách nhiệm của
mình, muốn vậy chúng ta
phải hiểu thế nào là
người Phật tử chân chánh
và ta làm tròn bổn phận
của người Phật tử chân
chánh của chúng ta đối
với Đạo pháp. Đừng quên
chúng ta có bổn phận:
Phải xây dựng gia đình
mình, và góp phần vào
việc cải tạo xã hội trở
nên Chân, Thiện, Mỹ theo
tinh thần Phật Giáo.
Phúc Trung
Louisville, USA
24-12-1996 |