HOAØ BÌNH CHO NHAÂN LOAÏI

H is Holiness Dalai Lama

Thích Quảng Bảo dịch

Hieän nay, theá giôùi chuùng ta ñang soáng phaûi chòu nhieàu maát maùt ñau buoàn do thieân tai mang laïi. Song moái nguy hieåm lôùn nhaát coù theå tieâu dieät taát caû söï soáng cuûa nhaân loaïi treân quaû ñòa caàu naøy chính laø vuõ khí haït nhaân nguyeân töû. Neáu moät ngaøy naøo ñoù chieán tranh nguyeân töû xaûy ra thì taát caû moïi ngöôøi ñeàu cheát vaø khoâng coù moät ngöôøi naøo ñöôïc meänh danh laø keû chieán thaéng. Thaät laø moät söï khuûng khieáp vaø tan thöông voâ cuøng. Vì vaäy, toâi thaät taâm mong moûi nhöõng nhaø chöùc traùch, coù quyeàn löïc naém vaän meänh cuûa theá giôùi trong tay cuøng caùc nhaø khoa hoïc vaø kyõ thuaät hieän ñang cheá taïo nhöõng loaïi vuõ khí coù khaû naêng tieâu dieät con ngöôøi vaø giôùi chính khaùch haõy söû duïng lyù trí, löông taâm vaø traùch nhieäm cuûa moät con ngöôøi ñeå baét ñaàu vaøo vieäc tieâu huyû caùc loaïi vuõ khí haït nhaân tröôùc khi noù coù theå taøn haïi nhaân loaïi.

Chuùng ta ñöøng queân raèng lyù töôûng, toân giaùo hay chính trò chæ coù moät nhieäm vuï cao quyù laø mang laïi haïnh phuùc cho nhaân loaïi. Do ñoù, chuùng ta phaûi ñaët tình ñoàng loaïi leân haøng ñaàu chöù khoâng phaûi laø nhöõng lôïi nhuaän veà vaät chaát. Ngoaøi nhöõng khoå ñau do thieân tai gaây ra, taát caû nhöõng khoù khaên, tai hoïa khaùc ñeàu do chính baûn thaân con ngöôøi taïo ra. Chuùng baét nguoàn töø nhöõng quan nieäm sai laàm vaø ích kyû, song chuùng ta coù theå caûi thieän chuùng ñöôïc neáu chuùng ta thöïc loøng mong muoán. Taát caû moïi loaøi sinh vaät töø con ngöôøi ñeán caùc loaøi thuù vaät nhoû keùm thaáp heøn cuõng ñeàu mong moûi coù ñöôïc söï soáng bình an. Ngay caû nhöõng loaïi coân truøng thaáp keùm nhaát cuõng tìm caùch töï baûo veä khi coù nguy cô hieåm nguy ñe doaï maïng soáng. Nhö vaäy, trong moãi con ngöôøi chuùng ta ñeàu mong muoán ñöôïc soáng vaø sôï haõi caùi cheát, thì taát caû sinh vaät trong vuõ truï naøy cuõng mong ñöôïc sinh toàn nhö chuùng ta vaäy.

Raát laø ñôn giaûn, chuùng ta thaáy roõ laø moïi loaøi ñeàu ñi tìm haïnh phuùc vaø khoâng muoán khoå ñau, gioáng nhö chính baûn thaân mình vaäy. Neáu chuùng ta soáng ích kyû vaø lôïi duïng ngöôøi khaùc ñeå thoûa maõn nhu caàu caù nhaân thì laâu daøi veà sau chuùng ta cuõng seõ khoâng tìm ñöôïc haïnh phuùc cho chính mình chöù ñöøng noùi gì ñeán hoøa bình cho theá giôùi. Ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu hoøa bình cho töøng caù nhaân vaø cho ñoaøn theå, chuùng ta caàn phaùt trieån loøng nhaân aùi vaø quan taâm ñeán ngöôøi khaùc maø khoâng phaân bieät maøu da, chuûng toäc hay toân giaùo. Neáu chuùng ta khoâng laøm ñöôïc vieäc naøy thì khoå ñau vaãn khoâng bao giôø chaám döùt. Vì vaäy, chuùng ta caàn nhaän thöùc veà traùch nhieäm cuûa chính mình ñoái vôùi xaõ hoäi vaø theá giôùi quanh ta.

Treân con ñöôøng ñi tìm haïnh phuùc, con ngöôøi ñaõ söû duïng nhieàu phöông tieän khaùc nhau, ñoâi khi voâ cuøng taøn nhaãn vaø gheâ tôûm. Ñeå ñaït ñöôïc nhöõng tham voïng ích kyû, con ngöôøi nhieàu luùc ñaõ haønh ñoäng thieáu nhaân caùch vaø coøn gaây bieát bao nhieâu khoå ñau cho ñoàng loaïi. Ôû ñoù ñaây chuùng ta vaãn thaáy ñoâi khi haïnh phuùc vaø danh tieáng cuûa moät caù nhaân laïi ñöôïc taïo ra baèng nhöõng söï hy sinh cuûa nhieàu ngöôøi khaùc moät caùch thaät laø voâ lyù. Ñöôïc sinh ra laøm ngöôøi laø moät aân phöôùc voâ cuøng quyù baùu, vì vaäy chuùng ta haõy söû duïng trí tueä cuûa moät con ngöôøi maø ta may maén coù ñöôïc ñeå phuïng söï vaø taïo an laønh, haïnh phuùc cho keû khaùc.

Theá giôùi caøng ngaøy caøng gaëp nhieàu khoù khaên. Caùc quoác gia ngaøy caøng leä thuoäc laãn nhau bôûi nhöõng tieán boä cuûa kyõ thuaät, nhöõng quan heä thöông maõi quoác teá vaø nhöõng quyeàn lôïi cuûa caùc sieâu cöôøng quoác treân theá giôùi. Theo tình theá hieän nay, nhöõng khoù khaên cuûa moät quoác gia khoâng theå chæ ñöôïc giaûi quyeát trong phaïm vi noäi boä cuûa moät quoác gia ñoù maø ôû nhieàu phöông dieän noù coøn tuyø thuoäc vaøo lôïi ích, vaøo söï hôïp taùc cuûa nhöõng quoác gia khaùc. Vì leõ ñoù maø loøng nhaân ñaïo vaø trí tueä saùng suoát seõ laø neàn taûng duy nhaát ñeå giuùp theá giôùi vöôït ra khoûi khoù khaên vaø mang laïi hoøa bình cho nhaân loaïi. Töø caên baûn taát caû muoân loaøi ñeàu mong muoán haïnh phuùc vaø khoâng muoán khoå ñau cho neân thaät laø ích kyû neáu chuùng ta chæ bieát ñeán haïnh phuùc cuûa caù nhaân maø queân ñi söï mong muoán an laønh haïnh phuùc cuûa nhöõng ngöôøi quanh ta. Chuùng ta phaûi luoân luoân nhôù raèng hoï vaø chuùng ta ñeàu thuoäc veà gia ñình nhaân chuûng vaø laø anh chò em cuûa nhau.

Treân thöïc teá quaû thaät laø voâ cuøng khoù khaên ñeå phaùt trieån moät tinh thaàn hôïp taùc chaân thaät khi con ngöôøi vaãn voâ tình laøm ngô ñi tröôùc söï an nguy vaø haïnh phuùc cuûa ñoàng loaïi. Vì con ngöôøi chaát chöùa quaù nhieàu loøng tham vaø ñoá kî neân moät söï hieåu bieát, caûm thoâng ñeå coù theå cuøng nhau soáng trong hoøa bình laø ñieàu raát khoù xaûy ra.

Neáu theá heä cuûa chuùng ta khoâng tænh thöùc vaø thay ñoåi thì nhöõng theá heä saép tôùi seõ gaëp phaûi nhöõng khoù khaên khoâng theå giaûi quyeát ñöôïc. Theá giôùi ñang bò caùc thaûm naïn buûa vaây bôûi vì con ngöôøi bò sai xöû bôûi nhöõng tham voïng caù nhaân vaø boû queân traùch nhieäm cuûa mình ñoái vôùi ñaïi gia ñình nhaân chuûng.

Neáu chuùng ta laø Phaät töû vaø ñaõ ñöôïc may maén hoïc hoûi truyeàn thoáng Ñaïi thöøa, toâi tin raèng söï höôùng taâm veà taát caû chuùng sanh vôùi loøng töø bi seõ coù theå taïo neân hoøa bình cho theá giôùi. Khi moät ngöôøi phaùt taâm nhaân töø höôùng veà moät ngöôøi ngheøo khoù ñeå giuùp ñôõ thì trong taâm cuûa ngöôøi ñoù ñaõ khôûi leân loøng thöông xoùt chaân thaät ñoái vôùi ngöôøi keùm may maén hôn mình; loøng nhaân töø cuûa ngöôøi ñoù phaùt sinh töø taâm khoâng vò kyû. Rieâng tình thöông vôï choàng con caùi hay moät ngöôøi baïn thaân ñöôïc phaùt sinh töø söï luyeán aùi vaø moät khi tình caûm luyeán ai naøy thay ñoåi thì tình thöông ñoù cuõng bò bieán ñoåi theo hoaëc chaám döùt hoaøn toaøn. Ñoù khoâng phaûi laø tình thöông chaân thaät. Tình thöông chaân thaät khoâng döïa treân söï lieân heä tình caûm, maø döïa treân moät quan ñieåm khoâng hoaøn toaøn vuï lôïi.

Chuùng ta phaûi coá gaéng nuoâi döôõng vaø phaùt trieån loøng nhaân töø moät caùch voâ ñieàu kieän, khoâng bieân giôùi ñoái vôùi taát caû muoân loaøi chuùng sanh, hoaøn toaøn khoâng gioáng tình thöông phaùt sinh töø taâm luyeán aùi maø chuùng ta daønh cho ngöôøi thaân trong gia ñình hay baïn beø. Ñoù laø loaïi tình caûm tham aùi gaén lieàn vôùi voâ minh vaø chaáp chaët.

Khi chuùng ta thöïc taäp ñöôïc tình thöông bao la vaø voâ ñieàu kieän daønh cho keû khaùc, luùc ñoù chuùng ta cuõng seõ coù ñöôïc tình thöông daønh cho ngöôøi ñaõ laøm haïi vaø gaây nhieàu ñau khoå cho ta. Truyeàn thoáng Phaät giaùo Taây Taïng daïy chuùng ta phaûi xem xeùt taát caû moïi loaøi ñeàu laø ngöôøi meï thaân yeâu cuûa mình. Vì theo giaùo lyù cuûa ñaïo Phaät thì chuùng ta ñaõ traûi qua voâ löôïng kieáp luaân hoài vaø trong voøng quay luaân hoài taát caû chuùng sanh ñaõ töøng laøm cha meï cuûa chuùng ta ôû moät kieáp soáng naøo ñoù. Khi hieåu ñöôïc ñieàu naøy, chuùng ta seõ hieåu ñöôïc yù nghóa vì sao chuùng ta neân quan taâm vaø quyù troïng keû khaùc, bôûi vì taát caû chuùng sanh treân quaû ñòa caàu naøy ñeàu coù moái quan heä gia ñình vôùi nhau.

Töø luùc sinh ra chuùng ta ñaõ ñöôïc baûo boïc bôûi tình thöông vaø söï chaêm soùc cuûa cha meï. Ñeán luùc tuoåi giaø phaûi ñöông ñaàu vôùi beänh taät thì chuùng ta phaûi nöông töïa vaøo loøng nhaân ñaïo cuûa ngöôøi khaùc. Nhö vaäy, phaàn ñaàu ñôøi vaø phaàn cuoái ñôøi chuùng ta ñeàu phaûi caàn ñeán keû khaùc. Vaäy thì taïi sao phaàn giöõa cuûa cuoäc ñôøi chuùng ta laïi khoâng theå baøy toû loøng töû teá vaø nhaân aùi cuûa mình ñoái vôùi nhöõng ngöôøi chung quanh? Moãi sinh vaät töø luùc sinh ra ñeàu öôùc mong ñöôïc soáng haïnh phuùc vaø thoaùt khoûi khoå ñau. Cho neân khi toâi so saùnh toâi vôùi soá ñoâng loaøi ngöôøi thì toâi nhaän ra raèng hoï quan troïng hôn toâi bôûi vì toâi chæ laø moät caù nhaân nhoû beù cuûa thieåu soá. Vì vaäy, moãi ngöôøi chuùng ta duø coù tín ngöôõng hay khoâng tín ngöôõng chuùng ta neân höôùng veà ngöôøi khaùc vôùi loøng quyù troïng vaø nhaân aùi, duø coù söï khaùc bieät veà saéc toäc, toân giaùo hay chính trò.

Neáu laø ngöôøi tu taäp taâm linh, chuùng ta seõ nhaän thöùc ñöôïc raèng soáng vôùi thieän taâm vaø phuïc vuï ñoàng loaïi seõ mang ñeán cho chuùng ta nieàm haïnh phuùc trong cuoäc soáng hieän taïi. Ngoaøi ra nhôø tu taäp vaø ñaït ñöôïc söï yeân tónh cuûa noäi taâm, chuùng ta cuõng seõ nhaän ñöôïc nhieàu lôïi ích trong cuoäc soáng. Vì cuoäc ñôøi luoân coù nhöõng baát traéc maø chuùng ta khoâng theå ngôø tröôùc ñöôïc, luùc baáy giôø vôùi tinh thaàn tónh laëng vaø trong saùng, chuùng ta seõ coù ñuû khaû naêng ñeå vöôït qua nhöõng nghòch caûnh moät caùch höõu hieäu. Coøn neáu chuùng ta chæ soáng vôùi taâm ích kyû, tham lam, ganh tò vaø thuø haän thì chuùng ta cuõng seõ ñaùnh maát khaû naêng nhaän thöùc chín chaén khi phaûi ñoái dieän vôùi nhöõng tình caûnh khoù khaên. Vì vaäy, söï tu taäp raát quan troïng ñoái vôùi moïi ngöôøi, vì noù coù theå giuùp chuùng ta coù khaû naêng ñeå töï kieåm soaùt mình vaø höôùng loøng nhaân aùi ñeán muoân loaøi chuùng sanh, nhaát laø ñoái vôùi caùc nhaø laõnh ñaïo vaø chính trò gia laø nhöõng ngöôøi coù khaû naêng vaø quyeàn löïc ñeå taïo ra neàn hoaø bình cho theá giôùi.

Taát caû moïi toân giaùo ñeàu daïy con ngöôøi soáng ñaïo ñöùc vaø laøm ñieàu thieän. Toân giaùo daïy chuùng ta khoâng neân noùi doái, gieát haïi vaø troäm cöôùp. Vôùi moät muïc ñích giuùp con ngöôøi ra khoûi boùng toái cuûa voâ minh vaø nhöõng ñieàu baát thieän, trong yù nghóa cao caû naøy toâi nghó raèng taát caû toân giaùo duø cho coù khaùc bieät veà phöông phaùp tu taäp ñeå raøn luyeän con ngöôøi coù ñöôïc kyû luaät, ñaïo ñöùc vaø trí tueä, nhöng muïc ñích chung vaãn laø daãn daét con ngöôøi höôùng ñeán cuoäc soáng an vui vaø haïnh phuùc. Vì vaäy, chuùng ta khoâng neân tranh caõi nhau veà nhöõng söï khaùc bieät cuûa caùc toân giaùo.

Ñoái vôùi toâi, taát caû toân giaùo ñeàu quan troïng vì nhaân loaïi caàn caùc toân giaùo khaùc nhau ñeå coù theå cung öùng cho nhu caàu taâm linh cuûa taát caû con ngöôøi treân haønh tinh naøy. Cho neân luùc naøo toâi cuõng hoan ngheânh vaø coá gaéng ñoùng goùp khaû naêng cuûa mình trong vaán ñeà tìm hieåu vaø ñaøm thoaïi vôùi caùc toân giaùo baïn. Neáu caùc toân giaùo ñeàu coù söï caûm thoâng vaø ngoài laïi laøm vieäc vôùi nhau ñeå cuøng nhau thöïc hieän hoøa bình cho nhaân loaïi thì thaät laø tuyeät dieäu. Chuùng ta ñöøng bao giôø queân muïc tieâu cuûa taát caû toân giaùo laø phaùt trieån loøng nhaân aùi, tình thöông vaø loøng toân troïng ngöôøi khaùc cuõng nhö luoân luoân ñoái xöû vôùi ñoàng loaïi baèng traùi tim traøn ñaày aám aùp cuûa tình ngöôøi.

Moät ñieàu quan troïng khaùc laø chuùng ta caàn phaûi daán thaân vaø tham gia nhaèm taïo söï hieåu bieát toát ñeïp hôn giöõa caùc toân giaùo ñeå cuøng nhau goùp söùc phuïc vuï vaø phaùt trieån haïnh phuùc cho lyù töôûng nhaân ñaïo. Ñieàu naøy raát caàn thieát vaø quan troïng vì ñoù chính laø söùc maïnh tinh thaàn maø chuùng ta coù theå kieán taïo neàn hoøa bình cho theá giôùi. Vaø ñaây cuõng laø boån phaän cao quyù maø toân giaùo coù theå ñoùng goùp cho nhaân loaïi.

Söï hieåm nguy lôùn nhaát cuûa theá giôùi ngaøy nay laø söï tranh chaáp vaø loøng haän thuø phaùt sinh do voâ minh khoâng nhaän thöùc ñöôïc raèng taát caû chuùng ta ñeàu laø con ngöôøi nhö nhau. Töø xöa tôùi nay haän thuø vaø chieán tranh chæ mang laïi ñau thöông vaø taøn phaù. Do vaäy, muoán xoaù boû haän thuø, nhöõng nhaø chính trò hoaëc nhaø laõnh ñaïo caàn phaûi nhìn ñoái thuû mình cuõng laø con ngöôøi nhö chính mình thì luùc ñoù haän thuø môùi coù theå chaám döùt, baèng khoâng thì chieán tranh vaø thuø haän cöù theá maø tieáp dieãn trieàn mieân.

Moät söï thaät raát ñau loøng laø caùc sieâu cöôøng quoác treân theá giôùi vì quyeàn lôïi rieâng ñaõ laøm giaûm ñi vai troø nhaân ñaïo quan troïng cuûa caùc toå chöùc quoác teá. Toâi hy voïng raèng taát caû caùc toå chöùc quoác teá, nhaát laø toå chöùc Lieân Hieäp Quoác phaûi laø moät cô quan ñöùng ñaén trong coâng cuoäc chieán ñaáu cuõng nhö baûo veä cho neàn hoøa bình theá giôùi bôûi vì treân thöïc teá ñoái vôùi caùc quoác gia nhoû beù thì toå chöùc Lieân Hieäp Quoác trôû thaønh nieàm hy voïng cuoái cuøng cuûa hoï. Vì theá toå chöùc naøy caàn phaûi coù traùch nhieäm vaø söï coâng baèng ñeå ñöôïc taát caû caùc quoác gia treân theá giôùi toân troïng nhö nhau.

Bao giôø cuõng vaäy, moät khi nhöõng nöôùc ngheøo khoå bò khöôùc töø nhöõng quyeàn lôïi maø ñaùng lyù ra hoï cuõng coù quyeàn ñöôïc höôûng thì hoï seõ phaûn öùng ngöôïc laïi baèng caùch noåi loaïn choáng laïi nhöõng ngöôøi giaøu, vaø neáu con ngöôøi luoân luoân bò aùp ñaët baèng söï ñoäc taøi, baát coâng thì vieãn töôïng hoøa bình seõ laø ñieàu khoâng bao giôø coù theå xaûy ra. Nhöng neáu chuùng ta chòu thay ñoåi vaø ñoái xöû vôùi nhau baèng tình thöông vaø loøng töû teá thì hoøa bình chaéc chaén seõ khoâng naèm xa taàm tay cuûa chuùng ta. Cuõng nhö söï tranh chaáp giöõa Ñoâng vaø Taây töø sau theá chieán thöù hai baét nguoàn töø söï thieáu nieàm tin vaø toân troïng laãn nhau: Neáu Ñoâng vaø Taây nhaän thöùc ñöôïc raèng chieán tranh vaø haän thuø chæ mang laïi khoå ñau cho con ngöôøi vaø taát caû con ngöôøi goàm ñaøn oâng, ñaøn baø, phuï nöõ, treû con ñeàu cuøng laø thaønh vieân cuûa ñaïi gia ñình nhaân loaïi thì söï tranh chaáp voâ lyù naøy ñaùng leõ neân keát thuùc töø laâu.

Maët khaùc, taâm nhaân aùi, luaân lyù vaø ñaïo ñöùc luoân luoân laø neàn taûng caên baûn cho con ngöôøi. Ñeå thöïc hieän ñöôïc ñieàu naøy, moät neàn giaùo duïc toát ñeïp phaûi ñöôïc baét ñaàu töø löùa tuoåi thô aáu vì chuùng ta khoâng theå chôø ñôïi moät söï thay ñoåi töø nôi theá heä sau, ngay töø baây giôø chuùng ta phaûi noã löïc xaây döïng vaø laøm soáng laïi giaù trò cuûa loøng nhaân ñaïo vaø taâm linh beân caïnh giaù trò cuûa vaên hoùa vaø xaõ hoäi.

Laø nhöõng con ngöôøi may maén ñöôïc soáng chung treân ñòa caàu naøy, chuùng ta neân höôùng taâm veà vieäc cuøng nhau chia seû nhöõng khoå ñau cuûa ñoàng loaïi vaø bao dung ñoái vôùi keû thuø laøm haïi ta. Chuùng ta phaûi laøm ngöôøi coù phaåm caùch vaø ñaïo ñöùc trong saùng ñeå laøm göông cho keû khaùc. Chuùng ta cuõng neân nhôù toân giaùo coù nhieäm vuï cao caû laø giuùp ñôõ vaø mang laïi haïnh phuùc yeân vui cho taát caû moïi ngöôøi chöù khoâng phaûi chæ duøng ñeå thu nhaäp tín ñoà cuûa ngöôøi.

Toâi tin raèng khi con ngöôøi coù theå keát hôïp ñöôïc söï phaùt trieån kinh teá vôùi söï phaùt trieån taâm linh, chöøng aáy con ngöôøi coù theå giaûi quyeát ñöôïc nhöõng vaán ñeà khoù khaên maø chuùng ta phaûi ñoái ñaàu töø baáy laâu nay.

›››