LỊCH SỬ PHẬT GIÁO VIỆT
Từ khởi nguyên đến thời Lý
Tiến sĩ Lê Mạnh Thát
Học Viện Phật Giáo Việt
Nhà Xuất Bản Thuận Hóa
Huế 1999
Source : Thư viện Hoa Sen
______________________________________________________
Lời Giới
Thiệu Chương I
Chương II
Chương III
Chương IV
Chương IV-2
Chương V
Chương VI
Chương VII
Chương VIII
Chương VIII-2
Chương IX
Chương IX-2
Chương X
Chương XI
Chương XII
Phật giáo tuy là một hiện tượng
văn hóa nước ngoài truyền vào
nước ta, đã được nhân dân
tiếp thu và vận dung vào đời sống
dân tộc và đóng một vai trò
lịch sử nhất định trong công cuộc
dựng nước và giữ nước của
dân tộc ta. Cho nên nghiên cứu lịch
sử dân tộc không thể không nghiên
cứu lịch sử Phật giáo. Lịch sử
Phật giáo Việt
Kể từ ngày tác giả Phật giáo
nam lai khảo và Trần văn Giáp cho công
bố những thành quả nghiên cứu
đầu tiên về lịch sử Phật giáo
Việt Nam, bộ môn lịch sử Phật giáo
Việt Nam dần dần được nhiều
người chú ý và để tâm tra
khảo_1. Kết quả là sự ra đời
cuốn sử đầu tiên Việt Nam Phật
giáo sử lược trình bày lịch
sử Phật giáo từ khởi nguyên cho
đến những năm đầu của thập
niên 1940_2. Nó thể hiện một nổ lực
tổng hợp tất cả tư liệu Phật
giáo cho tới thời ấy. Tuy nhiên, do những
hạn chế lịch sử về quan niệm và
phương pháp luận nghiên cứu, tác
giả sách này chưa triển khai hết
những ưu điểm của các tư liệu
và dữ kiện mà ông sở hữu.
Hơn ba mươi năm qua, dẫu có một
số phát hiện_1 đầy khởi sắc
đã được công bố, vẫn chưa
có một nổ lực tổng kết sơ bộ
về tình hình tư liệu của một giai
đoạn Phật giáo nhất định, trong giai
đoạn đó. Trước năm 1975, một
số sách xuất bản về lịch sử
Phật giáo Việt
Trước tình hình nghiên cứu trên,
việc tiến hành biên tập một bộ
lịch sử Phật giáo Việt nam trở nên
cần thiết cho việc tìm hiểu lịch sử
dân tộc ta. Để biên tập, chúng ta
cần phải giải quyết một số vấn
đề liên hệ đến vấn đề
lập trường và phương pháp luận
nghiên cứu lịch sử dân tộc, từ
đó coi lịch sử Phật giáo như
một bộ phận không thể tách rời
lịch sử dân tộc Việt
Trên cơ sở lý luận đó,
chúng tôi khởi sự biên soạn bộ
Lịch sử Phật giáo Việt
Thời kỳ đầu này đánh dấu
sự xuất hiện Phật giáo trên đất
nước ta, cách thức tiếp thu tư
tưởng và nhận thức Phật giáo
của nhân dân ta. Nó sẽ cho chúng ta
thấy Phật giáo đối với dân tộc
ta là gì, đã có những đóng
góp vào sự nghiệp đấu tranh giải
phóng đất nước và duy trì bản
sắc truyền thống văn hóa Việt
Mùa
Phật đản Phật Lịch 2543-1999
Lê
Mạnh Thát.
Phàm Lệ [^]
1. Tư liệu sử dụng trong tác phẩm
này chủ yếu lấy từ các nguồn
viết bằng chữ Hán. Cho nên, để
người đọc tiện theo dõi, chúng
tôi có một số qui định sau:
2. Về phía Phật giáo, chúng
được trích dẫn từ bản in
Đại chính tân tu đại tạng kinh
viết tắt ĐTK. Bản này được in
đi in lại nhiều lần, nhưng số quyển
số trang số dòng vẫn thống nhất với nhau.
Sau chữ viết tắt ĐTK có con số La mã
là chỉ số của một tác phẩm trong
một quyển. Thí dụ quyển 3 của ĐTK
có Lục độ tập kinh, Tạp thí dụ
kinh, soạn tập bách duyên kinh v.v... Cho nên,
khi ghi ĐTK 152 là chỉ Lục độ tập
kinh, còn ĐTK 200 là chi Soạn tập bách
duyên kinh.
3. Về phía tư liệu Trung Quốc, chúng
tôi sử dụng bản in của bộ Tứ Bộ
bị yếu, trừ những trường hợp có
ghi khác đi.
4. Về số từ, sách chữ Hán mỗi
tờ thưòng có 2 mặt a và b, trong khi
ĐTK mỗi tờ lại có ba cột ngang a, b
và c. Số đi trước các mặt a, b hay c
là chi số, số đi sau là chỉ số
dòng.
5. Về các tư liệu bằng chữ Anh,
Pháp, Đức, Nga, Nhật và tiếng Hán
hiện đại, chúng tôi có ghi đầy
đủ xuất xứ.
6. Về các tư liệu tiếng Phạn và
Pali, chúng tôi sử dụng cách đánh
số tiêu chuẩn của loại tư liệu
này. Nghĩa là theo chương hồi và
số câu thơ, hoặc van xuôi thì theo số
trang. Thí dụ, khi trích dẫn Mahabharata,
chúng tôi ghi 1. 1. 35 là chỉ câu thơ 35
của hồi thứ nhất thuộc chương thứ
nhất.
7. Về các tư liệu Hán Nôm
nước ta, chúng tôi ghi rõ xuất xứ.
Chương
I. Phật giáo thời Hùng Vương
. Sư Phật Quang và di tích
đầu tiên của Phật giáo Việt
. Phật Quang, nhà truyền
đạo Phật đầu tiên vào Việt
. Chữ Đồng Tử, người
Phật tử Việt
. Uất Kim Hương, Hoa cúng
Phật
. Thành Nê Lê và
đoàn truyền đạo thời Vua A Dục
. Bối cảnh văn hóa tín
ngưỡng thời Hùng Vương
. Bài Việt ca và ngôn ngữ
Việt thời Hùng Vương
. Lục độ tập kinh
. Ngôn ngữ Việt
. Quan niệm về chữ Hiếu của
dân tộc Việt
. Quan niệm chữ Nhân
. Tín ngưỡng
. Lịch sử Việt
. Tư tưởng quyền năng
Chương
II. Phật giáo sau thời Hai Bà Trưng
. Quan niệm về Hạnh
. Lý tưởng Bồ Tát
. Phê phán Nho giáo
. Về nguyên nhân mất
nước
. Về việc thành lập Lục
độ tập kinh
. Về cựu tạp thí dụ kinh
. Cựu tạp thí dụ kinh và
văn học Việt
. Tạp thí dụ kinh
. Vấn đề niên đại
và ngôn ngữ trong Tạp thí dụ kinh.
Chương
III. Khâu Đà La Man Nương và Đức
Phật Pháp Vân
. Việc xuất hiện của Phật
Pháp Vân
. Phật Pháp Vân của Cổ
châu lục
. Truyện Man Nương của Lĩnh
Nam Trích Quái
. Dị biệt của hai truyền
bản
. Niên đại Khâu Đà La
. Phép tu đứng một chân
. Cổ châu lục và Lý
Tế Xuyên
. Pháp Vân cổ tự bi ký
. Viên Thái và đức
Phật Pháp Vân thời Lê
. Cơ chế bản địa hóa
Chương
IV. Mâu Tử và Lý hoặc Luận
. Sự xuất hiện của Mâu
Tử Lý hoặc luận trong các thư tịch
. Các quan điểm hiện
đại về Mâu Tỷ Lý hoặc luận
1. Quan điểm của Lương
Khải Siêu
2. Quan điểm của Tokiwa Daijo
3. Quan điểm của Matsumoto Bunzato
4. Quan điểm của H. Maspéro,
Fukui Jojun và
5. Quan điểm của Pelliot, Chu
Thúc Ca, Hồ Thích và Dư Gia Tích
. Về Niên đại Lý hoặc
Luận
. Nội dung Lý hoặc luận
. Khương Tăng Hội ở Việt
. Khương Tăng Hội và Trung
Quốc
. Sự nghiệp phiên dịch và
trước tác
Chương
VI. Đạo Thanh, Cương Lương Tiếp và
Pháp Hoa Tam Muội Kinh
. Thủy hưng lục và Trúc
Đạo Tổ
. Tình hình chính trị
. Về Đạo Thanh
. Về Đào Hoàng
. Về Cương Lương Tiếp
. Nội dung Pháp Hoa tam muội
Chương
VII. Tình trạng Phật giáo Việt Nam Thế
ky3 thứ IV
. Về Vu Pháp Lan và Vu Đạo
Thúy
. Về Kỳ Vực
. Quan hệ giữa Kỳ Vực, Vu Pháp
Lan và Vu Đạo Thúy
. Xu hướng Phật giáo quyền
năng
Chương
VIII. Sáu lá thư và cuộc khủng
hoảng của nền Phật giáo Thế kỶ
thứ V
. Sáu lá thư
. Nguồn gốc Việt
. Nguồn gốc Việt
. Về tác giả và soạn
niên của Sáu lá thư
. Về Đạo Cao
. Về Pháp Minh
. Về Lý Miễu
. Huệ Lâm và lý do ra
đời của 6 lá thư
. Niên đại của Đạo Cao,
Pháp Minh và Lý Miễu
. Về Hiền Pháp sư
. Nội dung cuộc khủng hoảng
. Những đóng góp của
Sáu lá thư
- Về nghệ thuật
- Về âm nhạc
- Về văn học
- Về lịch sử Phật giáo
- Về lịch sử chính trị
- Về lịch sử tư tưởng
Chương
IX. Sơ thám về Huệ Lâm và Quân
thiện luận
a. Về cuộc đời Huệ Lâm
b. Về Quân thiện luận
c. Phản ứng trí thức
đương thời về Quân thiện luận
d. Những vấn đề tranh cãi
Chương
X. Sáu lá thư và cái chết của
Đàm Hoằng
. Cuộc đời Đàm Hoằng
. Tiên sơn và chùa Tiên
sơn
. Tư tưởng tịnh độ
. Đàm Hoằng và Quân
thiện luận.
Chương
XI. Những ngọn đèn cuối cùng: Huệ
Thắng và Đạo Thiên
a. Về Huệ Thắng
b. Về Đạo Thiền
c. Về nền nghệ thuật Tiên
Sơn
Chương
XII. Về Trí Bân và Giải hàn thực
tán phương
. Về Trí Bân
. Về Hàn thực tán phương
Chân thành cảm tạ Thượng
Tọa Thích Thanh Huyền đã gửi
tặng Thư Viện Hoa Sen quyển sách này
và đồng thời cảm ơn cư sĩ
Hứa Dân Cường cùng Nhóm Phật
Tử Vạn hạnh đã phát tâm
đánh máy ấn bản điện tử
(Tâm Diệu).