Maät Taïng Boä I

Thiền Sư Vạn Hạnh đời nhà Lý ( 1010 -1225) trước giờ thị tịch đã nhắc nhở chúng đệ tử về sự vận hành của vô thường qua bài kệ :

Thân như điện ảnh hữu hoàng vô,

Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô.

Nhậm vận tịnh suy vô bố úy,

Thịnh suy như lộ tháo đầu phô”.

Dịch :

Thân như bóng chóp chiều tà

Cỏ cây tươi tốt qua thu rụng rồi

Xá chi suy thạnh việc đời

Thạnh suy như hạt sương rơi đầu cành.

Kinh Kim Cang cũng nói :

“ Nhất thiết hữu vi pháp. Như mộng huyễn bào ảnh. Như lộ diệc như diễn. Ứng tác như thị quán” (Tất cả pháp hữu vi, như chiêm bao, ảo thuật, bóng nước, ảnh tượng, sương mai, điện chớp, rất cần phải có cái nhìn như thế)

Các pháp thế gian thuộc hữu vi

Như đêm đông giấc mộng đông thùy

Như đồ giả dối không bền chắc

Như bọt nước tan mất cấp kỳ.

Như bóng trong gương nào phải có

Như sương giọt nắng chẳng còn chi

Như luồng điện chớp làm gì có

Nhận xét như vầy mới thật tri.

Nhận thức được như thế để không khỏi đau khổ, lo âu, sợ hãi khi vô thường đến.

II/ CHƯ PHÁP VÔ NGÃ:

Các pháp vô ngã ( Phạn : Niràtmànahsarva-dharmàh), còn goiï là nhất thiết pháp vô ngã ấn, gọi tắt là Vô ngã ấn). Tất cả các pháp hữu vi ở thế gian nói chung đều là vô ngã, không có chủ thể nhất định, chúng sinh không rõ biết nên đối với tất cả pháp lầm chấp là có chủ thể, vì thế Phật nói Vô ngã để phá trừ chấp ngaõ của chúng sinh.

Vô ngã (Nonself- Anatman) là một giáo lý căn bản của Ðạo Phật, cho rằng, không có một Ngã ( atman), một cái gì trường tồn, bất biến, nhất quán, tồn tại độc lập nằm trong mọi sự vật. Theo Ðạo Phật, cái ngã, “cái tôi” cũng chỉ là một tập hợp của “ năm nhóm” (Ngũ uẩn - Five aggregates - Skandha), luôn luôn thay đổi, mất mát và vì vậy “ tôi” chỉ là giả hợp, gắn liền với cái khổ đau, không có chủ thể nhất định. Ví dụ, con người được cấu tạo bằng một tổng thể ngũ uẩn : Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn và thức uẩn.

- Sắc uẩn: chỉ cho phần vật chất, thân thể như mắt, tai, mũi, lưỡi, đầu, mình, tứ chi

- Thọ uẩn: là chỉ cho toàn bộ cảm giác, không phân biệt chúng là dễ chịu hay khó chịu hay trung tánh.

- Tưởng uẩn: là nhận biết các cảm giác như âm thanh, màu sắc, mùi vị... kể cả nhận biết ý thức đang hiện diện.

- Hành uẩn: vận hành của tâm lý, chỉ sự hoạt động của tâm sau khi có tưởng, ví dụ như đánh giá, vui thích, ghét bỏ, quyết tâm, tỉnh giác..

- Thức uẩn: bao gồm sáu dạng ý thức liên hệ tới sáu giác quan: ý thức của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý.

Qua sự phân tích chi tiết của năm uẩn trên ta không thấy cái uẩn nào là của ta, vậy mà lâu nay ta lầm tưởng uẩn này là thật có để rồi ta tự gây đau khổ cho mình và cho người.

III/ NIẾT BÀN TỊCH TỈNH:

Niết bàn tịch tĩnh (Phạn: Satamnirvanam, còn gọi là Niết bàn tịch diệt ấn, Tịch diệt niết-bàn ấn, còn gọi là Diệt, Diệt Tận, Diệt độ, Tịch diệt, Bất Sinh,, Viên Tịch, Giải thoát, Vô vi , An lạc , từ phổ biến và gọi tắt là Niết bàn. Tất cả chúng sinh không rõ biết khổ đau sinh tử cho nên tạo nghiệp, trôi lăn trong ba cõi, sáu đường, vì thế Phật nói Niết Bàn tịch diệt cho chúng sinh quy hướng.

Niết bàn là mục tiêu tối hậu phải đạt được của tất cả những đệ tử Phật, dù họ thuộc về tông phái nào, Nguyên Thủy hay Ðại Thừa. Theo Phật Giáo Nguyên Thủy, Niết bàn được xem là đoạn tuyệt vòng luân hồi ( Samsara) và đi vào một thể tồn tại khác ( Nibbana is departure from the cycle of rebirths and entry into an entirely different mode of existence). Ðó là sự tận diệt gốc rễ của ba độc: tham, sân và si ( desire, hatred & delusion). Ðồng thời Niết Bàn có nghĩa là không còn chịu sự tác động của nghiệp (Karma/action), không còn chịu quy luật của nhân duyên, ở trạng thái vô vi, tức là đặc tính thiếu vắng sự sinh, trụ, dị, diệt hoặc thành, trụ, hoại, không. Còn theo Phật giáo Ðại Thừa, Niết Bàn được xem là sự thống nhất với cái Nhất thể tuyệt đối ( sự bình đẳng của chúng sinh- Sattvasamata), sự thống nhất luân hồi với dạng “ chuyển hóa” của nó. Niết bàn được xem như sự lưu trú trong tính tuyệt đối, sự an lạc khi thấy mình cùng một thể với tuyệt đối, khi thấy mình giải thoát khỏi mọi ảo giác, mọi biến tướng của tham ái.

Có hai loại Niết Bàn:

a) Hữu dư Niết bàn :

Tiếng phạn : Savupadisesa-Nibbana: Niết bàn còn tàn dư, Niết bàn trước khi tịch diệt. Niết bàn này là trạng thái của các thánh nhân đã loại bỏ phiền não, không còn tái sinh. Các vị này còn sống trên đời nên vẫn còn ngũ uẩn, còn có nhân trạng, nên gọi là “ hữu dư”.

b) Vô dư Niết bàn :

Tiếng phạn: Anupadisesa-nibbana: là Niết bàn không còn – ngũ uẩn, mười hai xứ, mười tám giới và các căn. Niết bàn Vô Dư đến với một vị A La Hán sau khi viên tịch, không còn tái sinh. Loại Niết Bàn này cũng được gọi là Niết Bàn toàn phần hay Bát Niết Bàn.

Bát Chánh Ðạo - con đường đưa tới Niết bàn:

Kinh Tăng Nhất A Hàm ( số 18), các vị Tỳ kheo hỏi Tôn giả Xá Lợi Phật về Niết Bàn: “ Bạch Ðại Ðức, làm thế nào để an trụ trong Trung đạo, làm thế nào để tuệ nhãn sanh, làm thế nào để trí tuệ sinh và làm thế để đưa tới Niết bàn”. Ngài Xá Lợi Phật trả lời: “ Này chư Hiền giả, đó là con đường Bát Chánh Ðạo: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định. Ðó chính là con đường đưa hành giả vào trung đạo, làm cho tuệ nhãn sinh, làm cho trí tuệ sinh và làm cho an trụ vào Niết bàn”.

Bát Chánh Ðạo : con đường tám nhánh giải thoát khỏi khổ đau để đạt đến Niết bàn, là chân lý cuối trong Tứ Diệu Ðế. Bát Chánh Ðạo là một trong 37 Bồ Ðề Phần. Ðó chính là: 1. Chánh kiến: gìn giữ một quan niệm xác đáng về giáo lý; 2. Chánh tư duy: suy nghĩa hay có một mục đích đắn, suy xét về ý nghĩa của bốn chân lý một cách không sai lầm; 3. Chánh ngữ: không nói dối, không nói lời phù phiếm; 4 Chánh nghiệp: không phạm các giới luật; 5. Chánh mạng: tránh các nghề nghiệp giết hại như đồ tể, thợ săn, buôn bán vũ khí, thuốc phiện; 6. Chánh tinh tấn: siêng năng phát triển nghiệp tốt, loại bỏ nghiệp xấu; 7. Chính niệm: tỉnh giác và tu tập trên ba nghiệp: thân, khẩu và ý; 8. Chánh định: tập trung tâm ý để đạt bốn tầng thiền xuất thế gian. Bát Chánh Ðạo không nên hiểu là những “ con đường” riêng biệt mà chính là ba môn học mà hành giả phải thực hành triệt để xuyên qua Giới ( gồm chánh ngữ, chánh nghiệp & chánh mạng), Ðịnh ( gồm Chánh tinh tấn, chánh niệm & chánh định) và Tueä (gồm Chánh kiến & chánh tư duy). Chánh kiến là điều kiện tiên quyết để đi vào Thánh Ðạo và đạt đến Niết bàn.

Kết luận :

Trong Kinh Trung Bộ, Ðức Phật dạy: “ Này chư Tỳ kheo, từ xưa cho đến nay, ta chỉ nói lên hai vấn đề: Khổ và phương pháp diệt khổ”. Khổ là các hành vô thường, các pháp vô ngã ( pháp ấn thứ 1 và 2), và phương pháp diệt khổ chính là Niết bàn tịch tĩnh ( pháp ấn thứ 3).

Cuộc sống hiện nay và ngày mai vô cùng náo động và cuồng nhiệt, con người luôn đánh mất mình trong mọi sát na của đời sống vật chất, phù du giả tạm này, để rồi cuối cùng phải chịu sự chi phối, hành hạ của vô thường, khổ đau, của sinh tử luân hồi. Tam pháp ấn là giáo lý căn bản của Phật giáo giúp cho chúng ta suy ngẫm và áp dụng vào trong đời sống của chính mình, để cho đời mình bớt khổ./.

Tham khảo từ các tài liệu : Phật Học Phổ Thông ( HT Thiện Hoa); Từ Ðiển Phật Học ( Chân Nguyên – Nguyễn Tường Bách; The Encylopedia of Eastern Philosophy and Religion ( Ed. Stephan Schumacher & Gert Woerner)

"Từ tham dục nảy mầm đau khổ
Từ tham dục nảy mầm sợ haõi
Với ai thoaùt khỏi voøng tham dục
Thì khoâng coøn ñau khoå, khoâng coøn sôï haõi”

(Phaùp Cuù 215-216)

ÑÖÙC PHAÄT COÙ PHAÛI LAØ HOAÙ THAÂN CUÛA THÖÔÏNG ÑEÁ?

HT. K.Sri.Dhammananda

Thích Quảng Bảo dịch

Đức Phật không bao giờ tuyên bố Ngài là con hay sứ giả của thần linh Thượng đế.

Đức Phật là một chúng sanh độc nhất đã phấn đấu cho quả vị tự giác ngộ vo thượng. Không có một ai mà ngài xem như là bậc đạo sư của mình. Nhờ vào những nỗ lực cá nhân, Ngài tu tập hạnh Thập độ ba la mật: Bố thí, trì giới, tinh tấn, nhẫn nhục, trí tuệ, kiên định, từ tâm, xuất ly, chân thật và xả. Thông qua sự thanh tịnh tâm thức, ngài đã mở những cánh cửa đưa đến tất cả các tri kiến. Ngài chứng biết tất cả các pháp được biết, tu tập tất cả những pháp môn được tu tập và đoạn trừ tất cả các lậu hoặc phải được đoạn trừ. Thật vậy, trên cuộc đời này không có một bậc đạo sư nào có thể so sánh tương xứng với Ngài xét về lĩnh vực tu tập và chứng đắc quả vị.

Ngài quá đặc biệt và bức thông điệp của Ngài quá chiếu sáng đến mức độ nhiều người thắc mắc không biết Ngài là gì chứ không thắc mắc nhiều về Ngài là ai? Những câu hỏi về Ngài là ai liên quan đến danh xưng, tuổi tác, nguồn gốc xuất thân, tổ tiên v.v…trong khi đó câu hỏi Ngài là gì liên quan đến địa vị của con người mà Ngài được tôn xưng. Ngài quá ‘thần thánh’ và cảm kích đến nỗi ngay cả vào thời Ngài, có nhiều người đã toan phong Ngài lên như là thượng đế hoặc là sự hoá thân của thượng đế. Ngài không bao giờ đồng ý với sự tấn phong như thế. Trong kinh Tăng Chi Bộ, Ngài nói: “Quả thực Như Lai không phải là một thiên thần, không phải là một Càn-thát-bà, chẳng phải là quỷ thần, cũng chẳng phải là người. Hãy biết rằng Như Lai là một vị Phật”. Sau khi giác ngộ, đức Phật không thể được phân loại như là một chúng sanh bình thường như mọi chúng sanh khác bởi lý do Ngài đã là một vị Phật, một chủng tộc đặc biệt hoặc là một loài chúng sanh đã giác ngộ. Tất cả các Ngài đều là Phật.

Đôi lúc chư Phật thị hiện nơi cõi đời này, song có một số người đã nhầm lẫn ý kiến cho rằng đó là một vị Phật tương tự đã được hoá thân hoặc là xuất hiện trên cõi đời này nhiều lần. Trên thực tế, không chỉ có một đức Phật duy nhất mà có vô lượng vô biên đức Phật, nếu không thì không một ai có hy vọng chứng được quả vị Phật. Người Phật tử tin rằng tất cả mọi người đều có thể thành Phật nếu vị ấy tu tập những phẩm hạnh thành tựu và có thể đoạn trừ hoàn toàn những gốc rễ của vô minh nhờ vào những nỗ lực của tự thân. Sau khi giác ngộ, tất cả chư Phật đều như nhau xét về phương diện chứng đắc và kinh nghiệm Niết-bàn.

Tại Ấn độ, tín đồ của nhiều nhóm tôn giáo chính thống đã tìm đủ mọi phương cách để chỉ trích đức Phật bởi vì chính giáo lý khai phóng của Ngài đã cách mạng hoá xã hội Ấn độ thời bấy giờ. Nhiều người xem Ngài như là kẻ thù không đội trời chung trong khi số học thức ngày càng tăng cũng như nhiều người thuộc nhiều giai tầng khác nhau trong xã hội quy y tôn giáo của Ngài. Khi những người này thất bại trong sứ mệnh tiêu diệt Ngài, thì họ thay đổi chiến lược và gán cho Ngài với danh hiệu là hoá thân của một trong những vị thần linh của tôn giáo họ. Bằng cách này họ có thể hấp thụ Phật giáo vào tôn giáo của họ. Ơû một mức độ nào đó, chiến lược này có thể thành công tại Ấn Độ bởi vì qua nhiều thế kỷ nó đã góp phần cho việc làm suy tàn Phật giáo và hậu quả là nhổ tận gốc rễ Phật giáo khỏi mảnh đất thiêng liêng đã sinh ra Phật giáo.

Ngay cả thế giới hiện nay, có một số nhà lãnh đạo tôn giáo đã tìm mọi phương cách nhằm hấp thụ đức Phật vào tín ngưỡng của họ với mục đích thu hút được tín đồ Phật giáo theo đạo của họ. Lý do cơ bản khiến họ làm như vậy là vì bằng cách tuyên thuyết rằng chính đức Phật đã tiên đoán rằng một vị Phật khác sẽ xuất hiện trên cõi đời này và vị Phật sau cùng sẽ trở nên phổ quát hơn. Một nhóm người đã phong cho một vị đạo sư đã trú vào khoảng thời gian 600 năm sau khi đức Phật Cồ Đàm nhập diệt là vị Phật sau cùng. Một nhóm khác lại cho rằng đức Phật tiếp theo đã đến Nhật Bản vào thế kỷ 13. Song có một nhóm khác lại tin rằng bậc sáng lập tôn giáo của họ đã xuất thân từ một dòng của những bậc đạo sư vĩ đại (như đức Phật Cồ Đàm và chúa Giê su) và cho rằng bậc đạo sư đó là đức Phật sau cùng. Những nhóm tín đồ này khuyên giới Phật tử nên từ bỏ đức Phật cổ xưa của mình và nên tôn thờ một đức Phật được gọi là mới xuất hiện này. Mặc dầu việc họ đã đặt đức Phật ngang hàng với địa vị Bậc đạo sư của họ cũng là một việc làm tốt đẹp, song chúng ta cảm thấy rằng những nỗ lực nhằm thu hút người Phật tử vào tôn giáo của họ bằng cách giải thích sai lệch chân lý quả thật là một việc làm vô cùng xúc phạm.

Những kẻ cho rằng đức Phật mới đã ra đời rõ ràng là xuyên tạc những gì đức Phật đã dạy. Mặc dù đức Phật tiên đoán sự xuất hiện của đức Phật vị lai, song Ngài đã đề cập một số điều kiện cần phải được đáp ứng trước khi sự kiện này có thể xảy ra. Đó là bản chất tự nhiên của quả vị Phật mà đức Phật trong tương lai sẽ không thị hiện mãi cho đến khi nào thọ mạng của đức Phật hiện tại vẫn còn trên thế gian này. Ngài sẽ thị hiện chỉ khi Pháp Tứ Thánh Đế và Bát Chánh Đạo hoàn toàn bị lãng quên. Con người sống lúc bấy giờ sẽ được hướng dẫn đúng cách để hiểu được chân lý tương tự do chư Phật trong quá khứ thuyết giảng. Chúng ta hiện đang sống trong thọ mạng của đức Phật Cồ Đàm. Mặc dù giới hạnh của con người, với một số trường hợp ngoại lệ, đã bị suy đồi, đức Phật vị lai sẽ chỉ thị hiện ở một thời điểm không thể tính toán được khi mà loài người hoàn toàn bị lạc trên con đường đưa đến Niết-bàn và lúc mà nhân loại đang sẵn sàng chào đón Ngài.

( Trích nguồn : Phật đà.com )

Chấp vào pháp phương tiện mà cho là cứu cánh sẽ quên mất đường về như người đi đò để qua sông. Qua sông rồi, phải quên đò, nếu tiếc nuối con đò, nên ôm theo để mà đi, người đó quả thật đáng thương.Trong đạo Phật, Đức Cồ-đàm được gọi Pháp Y Vương, vì Ngài đã dùng biết bao nhiêu là phương thuốc mầu nhiệm để tùy theo căn cơ của chúng sanh mà cho thuốc, nhưng tất cả chỉ là phương tiện thiện xảo để đạt cứu cánh là hết bệnh hoặc giải thoát.

HỘT BỒ-ĐỀ

Vị sư đang niệm Phật

Âm thanh thật trầm đều

Từng hột chuổi lần qua

Hồn sư đang cao xa

Bỗng nhiên sâu chuổi rớt

Dây đứt, hột rời ra

Lòng dạ sư bồn chồn

Phật ở tận đâu xa ?

Các chú tiểu vui đùa

Nhìn Bồ-đề lăn tăn

Cùng hè nhau gom hột

Các Đức Phật đây mà

Sư phân vân, bối rối

Tiếc thầm sâu chuổi đẹp

Chú tiểu cười hồn nhiên

Gom Bồ-đề dâng sư .

22.09.99

Tuổi trẻ tìm hiểu về đạo Bụt

Thái Minh Trung, M.D.

Vào ngày Phật Đản chúng ta nên tìm hiểu về đức Phật. Vậy Đức Phật là ai? Người thế gian khi nghe nói đến Phật thì liền hình dung ra tượng Phật ngồi xếp bằng với đôi mắt mở phân nửa và nét mặt thật bình thản. Khi nghỉ đến Phật thì phải nghỉ đến chùa. Những chùa Phật giáo có kiến trúc đặc trưng Á châu, với mái hiên công như những cành cây thông. Những ngôi chùa khác với nhà thờ đạo Chúa được xây cất tương đối đơn giản, không quá cao, quá đồ sộ. Chùa còn được xây dựng giữa thiên nhiên xa lánh sự ồn náo của đô thị. Còn nếu có chùa nào được xây dựng trong thành phố thì ta hay thấy chung quanh chùa đều có trồng cây kiển và có hồ cá với hòn non bộ. Như thế mặc dù không hiểu sâu về Phật giáo, người ta vẫn có thể hình dung ra Phật giáo đề cao sự bình thản của tâm hồn và hòa hợp với thiên nhiên. Ngoài ra kiến trúc Phật giáo gợi lên tinh thần khiêm nhượng mộc mạc. Tiếng chuông chùa khác với chuông nhà thờ. Chuông nhà thờ trong trẻo, thánh thoát bay cao vượt thế gian. Chuông chùa trầm lặng mời ta đi sâu vào lòng mình, trở về đời sống nội tâm.

Phật còn được gọi là Bụt. Chữ Bụt phát nguồn từ chữ Buddha, có nghĩa là người giác ngộ. Bụt không phải là ông thần hay ông trời mà Bụt là con người. Bụt sanh ra từ tinh cha huyết mẹ, khi lớn lên có vợ và có con. Bụt không dùng quyền năng ban phép lạ làm người chết sống dậy như Chúa Jesus. Mặc dù Bụt có thần thông nhưng Bụt không dùng thần thông đó để làm phép lạ. Bụt muốn ta nhớ đến Ngài không phải như là một vị thần linh mà như một con người. Con người đó biết vui, biết buồn như chúng ta. Nhưng con người đó khác với người phàm ở chỗ giác ngộ. Thân thể Bụt không khác gì thân thể chúng ta cũng trải qua quá trình sanh, già, bịnh và chết. Có điều khác là thân Bụt chết nhưng Bụt không chết theo thân. Thân ta còn sống nhưng với lo âu ta chết đi sống lại không biết bao nhiêu lần. Ta chết đi khi tưởng tượng những điều xấu sắp xảy ra và sống lại khi những điều ta sợ không xảy ra. Các bạn hiểu rồi chứ, sự sáng suốt của giác ngộ mới là then chốt của đạo Bụt.

Như vậy thế nào là giác ngộ? Trước khi trả lời, ta hãy phân tích thế nào là kiến thức. Kiến thức là sự hiểu biết qua suy luận. Kiến thức bắt đầu từ đơn giản và lần lần trở nên phức tạp. Thí dụ như xe đạp với xe hơi. Khi xe đạp hư, ta có thể tự mò tháo ra những bộ phận và sửa chữa một mình được. Nhưng khi xe hơi thời nay với những hệ thống bằng điện tử bị hư thì ta đành bó tay vì những hệ thống đó rất phức tạp, phải cần có kiến thức chuyên môn mới sửa được. Điều đó cho ta thấy khả năng hiểu biết của con người có giới hạn. Càng hiểu nhiều thì ta càng bị thu hẹp trong lãnh vực chuyên môn của ta. Khi khoa học càng tiến bộ thì mớ kiến thức tổng hợp của tất cả các lãnh vực vượt ngoài tầm hiểu biết của cá nhân. Nói một cách khác ta không thể dùng kiến thức để thấu hiểu được vũ trụ. Sự thấu hiểu tột cùng được gọi là nhận ra chân lý hay giác ngộ.

Khi ngồi thiền dưới cây bồ đề, Bụt không nương tựa trên một kiến thức nào hết. Hai con đường hưởng thụ và khổ hạnh đều dẫn đến ngỏ bế tắt. Cuộc sống hưởng thụ của một thái tử không dẫn đến sự thỏa mãn về nội tâm. Khi qua bốn cửa thành, thái tử Tất Đạt Đa nhận thức rằng những thú vui vật chất thật tạm bợ. Cái thân thể không bền, nếu nương nơi đó mà hưởng thụ thì sự thỏa mãn đó không bền vững. Rồi thái tử rời khỏi ngai vàng, từ giã vợ con đi tìm chân lý qua cách tu khổ hạnh. Nhưng sự khổ hạnh tột cùng đó làm cho thái tử suýt chết mà vẫn không dẫn đến sự sáng suốt nội tâm. Ngài quyết định từ bỏ hai con đường cực đoan đó và quyết chí tìm cho ra chân lý.

Khi Ngài thiền định dưới cội bồ đề, thái tử gội bỏ tất cả những gì đã hiểu biết để thâm nhập vào sự im lặng tột cùng của tâm linh. Ngài từ khước tất cả kiến thức, Ngài từ khước tất cả những ham muốn được hiểu rộng. Khi từ khước tất cả, Ngài chìm sâu trong thế giới của sự hội nhập vô vi. Khi Ngài từ khước đến sự tận cùng thì ánh sáng đến với Ngài. Lúc đó Ngài giác ngộ và được gọi là Bụt. Khi giác ngộ Bụt nhận thấy rằng tất cả chúng sanh đều có khả năng trở thành người giác ngộ. Bụt nói: Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành. Hiểu như vậy phật tử không phải là con của Phật. Những đứa con cầu xin Cha ban phép lành. Phật tử là Phật con, là những người đi tập tễnh trên con đường thành người giác ngộ.

Muốn trở thành người giác ngộ, ta phải tập thiền hay còn gọi là sống trong chánh niệm. Chánh niệm hiểu đúng nghĩa là vô niệm, không để lại dấu vết một niệm nào hết. Nói một cách khác tu thiền là ta nhìn mà không nhận. Ta thấy nghe tất cả mọi cảm xúc nhưng ta không nhận chúng. Khi nghe người chửi ta mà ta giữ được chánh niệm thì ta không nhận lời mắng nhiếc đó nên không buồn bực. Ngược lại ta thông cảm được sự đau khổ bực bội của kẻ chửi ta, vì thế ta có khả năng làm giảm đau khổ của họ. Khi nghe kẻ khen ta, ta không nhận nên không ngạo mạn. Khi nghe khen mà không nhận ta sẽ có niềm vui gắp hai lần. Một, ta vui vì tạo được niềm vui cho người khác và hai, ta thông cảm được niềm vui của họ. Khi sống trong chánh niệm ta là người tự do vì không có tư tưởng nào lôi kéo ta vào thế giới lo âu và buồn bực được.

Chúng tôi muốn chia sẻ với các bạn trẻ rằng đạo Bụt không phải là một tôn giáo tín ngưỡng, với cái nghĩa là ta tin Bụt một cách vô điều kiện và ngưỡng mộ Bụt như một thần linh. Đạo Bụt là một lối sống ích lợi bổ túc cho cuộc sống vội vã đầy căng thẳng của xã hội tân tiến hiện nay. Có nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy khi trở về sự tỉnh lặng nội tâm, trí óc ta nhạy bén hơn và ta sẽ đạt được nhiều hiệu quả trong công việc. Sự tỉnh lặng nội tâm giúp ta có giấc ngủ an lành và có khả năng ngăn ngừa nhiều bịnh tật như cao máu, đau nhức do căng thẳng, hệ thống hô hấp và tiêu hóa mất điều hòa. Về tình cảm, khi tâm tỉnh lặng thì ta ít bứt rứt lo âu và cau có. Ta cảm nhận được những niềm vui của cuộc sống nhiều hơn. Khi ta vui vẻ thỏai mái thiø quan hệ gia đình sẽ bền vững hơn. Tóm lại, đạo Bụt không chủ trương làm cách mạng xã hội mà ngược lại chủ trương làm cách mạng nội tâm. Khi tâm ta bình an thì thế giới sẽ bình an theo.

Mến chúc các bạn thân tâm được bình an trong mùa Phật Đản này.

( Trích nguồn : Đuốc Tuệ .org )

Nếu chúng ta không có những mộng mơ để đem tình vào người, cuộc đời nầy sẽ không có gió mát, có cỏ xanh, có tấm lòng mát rượi. Tuổi trẻ phải là những nóng bỏng, sáng rực lửa trong tâm từ, tâm bi xuất phát từ nguồn trí tuệ vô biên của Đấng Từ phụ và trổi dậy trong Tự Tánh, thì đám mây ngao du giữa đời vô cùng vô tận nầy sẽ làm cho cuộc đời bớt khổ, thêm vui.

ĐÁM MÂY NGAO DU GIỮA BẦU TRỜI

Ta lang thang làm đám mây

Trên bầu trời trong xanh

Mang theo ta là cơn gió

Để trở thành núi cao

Ôm ấp những ghềnh đời

Vui đùa cùng trùng dương

Hoá thành cõi bao la

Như màu xanh thảm cỏ

Làm tươi ngát lòng người

Em là những dòng sông

Ươm màu Kinh tinh khiết

Đi vào đời mộng mị

Phủ ấm tình muôn người

Trong âm vang Bát nhã

Soi từng thân ngũ uẩn

Vô cùng trong giọt không

Cư sĩ Liên Hoa

Vì Sao Chúng Ta Theo Đạo Phật ?
HT Trí Quang

Giảng đầu đề này chúng tôi không cốt vạch tìm những nguyên nhân nào đã đưa chúng ta đến với đạo Phật, mà chỉ xét chúng ta theo đạo Phật vì lý do gì. Xét vì lý do gì chúng ta theo đạo Phật tức là tìm hiểu mục đích của chúng ta khi chúng ta muốn theo hay đã theo đạo Phật ấy. Chúng tôi nghĩ rằng việc đó cần thiết hơn là tìm hiểu những nguyên nhân đưa ta đến với đạo Phật như sự ảnh hưởng của gia đình, sự tập thượng của dân tộc; cần thiết hơn bởi vì nếu mục đích mà không được nhận thức rõ ràng thì chúng ta theo đạo Phật là cái đạo chánh giác, mà lắm khi mục đích chúng ta lại phản ngược đạo chánh giác ấy, như chỉ vì cầu an, chỉ vì tài lộc. Những tâm lý này đã phản ngược đạo chánh giác thì tất nhiên khó mà có kết quả như ý, do đó, những kẻ tìm đến đạo phật với tâm lý như vâïy lắm khi phải thất vọng mà thoái chuyển. Nên tìm hiểu mục đích phải có khi chúng ta muốn theo hay đã theo đạo Phật làviệc tối cần thiết và cấp bách, hệt như kẻ đi vào rừng núi cao rộng, điều cần thiết là phải biết phương hướng và phải có ánh sáng để soi đường.

Vậy chúng ta theo đạo Phật vì những lý do nào ? Muốn biết những lý do ấy một cách đích xác, chúng ta phải tìm hiểu mấy tính chất căn bản của đạo Phật, luôn theo, tự nhiên những lý do ấy cũng sẽ được thấy rõ rệt.

* Trước hết, đạo Phật là đạo chánh giác.

Kinh Pháp cú có dạy : "Si mê là nguồn của tất cả tội ác, trí tuệ là gốc của hết thảy pháp lành". Lời này có thể xem như là đã tóm thâu tất cả giáo lý của đạo Phật quan niệm về tính cách quan trọng của ngu si và cái thứ đối lập với nó là trí tuệ. Cho nên mục đích đạo Phật là nhắm vào sự diệt khổ mà diệt khổ là diệt nguyên nhân khổ não : Diệt ngu si. Ngu si đứng đầu và bao phủ toàn diện hết thảy nguyên nhân gây ra khổ não. Mà năng lực diệt ngu si thì chỉ có trí tuệ mới làm được. Do đó, trí tuệ là điều kiện duy nhất của đạo Phật và bao trùm toàn diện mục đích phải có của các hàng Phật tử. Trong đạo Phật, trí tuệ bao giờ cũng được gọi đến một cách tôn kính và luôn luôn được viết hoa lên. Đức Phật, danh từ ấy có nghĩa muốn gọi Ngài là đấng Giác giả, và điều mà tín đồ Ngài phải có là "chánh tri kiến" đứng vào bậc nhất, điều đó đủ chứng tỏ tính cách quan trọng tuyệt đối của trí tuệ. Mục đích cuối cùng của người tu hành là bồ đề dịch ý là giác ngộ, phương tiện đứng đầu của người tu hành là bát nhã dịch ý là minh trí, ấy đó : Thỉ chung của con đường tu hành là trí tuệ. Cho nên đạo Phật là đạo chánh giác, đem đạo chánh giác, đem trí tuệ phủ chánh lại tất cả đời mình nên đạo chánh giác ấy rẽ ra thành chánh kiến, chánh tư, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh cần, chánh niệm, chánh định. Theo đạo chánh giác ấy, chúng ta phải có trí tuệ và phải vì trí tuệ. Vì trí tuệ là vì mục đích muốn được trí tuệ chánh giác như chư Phật, có trí tuệ là để được trí tuệ chánh giác ấy ta phải có trí tuệ bát nhã phát sanh bởi ba phương tiện sau đây : Nghe học chánh pháp (văn), suy nghiệm chánh pháp (tư) và áp dụng chánh pháp (tu). Nói tóm, đạo Phật là đạo chánh giác nên vì được chánh giác mà theo đạo Phật, đó là lý do thứ nhất, là mục đích đứng đầu của chúng ta.

* Thứ hai, đạo Phật là đạo diệt khổ.

Bởi vậy, mục đích thứ hai của ta theo đạo Phật là vì muốn diệt trừ khổ não. Khổ não, đó là từ ngữ gọi một cách tóm tắt toàn diện cuộc đời. Đời ta quả thực sanh trong đau khổ, sống trong đau khổ, chết trong đau khổ. Đau khổ nếu chỉ là những thứ đau đớn về thể xác, những bất công về xã hội không thôi, thì thế gian này ít nhất cũng còn có vài kẻ sung sướng, nhưng đau khổ còn là sự bất như ý nữa thì đời chỉ có nghĩa là khổ não mà loài người dầu có muôn ngàn bộ mặt, có vạn ức hình thức sanh sống khác nhau, cũng đều nhất luật bình đẳng trong sự khổ não đó. Nhưng đau khổ có kết quả và nguyên nhân của nó. Kết quả đau khổ như ta đang chịu và còn chịu mãi đây là do tham sân si, nguyên nhân của đau khổ gây ra. Tham sân si đang còn thì khổ não vẫn còn mãi, đeo nặng kiếp người. Mà đạo Phật là đạo đầy đủ phương pháp giúp ta chiến thắng đến diệt sạch tham sân si ấy. Nguyên nhân khổ não hết, khổ não mới thật không còn. Tức sự khổ não không còn ấy gọi là niết bàn, là giải thoát, mục đích cuối cùng mà ta phải đạt đến. Có đến đó đã mới nên dùng danh từ tự do, phước lạc. Và để thực hiện mục đích diệt khổ này, người học Phật phải bước ngay vào đoạn đầu của sự tu tập là thực hành bốn thứ mà do đó tạo nên con người của ta đây trở thành dòng giống của các vị thánh giả. Bốn thứ đó là không ham ăn, không ham mặc, không ham ngủ và ham làm lành. Như thế đó gọi là tứ thánh chủng. Xem danh từ đó cũng thấy được sự quan trọng của nó. Người làm con Phật, quả quyết bước đi theo dấu chân của Ngài, công việc trước tiên trong mục đích diệt khổ là phải gắng tạo cho mình bản chất đó. Bản chất đó, nói vắn tắt, là ham thích như một nhu cầu thực sự trong việc xa điều ác làm điều thiện. Sự ham thích như thế đó chính là hạt giống của sự giác ngộ, là thánh chủng mà thiếu nó, không một pháp tu nào ta có hy vọng thực tập được.

Nói vắn tắt, để trả lời câu hỏi vì sao chúng ta theo đạo Phật, luôn luôn chúng ta phải tự nhắc mình, rằng vì muốn chánh giác và muốn giải thoát, đúng như tính chất chánh giác và diệt khổ của đạo Phật.

Hiện trạng đáng buồn trong Phật pháp ngày nay là ngoài những người mê tín, đến với đạo Phật do những tâm lý hay những mục đích không khác lắm những người đến với thần thánh của ngoại đạo, ngoài hạng này ra còn có những kẻ lập dị và những kẻ đem sự tu học mà đối lập nhau. Lập dị thì bao giờ cũng muốn làm việc khác người, đối lập thì luôn luôn chỉ trích kẻ khác, tâm lý của họ là muốn mình nổi bật lên, muốn mình được coi là quan trọng, là đặc sắc. Nào hay đâu chính tâm lý đó phá hoại Phật pháp còn hơn kẻ mê tín và chính tâm lý đó còn đồi bại hơn những người cầu cúng nhiều lắm. Bởi vậy, chúng ta trong khi tu học chánh pháp mà muốn được kết quả đúng như chánh pháp là chánh giác và giải thoát, thì luôn luôn phải tự vấn thâm tâm, tự kiểm điểm tâm lý, làm sao xoay tâm lý cho thật đúng chiều hướng của mục đích Phật pháp là chỉ vì giải thoát và vì giác ngộ mà tu học. "Vì bản ngã", đó là tâm lý và hành động mà nhiều kiếp chúng ta đã đọa lạc luân hồi vì nó. Ngày nay, ngày càng dày nặng, tập khí "Vì bản ngã" đó luôn luôn chen vào tất cả tâm lý và hành vi tu học của chúng ta, trong khi chính sự tu học là phương pháp để giải trừ bản ngã chứ không phải để khuếch trương bản ngã. Bởi vậy chúng ta chớ để sự tu hành lạc mục đích ấy đi mà rồi hóa ra như người xưa đã than "sở vị tu hành nguyên lai kết nghiệp", di hại cho chánh pháp và làm đọa lạc ta thêm. Trí húc đại sư có nói "Nói một lời, làm một việc, cho dẫu nhỏ nhặt đến đâu mà không có tính chất tự giác giác tha thì tôi không nói, không làm; đời tôi không có gì, chỉ chân thật phát bồ đề tâm là điều khả dĩ đối trước các đấng Từ tôn trong ba đời mà thôi". Lời ấy đáng cho tất cả chúng ta suy nghĩ. Mà quả thật phải như vậy ; tâm lý gì không phải nhắm vào mục đích giác ngộ và giải thoát, chúng ta phải nổ lực loại bỏ ra khỏi con người của chúng ta trong khi chúng ta thành thực tu học theo đạo Phật, cái đạo không phải chúng ta theo lấy năm lấy tháng mà theo từ đời này đến kiếp khác, cho đến ngày được đại giác ngộ và đại giải thoát như chư Phật.

( Trích nguồn : Thư viện Hoa sen )

DUY NGÃ HAY VÔ NGÃ
TT.Thích Minh Ðạt

Mâu thuẫn?

Giáo lý Phật Giáo từ đầu đến cuối mệnh danh là giáo lý vô ngã; thế nhưng cũng có một số người bị “lướng vướng” vào câu “Thiên thượng, thiên hạ duy ngã độc tôn” rồi bảo rằng giáo lý Nhà Phật là giáo lý Duy Ngã. Thậm chí còn bảo Ðức Phật sao mà ngã mạn quá, dám tự cho mình là người duy nhất không ai bằng. Nếu Ðức Phật là tự tôn, tự đại và giáo lý do Ngài tuyên thuyết là duy ngã, thì không có gì mâu thuẩn hơn. Hy vọng bài viết nhỏ bé này sẽ giải tỏa được một phần nào thắc mắc.

Bài viết này được viết vào mùa Ðản Sanh của Ðức Từ Phụ; do vậy, thiết tưởng nên dành một đôi dòng để ôn lại “tiểu sử” của Ngài.

Thân thế:

Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni khi chưa đi tu, chưa thành đạo có tên là Sĩ Ðạt Ta hay Tất Ðạt Ða (Siddhattha). Họ của Ngài Gotama ta đọc dưới tên phiên âm Hán Việt là Cồ Ðàm. Thân phụ của Ngài là vua Tịnh Phạn (Suddhodana) và thân mẫu của Ngài là Hoàng hậu Ðại Ma Gia (Mahà Màyà). Ngài sinh vào ngày trăng tròn tháng 5 năm 624 trước tây lịch, nhằm ngày Rằm tháng 4 năm Tân Dậu.

Sự nghiệp:

Ngài là con một, con cầu và đương nhiên là Ðông cung Thái Tử. Ngôi vua chắc chắn nằm trong tay Ngài. Thế nhưng Ngài đã từ chối, không muốn làm Quốc Vương, Nhân Vương mà làm Pháp Vương hay Y Vương.

Không có một sự nghiệp nào mà không ra công dồi mài cần khổ. Ngôi vị Pháp Vương lại cần phải miệt mài cần khổ nhiều hơn nữa. Vì vậy Ngài đã xuất gia để có nhiều thì giờ hơn trong sự nghiệp “tôi kinh luyện sử”.

Ước nguyện càng lớn thì ý chí càng cần phải cao và phải đủ mạnh mới mong đạt được sự thành tựu viên mãn. Thật vậy, Ngài đã phấn đấu mãnh liệt, bất khuất mọi gian lao thử thách, chỉ 7 năm thôi, Ngài đã hoàn thành viên mãn ý nguyện cao cả của Ngài. Ý nguyện đó là ý nguyện độ sanh hay nói rõ hơn Sự Nghiệp của đời Ngài là Sự Nghiệp Ðộ Sanh.

Kinh Pháp Hoa trong phần mở đầu Ngài đã nhắc lại ý nguyện hay mục đích của đời Ngài là phơi bày (khai) và chỉ rõ (thị) cho chúng sanh nhận biết (ngoä) rằng mình và Phật không khác (nhập) (Khai thị chúng sanh ngộ, nhập Phật tri kiến). Và, trước khi xả bỏ huyễn thân, một lần nữa, Ngài lại nhấn mạnh rằng “Ta là Phật đã thành, tất cả chúng sanh là Phật sẽ thành”. Suốt gần 50 năm Ngài chỉ làm một việc đó thôi.

Sau khi đã tuyên bày đầy đủ mọi phương pháp để giúp cho chúng sanh thực tập hầu đạt được kết quả mỹ mãn như Ngài, Ngài đã nhập diệt vào ngày trăng tròn tháng 3 năm 544 trước tây lịch; nhằm ngày Rằm tháng 2 năm Tân Tỵ. Tính theo tuổi thế nhân, Ngài thọ 80 tuổi.

Năm 1951, các quốc gia theo Phật Giáo trên thế giới nhóm họp tại Tích Lan đã chọn ngày Niết Bàn của Ðức Phật làm Phật lịch. Do vậy, Phật lịch tính đến Rằm tháng 2 vừa qua là 2546; và Phật Ðản năm nay (2002) là lần thứ 2626.

Duy ngã hay vô ngã?

Cuộc hành trình từ vô lượng kiếp của Ðức Phật, trải qua nhiều thân Bồ Tát và đến thân tối hậu có tên là Sĩ Ðạt Ta gói trọn trong một bài kệ gồm 4 câu; mỗi câu 4 chữ, tổng cọng 16 chữ: “Thiên thượng thiên hạ,ï duy ngã độc tôn. Vô lượng sanh tử, ư kim tận hỷ!”

“Ngã” đây phải được hiểu là chấp ngã, là dính mắc, là bị ràng buộc đủ mọi thứ. Chấp ngã có gốc rễ từ tham, sân, si. Tùy theo tham sân si nhiều hay ít, nặng hay nhẹ mà thọ sanh nơi các cõi trời (thiên thượng) hay đọa ở các cõi địa ngục (thiên hạ). Các cõi trời được xem như ở trên, các cõi địa ngục được xem như ở dưới; mặc dù không hẳn là vậy, nhưng chúng sanh đã hiểu vậy, Phật tùy theo đó để khai thị. Từ đó, câu “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” có thể hiểu rằng : Ta từ vô lượng kiếp đến nay, nhiều khi sanh lên các cõi trời, lắm lần đọa vào các địa ngục, đầu dây mối nhợ không do đâu khác hơn là tham sân si đẩy đưa đến ngã chấp mà không thấy rõ bản chất vô ngã, duyên sanh từ thân tâm đến hoàn cảnh chung quanh. Ðó là lời khai thị và cũng là lời cảnh cáo ngay từ buổi bình minh của đời Ngài.

Ðến đây duy ngã hay vô ngã có thể đã được vơi đi phần nào.

“Ta đi lang thang trong vòng luân hồi qua bao kiếp sống, tìm mãi mà chưa gặp kẻ làm nhà. Nay ta đã gặp ngươi rồi, ngươi đừng hòng cất nhà thêm được nữa, những đòn tay, những cột kèo, những rui mè... của ngươi đã bị mục rã cả rồi...” Pháp Cú câu 154.

Kẻ làm nhà đây là tham lam ái dục, độc đầu tiên trong ba độc. Nhà là chiếc thân do ngũ uẩn chung hợp. Cột kèo... là những phiền não nhiễm ô. Mục rã rồi tức Ðức Phật đã chinh phục, đã vượt lên trên, đã đứng ngoài sự chi phối của chúng. Nói rõ hơn là đã thành tựu tuệ giác siêu việt. Không còn bị nghiệp lực đẩy đưa đây đó mà chỉ có nguyện lực độ sanh. Do vậy Ngài tuyên bố: “Vô lượng sanh tử, ư kim tận hỷ” ([Vì chưa tìm ra nguyên nhân], nên trải qua vô số kiếp ta phải chịu sanh tử luân hồi. [Nay đã thấy rõ nguyên nhân và nhất là đã có phương pháp diệt trư]ø, thì sanh tử luân hồi không còn chi phối ta được nữa).

Ðể chứng ngộ:

Ðức Phật thuyết pháp là tuyên thuyết những phương pháp do chính bản thân Ngài thực tập và chứng nghiệm kết quả với tất cả thành tâm thiện ý là mong mỏi mọi người nổ lực thực tập như Ngài đã thực tập để rồi đạt ngộ những điều như Ngài đã đạt ngộ. Ngài không nhằm trình bày một thứ triết lý cao siêu chỉ có trên lý thuyết trừu tượng mà không ăn nhập gì đến cuộc đời dẫy đầy khổ đau trong cuộc sống hằng ngày. Do vậy, học Phật là học những phương pháp thực tập để được làm Phật chứ không phải học “giáo lý” để diễn tả, để trình bày về Ðức Phật hay Ðạo Phật. Nếu không phải vậy thì Ngài đã không tuyên bố “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành”. Vâng, chúng sanh là Phật sẽ thành với điều kiện là phải thực tập những phương pháp do chính Ngài tuyên thuyết. Thực tập một cách cần mẫn, chăm chỉ, không gián đoạn mới mong có kết

Thời cổ đại, người ta lấy lửa bằng cách dùng hai thanh gỗ cọ xát với nhau. Phải cọ xát cho đến khi nào lửa bật ra, lấy lửa được mới nghỉ chứ không thể nghỉ nửa chừng; vì nếu chỉ nghỉ trong chốc lát thôi, thì hai thanh gỗ nguội lại và như vậy không biết đến đời kiếp nào mới lấy được lửa. Cũng vậy, tham sân si của chúng ta cứ liên tục bốc cháy, nếu chúng ta lơ là thì chỉ có làm mồi cho chúng thiêu đốt oan uổng mà thôi.

Là Phật tử, là con Phật đã nguyện nương tựa nơi Ngài, đã nguyện nương tựa với những lời dạy của Ngài, và đã nguyện nương tựa vào đoàn thể đệ tử thanh tịnh của Ngài rồi, chúng ta cần làm ba việc : học hỏi chánh pháp, thực hành chánh pháp, chứng ngộ chánh pháp.

Ðó là cách báo đền công ơn hóa độ sâu dày của Phật và đó cũng là cách làm cho chánh pháp thường trú tại thế gian.

TT.Thích Minh Ðạt

NHỮNG NGHỊCH LÝ CỦA CUỘC SỐNG

Kinh Luân

Có những điều hiển nhiên đến nỗi bạn không bao giờ bận tâm về nó. Có những điều tưởng chừng như rất nhỏ nhặt và bạn đã không làm từ rất lâu vì nhiều lý do.

Hãy bình tâm ngồi lại, bạn sẽ thấy những điều hiển nhiên ấy, những diều nhỏ nhặt ấy có rất nhiều điều để bạn suy ngẫm lại bản thân.

Chúng ta có ít nhưng xài nhiều, chúng ta mua nhiều nhưng sử dụng ít.

Chúng ta có nhà rộng với mái ấm hẹp; có tiện nghi nhưng ít thời gian.

Chúng ta có nhiều bằng cấp nhưng lại có ít tri thức.

Chúng ta có nhiều kiến thức nhưng lại thiếu sự suy xét.
Chúng ta làm ra những thứ lớn hơn nhưng chưa chắc chất lượng hơn.

Chúng ta làm giàu tài sản nhưng lại làm nghèo giá trị bản thân.
Chúng ta nói quá nhiều, thương yêu quá ít và thường hay ghét người.

Chúng ta kéo dài tuổi thọ nhưng không sống đúng ý nghĩa đích thực của cuộc sống.

Chúng ta chinh phục không gian vũ trụ nhưng lại bỏ trống không gian tâm hồn.

Chúng ta cố làm sạch không khí nhưng lại làm vẫn đục tâm hồn.
Chúng ta biết đường đến mặt trăng nhưng lại quên đường đến nhà người hàng xóm.

Chúng ta xây nhà cao hơn nhưng lại hạ thấp tâm tính; xây đường rộng hơn nhưng lại thu hẹp tầm nhìn.

Chúng ta uống quá nhiều, hút quá nhiều, xài tiền không toán tinh, cười quá ít, lái xe quá nhanh, hay cáu giận; thức khuya để rồi uể oải dậy sớm; đọc quá ít và coi TV quá nhiều.

Chúng ta được học cách phải tiến nhanh về phía trước mà chưa học cách chờ đợi.

Chúng ta được dạy cách kiếm sống chứ không phải cách sống.

Đây là thời đại của thức ăn nhanh và tiêu hoá chậm; của những con người to hơn nhưng nhân cách nhỏ hơn; tài sản rất sâu nhưng tình thương lại cạn.

Đây là thời đại công nghệ có thể đem những điều này đến với bạn, thời đại mà bạn có thể đọc hoặc dễ dàng vứt nó đi.

         Hãy nhớ, dành nhiều thời gian hơn cho những người yêu thương bởi vì không chắc rằng họ sẽ ở bên bạn mãi mãi.
Hãy nhớ, nói một lời dịu dàng đối với những người kính trọng bạn bởi vì con người nhỏ bé đó một ngày nào đó sẽ lớn, lớn hơn cả bạn.
         Hãy nhớ, ôm thật chặt người ngồi kế bên bởi vì đó chính là kho báu duy nhất của con tim và nó không tốn một xu.
         Hãy nhớ, một nụ hôn hay một cái ôm từ sâu thẵm con tim có thể sẽ chữa lành những vết thương.

Hãy dành thời gian để yêu thương, để nói chuyện và để chia sẻ những điều quý giá trong tâm hồn bạn.

Bạn nên nhớ ý nghĩa của cuộc sống không được tính bằng độ dài thời gian, nó chỉ có nghĩa trong khoảnh khắc bạn từ bỏ nó.
30/03/2006

giacnhuong (Theo TTC )

Nguyên lý cơ bản của thiền định Phật giáo ứng dụng vào đời sống hằng ngày

Giáo Sư Minh Chi

Học viện Phật giáo Việt Nam

Thiền định là một hiện tượng sinh lý và tâm lý. Cho đến nay, vẫn chưa có một công trình khoa học nghiên cứu nghiêm túc, có quy mô đầy đủ và có hệ thống đối với hiện tượng này. Khi khoa học bắt đầu nghiên cứu một hiện tượng mới thì việc đầu tiên phải làm là quan sát hiện tượng thật tế, thâu thập tài liệu rộng rãi, cuối cùng mới tiến hành nghiên cứu về mặt lý luận.

Hiện nay, có không ít các nhà y học và tâm lý học có hứng thú nghiên cứu môn học Thiền định và Du-già. Nhiều tài liệu quan sát đã được thu nhập về những biến đổi tâm lý và sinh lý trong thiền định như các cuộc trắc nghiệm do Bác sĩ Green tiến hành đối với đạo sĩ Du-già Swami Rama. Các cuộc trắc nghiệm này cho thấy đạo sĩ Rama có thể chủ động làm cho tim ngừng đập lên đến ba phút. Rama cũng có thể tuỳ ý và chủ động biến đổi điện áp ở trong não, tuỳ ý và chủ động biến đổi các lán sóng beta, alpha, theta và delta ở trong não. Các cuộc trắc nghiệm cho thấy đạo sĩ Rama có thể hầu như hoàn toàn khống chế hoạt động thần kinh của mình, chủ động làm cho quả tim đập nhanh chậm tuỳ ý, làm cho các mạch máu lưu thông nhanh chậm tuỳ ý. Ông ta cũng có thể tuỳ ý chủ động chuyển từ trạng thái này sang trạng thái kia trong bốn trạng thái: tỉnh thức, ngủ say, nằm mộng và siêu ý thức.

Gần đây, nhiều học giả Mỹ và Nhật đã nghiên cứu điện não đồ (EES electron encephalographic study) của những người nhập thiền, những người ngủ nằm mộng và những người bị thôi miên. Họ phát hiện thấy cảnh giới thiền định không phải là cảnh giới của người bị thôi miên. Khi ngồi thiền, điện não đồ cho thấy sự xuất hiện của rất nhiều làn sóng alpha, cho thấy người ngồi thiền đạt tới tình trạng thân tâm hết sức thoải mái, nhẹ nhàng, không có chút gì là khẩn trương.Tâm thức của người ngồi thiền, tuy có rất ít niệm xảy ra, nhưng vẫn rất tỉnh táo sáng suốt, nhạy bén hơn người bình thường rất nhiều. Hãy chọn một người xưa nay không từng ngồi thiền làm đối chứng. Hãy đánh lên một tiếng chuông, lập tức ở điện não đồ nhịp sóng tăng nhanh hơn bình thường và tình trạng này kéo dài trong 15-16 giây. Điều này cho thấy người bình thường phải mất15-16 giây mới khôi phục lại được nguyên trạng bình thường của não. Sau đó nếu tiếp tục đánh chuông, thì do thói quen, não không phản ứng nữa. Còn điện não đồ của người tu thiiền thì trình bày một hình ngược lại. Khi tiếng chuông đánh lên trong1-2 giây, điện não đồ trình bày hiện tượng không bình thường, (chứng tỏ người ngồi thiền rất tỉnh táo) sau đó não đồ lập tức trở lại tình trạng bình thường, nhanh chóng hơn đối chứng bảy lần. Sau đó có đánh chuông tiếp thì cũng trải qua hai giây, điện não đồ biến động. Điều này chứng tỏ người ngồi thiền không bị thói quen làm cho mất tỉnh táo, hay mất cảnh giác. Tình hình này chứng tỏ người ngồi thiền một mặt tâm chuyên chú ổn định vào một cảnh, nhưng mặt khác vẫn tỉnh táo ,không mê muội. (Tư liệu từ tạp chí Newsweek 23/3/1970).

Vài ba thí dụ liệt kê trên đây, chứng tỏ sự nghiên cứu của khoa học ngày nay đối với thiền định, tuy cũng có cái phát hiện, nhưng còn rất sơ bộ và ấu trĩ. Chưa thể nói được là một công trình khoa học nghiên cứu thiền định về mặt lý luận.

Do đó, ở đây bàn đến lý luận của thiền định, cũng chưa có cơ sở nghiêm túc. Bất quá, chúng tôi chỉ lược thuật lại những tài liệu truyền thống mà thôi.

Tình hình cũng giống như Đông y và Đông dược vậy. Đông dược và Đông y thỉnh thoảng cũng chữa trị được những loại bệnh đã làm cho Tây y bó tay. Thế nhưng, trình độ tri thức chúng ta hiện nay không cho phép chúng ta giải thích tại sao lại như vậy. Chỉ có thể dựa vào tài liệu cũ, truyền thống để nói lên nguyên tắc cho thuốc trị bệnh mà thôi.

Hiện nay, đối với thiền định cũng vậy, cũng không thể đứng trên lập trường của các môn khoa học hiện đại như tâm lý học, não điện đồ học, sinh lý hoá học và đặc thù tâm lý học để bàn luận về thiền định, mà chỉ có thể dựa vào truyền thuyết cũ, những tài liệu truyền thống để đề xuất một thuyết minh lý luận tương đối hoàn hảo nhất.

Sách Phật bàn đến phép tu thiền và kinh nghiệm tu thiền rất

là nhiều, nhưng bàn về lý luận tu thiền thì lại

rất ít. Theo chỗ tôi biết, bàn về lý luận cơ bản

của thiền định một cách tương đối chính xác,

thì có thuyết Tâm Khí Bất Nhị của Mật

giáo Tây Tạng (Anuttanra Tantra) hay là lý

luận tâm khí không khác (Rlun-sma-dbyer-

med). Nay xin giới thiệu thuyết đó như sau:

Mọi sự vật thế gian hay xuất thế gian đều do tâm và khí cấu thành. Tâm là một chính thể, nhưng lại có hai mặt tác dụng tâm và khí. Tâm là năng lực phân biệt, rõ biết. ( Thông thường chia thành tâm thức). Khí, chữ Phạn là Prana, chữ Tây Tạng là Rlun, không phải chỉ cho không khí mà thôi mà chỉ cho tất cả mọi năng lực hay động năng. Nói tâm và lý không hai có nghĩa là mọi sự vật thế gian và xuất thế gian đều có cái tâm rõ biết và động năng vô hạn của nó tạo thành. Tông Duy Thức khi nói:"Vạn pháp do tâm biến hiện", chỉ mới nói một nửa sự thật, một nửa đạo lý. Còn một nửa đạo lý kia, một nửa sự thật kia là: sắc pháp, bốn đại, tức ngoại cảnh cũng là khí, do tâm thức biến hiện ra mà thôi. Cho nên thuyết Duy Tâm của Mật tông là: "Vạn pháp do khí tạo, và khí thì do tâm mà thành". Thế nhưng khí là gì? Chữ Phạn là Prana có các ý tứ: hô hấp, sinh mạng, tính linh, tinh thần, sức hoạt động (hoạt lực), năng lực, thể năng v.v…Điều này có ý nghĩa là vạn vật trong hiện tượng giới, nếu nhìn hời hợt thì do các nguyên tố tạo thành. Nhưng nếu do các nguyên tố đó lại do các loại năng lượng tạo thành, và trong các loại năng lượng đó, điện năng là loại bộc lộ rõ nhất. Mà điện năng cũng là do phân tử khí (khí phần) tạo ra. Có các loại khí: khí thô. Khí vi tế, khí mạnh, khí yếu, khí động, khí tĩnh. Lại có năm loại khí trí: phàm tục, thắng nghĩa v.v…(khí trí vi tế tạo ra hoạt động tinh thần).

Trên đây đã nêu nguyên lý tâm khí là một. Nghĩa là tâm và khí là đồng loại và tương ưng với nhau. Tính chất của tâm như thế nào thì sinh sản ra khí tính chất tương tự. Ngược lại cũng vậy, tâm chúng sanh còn vướng vào ngã chấp và pháp chấp, thì chất khí tương ưng với một tâm thức như thế sẽ tạo thành ngoại cảnh có núi sông, gạch, ngói , đá v.v…còn tâm thức của các bậc Thánh đã đoạn trừ ngã chấp, pháp chấp, có đầy đủ bi và trí thì chất đó đồng loại đã tạo ra cảnh pháp giới vô lượng thanh tịnh, trong sáng. Tâm phàm tục thì sinh ra chất khí phàm tục. Tâm trí tuệ, tâm siêu việt thì cũng sanh ra chất trí tuệ và siêu việt. Khí có loại thô, loại tế. Loại thô tạo ra các sắc pháp, loại tế tạo ra sức nóng và gió lay động. Đạo Phật có thuyết đại: địa, thuỷ, hoả, phong tức là các chất cứng rắn, ướt dính, nóng và động. Bốn đại đều do khí tạo thành. Trong bốn đại thì phong đại (gió) là nhẹ nhất, vi tế nhất. Địa đại là nặng nhất, thô nhất. Nhưng thô hay tế, nặng hay nhẹ cũng đều là một chất khí cả.

Trong thân người, da xương, thịt là địa đại, là chất khí nặng hay thô. Nước ở trong cơ thể như máu, nước bọt, nước tiểu, mồ hôi là thuỷ đại, là chất nhẹ hơn chất khoáng trong cơ thể. Khí hô hấp, điện năng, sóng não,v.v…là phong đại, là chất khí vi tế nhất, nhỏ nhiệm và nhẹ nhất.

Hãy lấy ví dụ: Một người lên cơn giận dữ, tâm trở thành thô động, không thuần. Lửa giận trong tâm không nguôi, các khí của địa đại trong thân trở thành căng thẳng. Hơi thở cũng thành nặng nề (phong đại). Những biến đổi trong thân bài tiết ra nhiều chất độc (thuỷ đại).

Ngược lại, khi người ngồi thiền, nội tâm an định,vui vẻ. Thân thể cũng nhẹ nhàng an lạc. Hơi thở cũng nhẹ nhàng, dài và đều. Gân cốt trong toàn thân cũng thư giản, thoải mái. Các chất bài tiết ra đều có lợi cho sức khoẻ chung của cơ thể. Ví dụ này cho thấy tâm với khí tương ưng và đồng loại với nhau.

Xin đưa một ví dụ khác, khi chúng ta chăm chú làm một việc gì đó, như quan sát một vi khuẩn bằng kính hiển vi, hơi thở chúng ta trở thành nhỏ nhẹ, thậm chí chúng ta nín thở để quan sát. Bởi vì chỉ có khi nín thở, sự chú ý mới đạt mức tập trung cao nhất. Tâm thức mới phân biệt được một cách rõ ràng minh bạch nhất.

Khi hành giả chứng đạt thể tánh không và sáng của tự tâm, thì thường hô hấp của hành giả ngưng chỉ. Khi niệm tiếp tục khởi lên, thì hô hấp bắt đầu trở lại. Khi dòng tư tưởng ngừng chỉ, vọng niệm không còn khởi lên, thì hô hấp cũng ngưng chỉ. Ngược lại, khi trong thời gian dài, một cách tự nhiên (không miễn cưỡng, không phải tạm thời), hô hấp đình chỉ thì dòng tư tưởng cũng cắt đứt. Đó cũng là một ví dụ nói lên sự tương ưng và đồng loại giữa tâm và khí.

Bộ luận Câu-xá, ở phẩm thứ sáu, tức là phẩm "Phân Biệt Hiền Thánh" cũng nói tới sự nương tựa vào nhau của tâm và hơi thở:"Nhập xuất tức tuỳ thân, y nhị sai biệt chuyển"

Trong câu trên, y nhị nghĩa là dựa vào thân và tâm. Ý tức là khi thở vào thở ra, sự vận động ấy dựa vào thân, đồng thời cũng dựa vào tâm. Không có thân, tức nhiên cũng không thể có hơi thở. Nhưng không tâm, thì cũng không thể có hô hấp được. Tuy nhiên, tình hình trên chỉ nói tâm và hơi thở nương tựa vào nhau, nhưng không giải thích được tâm và hơi thở là một, không phải là hai.

Theo Mật tông thì tâm có một phần chứng ngộ xuất thế, thì khí phần của nó bao gồm tất cả bộ môn sinh lý cũng phải có một phần chuyển biến. Khí mạch, tinh dịch của hành giả cũng có những thay đổi căn bản. Về pháp môn điều tâm, thì Mật tông và Thiền tông đều hoàn toàn giống nhau. Chỗ không giống nhau là Mật tông không nói những thành tựu Phật pháp thân, mà cũng không nói thành tựu cả Phật báo thân và Ứng thân. Phật pháp thân là cảnh giới của tâm giác ngộ hoàn toàn viên mãn. Còn Báo thân và Hoá thân là cảnh giới của khí phần chuyển biến một cách viên mãn. Pháp thân là tâm, là cái "không" sáng suốt, là không thể thấy. Báo thân, Ứng thân là khí. Đại thừa nói pháp thân và ứng thân không phải là hai. Không và Sắc không phải là hai, Tâm và Sắc không phải là hai.v.v…

Quan điểm trên của Phật giáo Đại thừa hoàn toàn phù hợp với thuyết "Tâm khí bất nhị". Tâm khí bất nhị chỉ nói lên tính bất nhị của một vài hiện tượng khí với tâm thức, thực ra cũng là cùng một luận thuyết với các thuyết "sắc tâm bất nhị","sắc không bất nhị", "tâm vật bất nhị" mà thôi. Sắc 頶 và không, tâm và vật, khí và tâm đều là bất nhị. Nhưng chúng ta lại đem chúng tách đôi ra, chia đôi ra. Do đó, mới có các cặp:"ta và người", "trong và ngoài","năng và sở", "sạch và bẩn". Do đó mà có sanh tử luân hồi. Chỉ khi đạt tới cảnh giới giác ngộ tối hậu mới chân chính thể hội được lý: "sắc và không" là một, "tâm với khí" là một. Tất cả đều cùng một cảnh giới nhất nguyên vô ngại, mọi cặp tương đối tuy hai mà một, tuy một mà hai. Nhưng chỉ có đến quả vị Phật mới chứng nhập cảnh giới tâm với khí là một. Còn ở các quả vị thấp hơn thì chỉ thấy tâm và khí là đồng loại và tương ưng với nhau, hoặc thấy được tâm và khí có phần nào là một, chớ không phải là hai. Vì vậy, Mật tông nói, khi tâm và khí thật sự thành bất nhị, thì đó là cảnh giới Phật. Ở người phàm phu, tâm và khí không những tách làm hai mà còn không nương tựa nhau, kông hoà hợp nhau, mỗi bên đi một đàng. Phép tu của Du- già là dùng sức mạnh đầu tiên làm cho tâm và khí nhu nhuyến dễ sử dụng khiến chúng nương tựa nhau, hoà hợp tương ưng nhau, rồi cuối cùng khiến hoàn toàn nhất trí. Pháp tu hành có thứ bậc của Phật giáo cũng vậy, đầu tiên làm cho tâm và khí lúc ban đầu biệt lập và cô động, trở nên nhu hoà sau đó khiến chúng nương tựa nhau, tương ưng với nhau và cuối cùng trở về nguồn, trở thành bất nhị.

Dựa vào nguyên tắc bất nhị, để xét cơ cấu sinh lý của con người về hiện tượng thiền định chúng ta phát hiện ra nhiều sự thật lý thú. Nếu đứng trên lập trường chủ quan của con người mà xét thì các hệ thống như hệ thống hô hấp, hệ thống tuần hoàn, hệ thống bài tiết, hệ thống tiêu hóa sở dĩ được lập ra là để duy trì, đảm bảo hoạt động của hệ thống thần kinh. Mà hệ thống thần kinh lại là chỗ dựa của hoạt động tâm thức, tức tinh thần. Để có thể thấy sắc, nghe âm thanh, ngửi mùi, nếm vị, sờ mó vật phải có hoạt đôﮧ của những cảm quan cấu trúc phức tạp, vi diệu có liên hệ với não trung ương, qua hệ thống thần kinh, nhờ đó mà năm thức cảm xúc được với năm cõi trần. Hoạt động của ý thức lại còn có phạm vi rộng lớn hơn nhiều so với phạm vi hoạt động của năm thức đầu. Và căn Ý鍊 thức cũng dựa vào hệ thần kinh trung ương mà nắm bắt được sư vật từ to đến nhỏ, từ sự vật có thật cho đến sự vật tưởng tượng, kể cả hình ảnh của trí nhớ v.v… . Theo đạo Phật, tâm thức phải có một công cụ làm trung gian mới có thể tạo nghiệp nơi ý, nơi miệng và nơi thân, do đó mới phải lưu chuyển trong vòng sanh tử luân hồi. Thí dụ, người muốn ăn và có thích thú, và ăn thì phải có miệng. Muốn thấy sắc và thưởng thức sắc đẹp thì phải mở mắt ra nhìn. Không lắng tai thì cũng không thưởng thức được bài nhạc hay. Không có danh thực khí thì cũng không có cái vui của tình dục. Con người phải có cái thanh sắc cấu trúc phức tạp và vi diệu này thì mới có thể tạo ra các nghiệp thiện hay ác, bắt nguồn từ tham, sân và si. Do đó, mà phải xoay vòng trong sanh tử luân hồi. Vì trong tâm thức chúng sinh có chấp nga,堣hấp pháp làm gốc, lại có tham, sân, si là cội gốc của dục vọng, cho nên mới có tạo nghiệp và có thế giới này, thân thể này.

Nếu đứng trên nguyên tắc tâm và khí đồng loại và tương ưng với nhau mà xét khi đã có tâm tham, sân, si thì có những phần tử khí tương ưng tạo ra bốn đại và thân xác này. Tâm thức đã có tham, sân, si và ngã pháp chấp thì tất nhiên sản sanh ra phần tử khí, tạo thành thân này với năm giác quan và các hệ thống sinh lý. Nếu trong tâm thức không có tham, sân, si và ngã pháp chấp thì sẽ không cần thiết có nhục thân và cơ cấu sinh lý tương ưng. Người đã ngộ pháp thân tính không, vì còn có tập khí rơi rớt cho nên nhất thời không thể thay đổi toàn bộ cơ cấu sinh lý của mình được, để có được báo thân và ứng thân đẹp đẽ, sáng suốt của Phật. Nhưng trong quá trình tu tập định tuệ của mình, những phần tử khí cũng tạo thành cơ cấu sinh lý cũng đã có thay đổi. Những hiện tượng biến đổi sinh lý này được nghiên cứu bởi môn sinh lý học thần bí (mystic physiology) và môn sinh lý học Du- già. Đó là hiện tượng như hơi thở trong ngoài đều ngưng chỉ, do dương khí Kundalini thượng thặng, qua các trung tâm thần kinh (các búi mạch), mà sinh ra nhiều biến đổi kỳ lạ trong cơ thể, các trung tâm thần kinh được khai thông v.v… .Đó là những hiện tượng hiện nay khoa học cũng chưa hiểu và đánh giá được.

Thế nhưng nguyên tắc cơ bản tâm khí bất nhị, tâm khí tương ưng và đồng loại với nhau là một thực tế, một chân lý không thể phủ định. Chúng ta có thể dựa vào nguyên tắc cơ bản này để có một nhận thức hay để đánh giá khái quát đối với hiện tượng thiền định nói chung, cũng như đối với phép tu thiền và những lệch lạc có khả năng xảy ra trong tu thiền.

Nếu đứng trên quan điểm chân lý cứu kính mà nói, thì sắc với không là một, sanh tử với Niết-bàn là một, tâm với khí cũng là một. Nhưng một khi đã bàn tới quan hệ giữa tâm và khí tức là mặc nhiên đã xem tâm và khí là hai, và đó chính là quan điểm, là lập trường không phải của chân đế mà là của tục đế rồi (chân lý thế tục tương đối). Nếu đứng trên quan điểm chân lý thế tục mà nói, thì tâm là cái năng y, khí là cái sở y. Tâm ví như người, khí ví như ngựa. Tâm phải cỡi lên khí (ngựa), thì mới đi xa được. Tâm ví như mắt, khí ví như hai chân. Không có mắt thì không biết đường, không có chân thì không đi được. Tâm là cái năng lực hay biết đó cũng như chủ soái ra trận, biết được tình hình hư thực của địch và ta, biết nên công hay thủ. Nhưng nếu chỉ có một mình chủ soái, thì không tác chiến được. Phải có binh sĩ và trang bị mới cơ thể hành động được. Cũng như vậy, nếu chỉ có cái tâm năng giác, mà không có cái khí năng động, thì cái tâm hay biết kia cũng không có tác dụng gì được. Vì vậy trong ba thân là pháp thân, báo thân và ứng thân, tuy pháp thân là chủ thể (tâm phần), nhưng muốn thành tựu các sự nghiệp, du hý hay biến hoá, thì cần có báo thân và ứng thân (khí phần).

Pháp, báo, ứng ba thân này, tuy cùng một thể không khác, thế nhưng đối với phàm phu, còn trong vòng sinh tử, thì phải thông qua ứng thân và báo thân mới tiếp xúc được với pháp thân của Phật. Hay là phải dựa vào giáo lý và hành trì, mới có thể dần dần thành tựu được pháp thân vô vi, vô tướng.

Tâm và khí tuy là một, không phải là hai, thế nhưng đứng trên quan điểm chân lý thế tục mà nói (tục đế) thì phải thông qua tâm thức, để tiếp xúc, chế ngự và chuyển biến khí năng, hay ngược lại, thông qua khí năng để tiếp xúc, chế ngự và chuyển biến tâm thức. Dựa trên nguyên lý đó, sẽ hiểu được kết luận của kinh nghiệm tu thiền: Tâm điều hoà thì khí điều hoà. Chế ngự được tâm thì chế ngự được khí, chế ngự được khí thì chế ngự được tâm. Nhờ vậy, chúng ta hiểu được rằng vì sao, các phép tu sổ tức, chỉ tức (đếm hơi thở, dừng hơi thở) lại cực kỳ quan trọng đến như vậy. Vì sao, đức Phật đề cao pháp tu đó và trực tiếp trao truyền cho các đệ tử của Ngài.

Vì dùng tâm để đếm hơi thở, hay là quán hơi thở, cho nên tâm và hơi thở điều hoà nhau, nương tựa nhau, và dần dần chuyển theo cùng một đường. Khi tâm chuyên chú vào một cảnh, thì hơi thở trở nên nhỏ nhẹ, ngưng chỉ. Cũng dựa trên nguyên lý tâm khí bất nhị đó, mà chúng ta hiểu được vì sao các phép quán tưởng lại có tác dụng đưa người ngồi thiền dần dần nhập định, Thí dụ các phép quán tưởng như bạch cốt quán (quán xương trắng), quán Phật tướng, quán riêng từng đại trong bốn đại đều có tác dụng khiến cho tâm thức trở nên cực kỳ vững chắc và nhỏ nhiệm. Khi những phép quán tưởng ấy thành tựu, khi các hìng ảnh quán tưởng hiển hiện rõ ràng trước mặt người tu thiền thì trình độ định lực đã khá rồi, hơi thở đã được điều hoà một cách tự nhiên rồi, không phải dụng tâm nhiều.

Dựa vào nguyên lý tâm và khí là một, cho nên hiểu được rằng nơi nào khí đến thì tâm đến, nơi nào tâm đến thì khí đến. Do đó, tập thiền mà còn mắc bệnh, dùng tâm điều khí đến chỗ đau, thì lập tức hết đau. Một phương pháp trị bệnh khác là dùng tâm chuyên chú vào đầu ngón tay mình, làm cho ngón tay đó nóng lên, rồi lấy ngón tay đó ấn trên chỗ đau của người bệnh, làm cho người bệnh hết đau. Thuật đạo dẫn, chính là dựa trên nguyên lý tâm khí bất nhị.

Tâm bản thân có nhiều phương diện, Duy Thức tông chia tâm làm tám tâm thức khác nhau. Tâm bản thân cũng có nhiều công năng và đặc tánh. Trong tâm có tình cảm. Tâm có khả năng tư duy trừu tượng, biết dùng các loại phù hiệu v.v… Khí cũng vậy, tính phức tạp và nhiều phương diện của khí cũng không khác gì tâm.

Theo Mật tông thì trong thân thể có các loại khí vận hành lên, khí vận hành xuống (gọi là âm khí và dương khí) có biến hành khí (khí lưu thông khắp nơi), bình trú khí và mạng khí. Đó là năm loại khí căn bản ở trong thân người, ngoài ra còn có nhiều loại khí với những tên gọi khác nhau. Phật giáo Tây Tạng có cuốn sách nổi danh, đầu đề là "Thậm Thâm Nội Nghĩa Căq Bản Tụng" bàn và giải thích rất tường tận vấn đề khí mạch trong thân người.

Các loại tâm và khí, công dụng và các mối quan hệ giữa tâm và khí là một môn học rộng lớn, phức tạp. Trên đây, bất quá chỉ nêu lên vài điểm rất khái quát và sơ lược mà thôi.

Thuyết tâm khí là một thuyết của Mật giáo Tây Tạng, gọi là Anuttara Tantra, mà tôi được biết qua một bài của Giáo sư Trương Trừng Cơ, đăng trong tập sách "Phật Học Kim Thuyên", xuất bản tại Đài Loan. Thuyết này cũng giống như thuyết "Sắc không bất nhị" (sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc) trong Tâm kinh. Gần đây, khái niệm "psychosomatique" của y học Tây phương hiện đại nhấn mạnh mối quan hệ tác động hai chiều của hai yếu tố thân và tâm, theo tôi cũng là một lối diễn đạt khác của tâm khí bất nhị của Mật giáo Tây Tạng. Nhưng ưu điểm của Mật giáo Tây Tạng là thay vì nói quan hệ giữa thân và tâm thì lại nói quan hệ giữa tâm và khí. Nhưng vì theo Phật giáo Tây Tạng thân bất quá cũng là một dạng hội tụ của khí, cho nên nói tâm và khí là một hay là nói tâm, khí, thân là một cũng được.

Tôi sẽ không dừng lâu ở mặt lý thuyết của vấn đề,mà muốn nhấn mạnh ảnh hưởng của thuyết đó đến phương pháp điều thân và tâm, chế ngự thân và tâm hàng ngày của chúng ta. Tôi cho rằng đó là vấn đề quan trọng số một đối với sức khoẻ, hạnh phúc của đời sống và hiệu suất công tác của mỗi chúng ta.

Trước hết, nói vấn đề sức khoẻ, sống trong môi trường thường bị ô nhiễm của xã hội ngày nay, thân người dễ nhuốm bệnh, vì qua không khí, nước và thức ăn, thân người phải hấp thụ hằng ngày biết bao chất độc từ môi trường bên ngoài. Hệ thần kinh, một công cụ của tâm, lại thường bị kích thích dồn ép. Đóm là hiện tượng stress của xã hội hiện đại. Nếu chúng ta biết vận dụng khí, điều hoà thường xuyên hơi thở ra vào, thì chúng ta có thể gián tiếp điều hoà cả hai mặt thân và tâm, hạn chế bớt ảnh hưởng của môi trường ô nhiễm đối với thân, cũng như ảnh hưởng của stress đối với hệ thần kinh, tức là đối với tâm.

Tầm quan trọng của phép điều hoà hơi thở của đạo Phật là ở chỗ đó. Bản thân tôi thực hiện phép điều hoà hơi thở này hàng ngày, thường xuyên không những khi ngồi thiền buổi sáng sau khi thức dậy, mà cả khi nằm, khi ngồi nghỉ, khi tản bộ, thậm chí cả khi ngồi dự một hội nghị mà mình không ưa thích hoặc không quan tâm lắm. Tất cả những lúc ấy, thay vì nghĩ vẩn vơ, tôi thở dài, thở đều và sâu. Thở vào đếm 1,2… cho đến 5. Thở ra đếm từ 6 đến 10 rồi đếm trở lại 1. Cứ như vậy, không nghĩ gì khác. Thói quen của tôi là cột ý nghĩ (sách Phật gọi là cột niệm) vào hơi thở bằng phương pháp đếm hơi thở.

Phương pháp này sách Phật gọi là sổ tức. Sổ là đếm, tức là hơi thafdd Trong các kinh thuộc Kinh tạng P li, Phật chỉ dạy niệm hơi thở, cột ý nghĩ vào hơi thở chứ không dạy đếm hơi thở. Phép đếm hơi thở hình như là của Hữu bộ, một bộ phái Phật giáo rất có ảnh hưởng ở Ấn Độ, trong thời kỳ Phật giáo bộ phái, sau khi Phật nhập Niết-bàn. Ở Trung hoa, Đại Sư Trí Khải, người sáng lập ra tông Thiên Thai, cũng giảng phép đếm hơi thở, chắc chắn là tiếp thu từ Hữu bộ. Nói như vậy, để thấy có nhiều phép điều hoà hơi thở, chứ không phải chỉ có một phép sổ tức là đếm hơi thở.

Mục đích là để cho khi thở ra thở vào không để tâm mình nghĩ lung tung, lan man. Bởi vì, nếu tâm cứ nghĩ lan man, lung tung thì bản thân hơi thở cũng rất khó điều hoà. Đó là kinh nghiệm mà người nào tập thiền cũng dễ nhận thấy.

Hỏi: Nếu không niệm hơi thở, không theo dõi hơi thở thì niệm cái gì?

Sách Phật cũng như các sách về Yoga giới thiệu các điểm như lỗ rốn, hay một điểm dưới lỗ rốn vài phân gọi là đan điền. Có sách nói, khi tâm nghĩ lung tung, lan man mà niệm lỗ rốn hay đan điền thì tâm sẽ định trở lại. Trái lại, nếu buồn ngủ thì hãy nghĩ tới đầu lỗ mũi, hay là một điểm trên trán giữa hai lông mày. Công dụng ra sao, mọi người hãy thử xem. Có người lại nằm, đặt tay trên bụng và theo dõi bụng phồng lên xẹp xuống theo nhịp thở, vào thì bụng phồng lên, thở ra bụng xẹp xuống,v.v… . Nói tóm lại, có nhiều phương pháp khác nhau điều hoà hơi thở và định tâm, có phương pháp thích hợp với người này, nhưng lại không thích hợp với người khác. Do đó, người hướng dẫn không nên cứng nhắc. Chúng ta không nên bao giờ quên tính chất và mục đích việc tập thiền là:

1.Thiền là một cuộc cách mạng trầm lặng, nhằm giải phóng con người khỏi mọi ràng buộc của thân và tâm.

2.Thiền giúp cho chúng ta hoàn toàn tự do, tự chủ đối với tâm chúng ta. Thí dụ, chúng ta chỉ nghĩ những điều chúng ta muốn không nghĩ những điều chúng ta không muốn. Nói cách khác, chúng ta điều khiển tâm của chúng ta hướng nó đến những mục đích cao cả, chỉ nghĩ điều thiện, không nghĩ điều ác, tâm chúng ta không phải là con ngựa bất kham, mà là con ngựa đã được nuôi dạy tốt, có thể điều khiển đi đâu tuỳ ý người chủ.

3.Để thành tựu mục đích nói trên, đạo Phật dạy biện pháp chú tâm vào một cảnh. Nên nhớ câu của kinh Kim Cang: "Chế tâm nhất xứ, vô sự bất biện" (tập trung tâm vào một chỗ thì sẽ không việc gì không làm được).

4.Với tâm chuyên chú vào một cảnh thì chúng ta sẽ không bị ngoại cảnh chi phối, đồng thời chúng ta cũng không bị những xung động bản năng từ trong tiềm thức quấy rối chúng ta. Những xung động bản năng ấy, sách Phật thường gọi là chủng tử (hạt giống), cũng gọi là tuỳ miên, bởi lẽ chúng nằm tiềm ẩn sâu trong đáy tiềm thức của chúng ta.

Trong Truyện Kiều có câu: "Ma đưa lối quỷ dẫn đường".

Thật ra, không có ma quỷ nào hết khiến cô Kiều tội nghiệp lạc vào cảnh thanh lâu, mà chính là những xung động bản năng nằm ẩn sâu trong tiềm thức của cô Kiều đã dẫn cô Kiều đi sai đường. Người tu thiền ngồi tỉnh tâm ở nơi vắng vẻ, không người, thường hay bị những xung động bản năng quấy rối dữ dội, nhiều khi đến phát điên.

Để kết luận, tôi muốn gợi ý đôi điểm về hạnh phúc nội tâm và về hiệu suất công tác. Qua kinh nghiệm, tôi thấy chỉ có hạnh phúc nội tâm là lâu bền nhất và chắc thật nhất. Không có hạnh phúc nội tâm thật sự thì mọi niềm vui khác chỉ là giả tạo và tạm bợ. Dân gian có câu: "ăn thịt bò lo ngay ngáy, ăn cua cáy ngáy kho kho".

Đã lo ngay ngáy trong nội tâm thì ăn thịt bò cũng không thấy ngon. Trái lại, người không làm điều ác, không phải lo nghĩ gì thì chỉ ăn cua, ăn cáy cũng ngủ một giấc ngon lành. Nếu tất cả hạnh phúc và niềm vui của chúng ta đều phụ thuộc vào người khác, nếu người khác đó đối xử tệ với chúng ta hay là ngoại cảnh từ thuận lợi biến sang đối nghịch chúng ta thì làm sao đây? Khóc chăng? Kêu trời chăng?

Con người ta khổ vì là tâm không chịu yên. Chúng ta mệt mỏi hay nhuốm bệnh cũng là do cái tâm không chịu yên. Khi mất ngủ, chúng ta thấy mình vô cùng mỏi mệt mà tưởng là do ta mất ngủ mà sinh ra mỏi mệt. Thực ra, là khi mất ngủ, tâm chúng ta nghĩ miên man, tán loạn lung tung. Chính các tâm tán loạn đó làm cho chúng ta mệt mỏi. Phật Thích-ca mỗi ngày chỉ ngủ hai tiếng, số đông học trò của Ngài cũng ngủ ít như vậy, chúng ta sẽ bảo các vị ấy đều mất ngu sao? Nhưng Phật Thích-ca suốt 49 năm, sau ngày thành đạo, đã lãnh đạo Tăng chúng, dạy dỗ loài người và loài trời không biết mỏi, thậm chí vào giờ trước khi Ngài tịch, Phật còn thuyết pháp và độ cho ông già ngoại đạo Tu-bạt-đà-la, tuy ông này đã 120 tuổi. Phật không phải là mất ngủ, mà Phật không cần ngủ nhiều như chúng ta, vì tấm thân Ngài thường an lạc, khinh khoái. Còn chúng ta thì suốt ngày thân tâm tán loạn, căng thẳng khác nào con chó rừng chạy lung tung hay con khỉ leo cây, hết vịn cành nầy rồi vịn cành khác, không bao giờ chịu ngồi yên, cho nên đến tối mệt đừ người, phải ngủ nhiều để lấy lại sức. Tâm bình lặng, thì thân an ổn, hơi thở điều hoà, chúng ta sẽ có được một niềm vui chân thực, vững vàng thấm thía, chỉ có thể cảm nhận mà khó mô tả bằng lời.

Chúng ta không thể làm gì nghiêm túc, nếu không tập trung tư tưởng. Mà tập trung tư tưởng chính là thiền. Tập trung tư tưởng, chuyên chú một cảnh, chúng ta sẽ thành công tối đa trong bất cứ mọi công việc gì mà chúng ta làm. Đó là bài học của tất cả những nhân vật đã làm nên sự nghiệp lớn. Nhưng ở đây tôi không nói sự nghiệp lớn. Tôi muốn nói những công việc nho nhỏ, như học Anh văn, học chữ Hán. Hàng nghìn, vạn người theo học các trung tâm ngoại ngữ ban tối hay ban ngày, nhưng số người thành công trọn vẹn không có nhiều đâu. Đấy là chúng ta học không tập trung, ngồi học lơ đãng, đi học về quăng sách một chỗ, chữ thầy trả thầy v.v…

Nguyên lý thiền định Phật giáo ứng dụng vào cuộc sống hằng ngày là một đề tài nói mãi, viết mãi cũng không cạn nội dung. Quý bạn cứ tiếp tục bắt tay vào tập thiền thì sẽ thấy. Nhưng phải tập thiền, chứ không phải chỉ nghe giảng thiền, đọc sách thiền. Phải tập, phải thực nghiệm, phải như Napoleon nói:"Vào cuộc rồi mới thấy".

CÁI NHÌN CỦA MỘT HÀNH GIẢ VỀ

BỘ ĐẠI THỦ ẤN ( MAHAMUDRA )

Cư sĩ Liên Hoa

Bộ Đại Thủ Ấn là bộ Kinh tối quan trọng của những hành giả tu Mật giáo, nhất là ở Tây tạng. Sau khi kinh qua lộ trình của Hiển giáo, miên mật hương thơm trong giới-định-huệ và khi đã qua giai đoạn rốt ráo để rời bỏ chính ngay những phương tiện mà mang theo, người hành giả được vị Thượng sư Du già truyền trao Đại Thủ Ấn cùng Mật pháp tu tập. Đây là sự kiện tối hệ trọng, vì qua đó, hành giả cũng được Quán đảnh để ấn chứng cho cuộc hành trình trở về Chân Tâm. Con đường giải thoát đạt đến Chân Tâm, Tánh Không thì Hiển giáo có Bát Nhã, Lăng già v.v. . Các Tông phái đều có một Bộ Kinh đặc biệt làm chỗ y cứ trong quá trình tu chứng, riêng về Mật giáo, Đại Thủ Ấn dược liệt vào bổn Kinh tối thượng rốt ráo, phản ảnh cảnh giới nội tâm của những hành giả Du già.

Nhiều nhà nghiên cứu về Mật giáo Việt Nam đã nêu thắc mắc về Đại Thủ Ấn là gì? Tại Việt Nam có không? Đại Thủ Ấn quan trọng như thế nào đối với con dường trở về của hành giả? Tại sao phải trao truyền Đại Thủ ấn?

Đại Thủ Ấn được chúng tôi dịch từ nguyên bản tiếng Anh “Six Yogas of Naropa & Teaching of Mahamudra” chuyển dịch và chú giải bởi Garmas C.C. Chang, nhà xuất bản Snow Lion Publications, Ithaca, NY năm 1963. Đại Thủ Ấn được Thầy Phước Sơn (Hoa kỳ) địch là Đại Biểu Tượng, còn trong Bộ Thiền Đạo Tu tập của Chang Chen Chi được dịch là Đại Không Thủ Ấn. Tuy nhiên, trong bản dịch nầy, chúng tôi vẫn để nguyên nghĩa là Đại Thủ Ấn ( Maha: Đại, Mudra: Ấn ). Chúng tôi đã dịch Bộ Kinh nầy vào năm tháng 07.1995 và được in chung với Bộ Kinh Bảo Tất Địa Thành Phật Đa-la-ni thuộc Tủ Kinh Mật Tạng, trang 107 đến 129, do gia đình chúng tôi ấn tống. Nay, đính kèm theo trong tập nầy để làm tài liệu nghiên cứu cho những ai cần thiết. Đây là tiếng vỗ của bàn tay, tiếng Lăng già êm diệu và tiếng của sự im lặng dậy sóng Hải Triều Âm để đưa Ấn lưu xuất từ Bổn tâm thanh tịnh, nên cũng gọi là Tâm Ấn. Mặt trời Tâm nầy hiển bày Pháp Giới Thể Tánh Trí, qua đó, vị Thượng sư nhìn thấy và cùng dắt tay người đệ tử thong dong trong ba cõi để độ sinh.

Khi anh không còn gì để nói nữa

Tôi thật sự đã hiểu anh

Khi chúng ta hoàn toàn im lặng

Tôi với anh không còn đường nào ngăn cách

Một sáng sớm, dắt tôi đi trên cỏ xanh mênh mông,

còn đọng ướt hơi sương

Anh đã cười và tôi cũng cười

Khoảng bầu trời nầy, anh nói

Nắng đang đến và mặt trời có mặt

Trần gian nầy, tôi yêu thương

Vì anh và tôi, còn đường nào ngăn cách

Như cả bầu trời, vẫn mênh mông màu xanh biếc

Anh và tôi cùng cười. . .

Đại Thủ Ấn là bộ Kinh cô đọng lại toàn vẹn tư tưởng của Hoa Nghiêm và bộ Đại Bát Nhã, hoặc cũng chính là bài Tâm Kinh Bát Nhã.

Đại Thủ Ấn là đòn bẩy phóng ngươi hành giả vào vùng trời bao la của Chân Tâm để nhận thức rằng Thể Tánh của Tâm là “Trống Rỗng”, vì Tánh Không nên Đức Phật đã bốn mươi chín năm lặn lội qua mọi nẻo đường để truyền bá ánh sang Giác ngộ. Vì Tánh không nên Tổ Bồ-Đề Đạt-Ma phải quay vào vách ( Diện Bích quán) trong suốt chín năm trời và vì Tánh không, nên Thiền sư Lâm Tế mới đi vào : “Vạn hạnh môn trung bất xả nhất pháp”. Đọc Bộ Kinh nầy, cần phải trang bị đầy đủ tư lương của Bát Nhã, nếu không sẽ bị rơi xuống vực sâu của Tánh Không, không một chỗ bám víu, không một pháp nào tồn tại, tất cả đều rơi rụng, cuốn hút trong Thể Tánh Tỳ-lô-giá-na.

Tại Tây phương vào cuối thế kỷ XX về mặt tâm linh đã tiến đến một chặng đường dài, ngoài sự tiến bộ về khoa hoc, vấn đề tôn giáo cũng đã kinh qua nhiều khám phá tu tập, tuy nhiên, nếu “Khoa học không có lương tâm, chỉ làm bại hoại tâm hồn”. Khoa học càng tiến bộ, chấp ngã thủ cũng theo đà đó tăng triển, nếu như phần tâm linh không chế ngự được, thì nhân loại chỉ thêm đau khổ mà thôi.

Vẫn biết rằng tài hèn, trí kém, hơn nữa sở học chưa đi đến đâu, nhưng vì nghĩ rằng Bộ Kinh nầy rất cần thiết cho những hành giả tu tập Mật giáo và hơn nữa, giúp tài liệu tham khảo cho nhóm Liên Hoa, chúng tôi đành xin mạn phép được dịch bản Kinh nầy. Xin các bậc cao minh, trí giả vui lòng chỉ giáo thêm.

Thành thật cám ơn rất nhiều.

Cư sĩ Liên Hoa xin bái tạ.

07.1995

DIỆU PHÁP ĐẠI KHÔNG THỦ ẤN

· Được truyền bởi vị Thánh Tăng Tây Mật, Đại sư Tilopa

( 988-1069 )

Đại Thủ Ấn vượt ra ngoài mọi ngôn ngữ và biểu tượng,

Nay, ta truyền cho con- Naropa

Người hành giả trung hậu và kiên trì

Tánh không không một chỗ bám,

Đại Thủ Ấn cũng không nương tựa vào đâu

Không cần một chút dụng công nào

Chỉ để tâm buông xả tự nhiên

Con có thể đập tan gông xiềng trói buộc tâm con và đạt đến sự Giải thoát

Nếu con không còn bị vướng mắc khi nhìn vào không gian

Nếu từ tâm mà quan sát tâm

Mọi sự phân biệt bị tiêu trừ

Và con sẽ đạt ngay đến Phật tánh.

Như các đám mây trôi lang thang trên bầu trời

Không gốc rễ, không nơi trú ngụ, không phân biệt

Các ý tưởng nổi trôi trong tâm ta cũng thế

Khi con nhìn thấy được Tự Tánh

Thì mọi sự phân biệt đều chấm dứt.

Trong không gian, tạo nhiều hình dạng đầy mầu sắc

Nhưng không gian chẳng bị bất cứ mầu sắc nào làm đổi dạng

Từ Tự Tánh mọi thứ đều xuất hiện

Nhưng nó không bị ô nhiễm dù bởi đức hạnh hay tội lỗi.

Bức màn đen tối trong muôn niên kỷ

Không che phủ được mặt trời tỏa chiếu

Cho nên, thời gian dài vô cùng của luân hồi

Không thể làm mờ ánh sáng Diệu Tâm.

Dù có dùng ngôn ngữ mà giải thích về Tánh Không

Tánh không tưởng như là không bao giờ hiển lộ

Do đó, ta nói rằng “Tâm là ánh sáng huyền diệu”

Vượt ra ngoài ngôn ngữ và biểu tượng

Cho dù tự Tâm bản chất là trống rỗng

Nhưng trong nó lại bao trùm và dung chứa muôn vật.

Hãy giữ thân yên tịnh

Ngậm miệng và im lặng

Để tâm trống rỗng và không suy nghĩ bất cứ gì

Giống như lỗ hổng của cây tre, hoàn toàn yên nghỉ trong thân con

Không cho và không nhận

Giữ tâm lắng yên

Đại Thủ Ấn là tâm không còn chỗ dính mắc

Do thực hành pháp nầy, tức thời con thể nhập được Phật Tánh.

Dù Mật chú hay Bát Nhã được thực hành

Hoặc giảng dạy trong Kinh và Luận

Và được hành trì theo truyền thống kinh viện

Con cũng không thể đạt đến Chân Nghĩa

Khi tâm con vẫn tràn đầy tham muốn

Nó sẽ che lấp Ánh Sáng Chân Lý mà con đang tìm đến.

Nếu con luôn miên mật với Đại Thủ Ấn

Như đã giải thích, đó là tinh túy của Mật hạnh

Trong mọi hành động, con hãy buông bỏ mọi sự mong cầu

Hãy để những vọng tưởng đến và đi

Giống như đại dương vẫn tồn tại bền vững dù cho có những sóng lớn

Cũng không làm tổn hại đến Tâm Vô Trụ

Hoặc chí đến Tâm Vô Phân Biệt

Đó chính là Mật Chú cao thượng nhất.

Nếu con thoát khỏi mọi tham đắm

Hoặc không còn bám víu vào giả tưởng

Con sẽ thấu rõ được chân nghĩa của Kinh tạng.

Khi con miên mật trong Đại Thủ Ấn, mọi tội lỗi đều bị đốt sạch

Từ trong Đại Thủ Ấn, con thoát ra khỏi mọi ngục tù giam giữ của vọng tưởng

Đó là ngọn Pháp Đăng tối thượng.

Những kẻ nào thiếu lòng tin vào Đại Thủ Ấn,

Chính là những người vô minh, luôn bị dằn vặt trong khổ đau và phiền não.

Để đạt được sự Giải Thoát

Con vần phải nương theo một vị Du già

Khi tâm con nhận được sự gia trì của Ngài

Thì con đường Giác Ngộ đang ở trong tầm tay.

Thực vậy, mọi pháp trong thế gian đều vô nghĩa

Chúng đều mang hạt giống phiền não

Những lời giảng dạy thiển cận thường đưa đến những hành động sai lầm

Con hãy nương theo những giáo pháp rộng lớn hơn.

Với con mắt Nhãn Vương nhìn thấu rõ

Vượt qua mọi đối đãi nhị nguyên

Dùng Pháp bảo để chế ngự những sự giải đãi

Con đường Vô Hành là pháp môn của các Đức Phật

Thực hành một cách không xao lãng theo con đường nầy

Con sẽ đạt được quả vị Phật.

Thế gian vô thường nầy

Như ảo ảnh và giấc mộng, thực chất vốn là không

Hãy từ bỏ nó và rời xa những ràng buộc

Cắt đứt sợi dây tham ái và hận thù

Vào rừng sâu núi thẳm để thiền quán

Nếu con đạt được sự bình thản mà không cần dụng công

Không bao lâu con sẽ thâm nhập Đại Thủ Ấn

Và đạt được quả vị Vô Chứng.

Như chặt đứt rễ của cây

Thì bao nhiêu lá sẽ rơi rụng

Cắt đứt gốc rễ phiền não trong tâm

Thì bao nhiêu hành nghiệp đều tiêu tan.

Như ánh sáng của ngọn đèn thắp lên

Sẽ đẩy lùi hết bóng tối của u mê dày đặc

Ánh sáng giác ngộ chiếu diệu mạnh mẽ trong tâm

Chỉ một lóe sáng cũng thiêu hủy hết màn vô minh.

Kẻ nào còn bám chắc vào cái thấy do vọng tâm

Sẽ không thấu rõ được sự thật Vượt ngoài tâm

Kẻ nào còn cố chấp vào các Pháp thực hành

Sẽ không tìm thấy chân lý Bên Kia Sự Thực Hành.

Để biết được điều gì Siêu Việt qua sự đối đãi giữa tâm và sự sự tu tập

Con phải cắt sạch gốc rễ của vọng tưởng trong tâm.

Bằng con mắt chân thật

Con phải phá vỡ mọi sự phân biệt

Và lắng yên trong an lạc

Con không cần phải dụng công cho hay nhận gì

Nhưng chỉ cần ở trong trạng thái an tỉnh

Vì Đại Thủ Ấn vượt qua mọi sự chấp nhận hay phủ nhận

Khi mà thức A-lại-gia là vô sanh

Nó không có gì có thể che phủ hay làm ô nhiễm được

An tỉnh trong suối nguồn Vô Sanh

Mọi sắc tướng đều hòa tan trong Pháp giới

Mọi chấp ngã và kiêu hãnh sẽ tan biến vào hư không

Sự Chứng Đắc Tối Thượng

Vượt lên trên mọi nhị nguyên đối đãi

Sự Thực Hành Tối Thắng bao trùm mọi suối nguồn

Nhưng không một dính mắc

Sự Thành Tựu Hoàn Mãn là làm cho Tâm An định không mọi sở cầu.

Khi mới thực hành pháp nầy, con sẽ cảm thấy tâm vọng động như ngọn thác đổ

Khoảng thời gian sau, tâm sẽ chảy hiền hòa và êm dịu như dòng sông Hằng

Và cuối cùng, Tâm như là đại dương bao la

Mọi Ánh Sáng của Con và Mẹ hợp lại thành Một, như trăm sông đổ ra biển cả.

LỜI PHÁT NGUYỆN CỦA HÀNH GIẢ TU

ĐẠI THỦ ẤN

· Được truyền lại bởi Ngài Garmapa Rangjang Dorje.

Trong Mạn-đà-la, con nưong tựa Ngài Thượng sư, Bổn Tôn và chư Thần,

Trong tất cả mọi thời và mọi phương, con hướng về Đúc Phật và chư Bồ Tát,

Với lòng chí thành, cầu xin Ngài gia hộ cho con sớm đạt sự Toàn Mãn.

Những hạt giống của tâm và thân

Và những thiện hạnh của chúng sanh

Đều thanh tịnh từ dòng suối chảy của núi Tuyết.

Cầu xin cho dòng suối chảy tự do và hòa tan trong bể cả của Bốn Thân và Phật Tánh.

Trong đời đời kiếp kiếp của con sau nầy,

Xin cho con không còn nghe tiếng “khổ” và “tội lỗi”

Xin cho con luôn chia sẻ niềm an lạc và hạnh phúc trong bể Pháp mênh mông.

Xin cho con luôn luôn được thanh thản, an định, tinh tấn và đầy trí tuệ

Con được gặp những Chân Sư và nhận được sự Gia Trì Hướng Dẫn của Ngài

Trong sự tu hành của con không gặp những chướng ngại

trong đời sống hiện nay đến vị lai, con được an lạc trong Pháp

Cầu xin những Lương Tri Thánh Thiện và Trí Tuệ

Giúp con thoát khỏi vô minh

Cầu xin những sự Gia Hộ Hướng Dẫn chỉ con phá tan mọi sự nghi hoặc và mê lầm

Do nhờ ánh sáng của thiền định

Cầu xin cho con nhìn thấy rõ được Chân Lý

Và đốt lên ngọn đèn của Ba Tuệ Giác.

Nguyên lý của Nhị Đế vượt lên trên những quan niệm về tương đối hay tuyệt đối

Con đường Chánh Dạo là cụ bị cho tâm vượt khỏi sự thịnh, suy

Sự Chứng Đắc là Hai Đức Hạnh siêu thoát qua Luân hồi hoặc Niết bàn.

Cầu xin cho con đời đời kiếp kiếp luôn luôn gặp được những Giáo Pháp Chân chánh.

Tự tánh thì trống không và linh diệu

Là suối nguồn chính của Hai Làm Một (Tương tức tương nhập)

Đại Thủ Ấn là Thanh gươm Kim cương bén chặt đứt

Tẩy rữa các mê lầm, tăm tối nhất thời làm sai lạc

Cầu xin cho con chứng nhập được Pháp Tánh thanh tịnh, là hoa quả của sự thanh tịnh nầy.

Sự chứng nhập Đại Thủ Ấn

Đầy đủ trong Chân Tâm.

Luôn sống với Cái Thấy nầy,

Không một chút xao lãng, đó chính là cốt tủy của Nghi Quỹ

Trong tất cả các nghi quỹ thực hành, đây chính là phương pháp tối thượng

Cầu xin cho con đạt được Chân Nghĩa của Sự Thấy và Hành Trì.

Tất cả mọi sắc tướng đều tự tâm biểu lộ

Nhưng tự tánh của tâm đều vô tâm và rỗng không

Do rỗng không, nên bất hoại

Nhưng lại trang nghiêm tất cả mọi pháp

Cầu xin cho con luôn luôn quán sát được Thực Tướng và đạt được Chân Quán.

Vô minh, chấp ngã đều rỗng không

Chúng ta chấp rằng những sự vật khách quan có thật và bên ngoài chúng ta

Chúng ta chấp đó là bản ngã thực của mình

Do chính vì có Ta và Có Người ( Nhân ngã )

Nên bị dẫn đắt lang thang trong vòng luân hồi

Cầu xin cho con cắt đứt được gốc rễ của vô minh.

“Không pháp nào thực sự có ngã”, ngay cả Đức Phật cũng không có tự ngã.

Tất cả mọi vật đều rỗng không, để Niết Bàn và Luân hồi có mặt

Con đường Trung Đạo mầu nhiệm của Hai Làm Một (Nhất thể)

Cũng không hòa hợp hoặc chống đối nhau

Cầu xin cho con đạt được Tự Tánh thoát khỏi mọi sự phân biệt.

Không ai có thể diễn tả Cái Ấy (Chân Tâm) bằng cái gọi”Nó là như vậy”

Không ai có thể phủ nhận Cái Ấy bằng cách nói “Nó không phải là như vậy”

Sự không tự thể của Chánh Pháp siêu việt qua suối nguồn của Tâm Thức

Cầu xin cho con thâm hiểu tường tận Chân Tâm với lòng tin bền chắc.

Vọng chấp về Cái Nầy (Chân Tâm), ta sẽ lưu lạc trong luân hồi

Chứng nhập Cái Nầy, không ai khác hơn Đức Phật

Trong Chân Lý tối hậu, không có Cái Nầy hoặc Cái kia

Xin cho con đạt được Chân Pháp- là ý nghĩa và Cội nguồn của vạn pháp.

Chân tâm vừa linh diệu

Và cũng vừa Rỗng không

Giác ngộ cũng do Tâm, và vô minh cũng do tâm

Sự sanh diệt của mọi pháp đều do tâm

Xin cho con thấu hiểu và nhận thức rằng tất cả mọi pháp đều lưu xuất từ tâm.

Sự thanh tịnh do sự hành trì miên mật và sự tinh tấn

Rời khỏi những tác động điên đảo của ngoại cảnh

Cầu xin tâm con được tư tại

Và thấu rõ sự vi diệu của giáo nghĩa trong Tâm hành.

Mạnh yếu, sáng tối

Khi những đợt sóng luân lưu của tư tưởng lặng yên

Không bị một dấy động nào, dòng sông tâm vẫn chảy êm dịu

Rời khỏi vũng bùn của u mê và điên đảo

Cầu xin cho con an trú vững chắc trong biển Chánh Định.

Do thường quán chiếu những vọng tưởng trong tâm

Nhận thức tường tận được Chân lý Vô Phân Biệt

Con luôn cầu xin từ bỏ được những nghi tình “Có” và “Không”

Với sự kiên định, xin cho con an trú Bản lai diện mục của mình.

Quán chiếu những pháp bên ngoài, con thấu rõ được bổn tâm

Quán chiếu tâm, chỉ thấy rỗng không

Quán chiếu cả hai ngã và pháp

Con giải thoát qua cả Hai Sự Chấp Trước

Cầu xin cho con chứng được ánh sáng giác ngộ của Tự Tánh.

Bởi vì Cái Ấy (Tánh Giác) vượt qua tâm

Nên được gọi là Đại Biểu Tượng

Bởi vì Tánh Giác không còn gì cao hơn

Nên được gọi là Con Đường Lớn Trung Đạo

Bởi vì Tánh Giác chứa đựng tất cà vạn pháp

Nên được gọi là Đại Hoàn Mãn

Cầu xin cho con thường nhận thức rằng hiểu một, tức là biết tất cả.

Bởi vì không một sự chấp trước nào, nên Đại Chân Phúc luôn siêu việt

Thoát khỏi mọi ràng buộc, như ánh sáng tỏa chiếu của Ngọn Đèn Giác rực rỡ xóa tan mọi chướng ngại và bóng tối,

Cầu xin cho con hành trì mà không Sự Dụng Công,, thong thả

Và từ đó, giải thoát khỏi những tưởng chấp và ngã chấp.

Sự khao khát trạng thái xuất thần hay linh nghiệm tự biến mất

Những tư tưởng si mê và tội lỗi đều tự thanh tịnh trong Pháp Giới

Bình thường tâm không chấp hoặc bỏ, được-mất

Cầu xin cho con đạt được Pháp Tánh

Điều đó vượt qua những hý ngữ.

Không hiểu rằng Tự Tánh

Đồng Pháp tánh với Đức Phật

Chúng sanh mãi luân chuyển trong Luân hồi

Hướng về những chúng sanh đang chịu nhiều phiền não

Kẻ chịu đựng những đớn đau cùng cực

Cầu xin cho con luôn có tình thương chân thật

Xuyên qua lòng đại từ bi vô hạn.

Khi lòng từ bi có mặt, thì sự Rỗng Không to lớn

tỏa sáng rực rỡ vô cùng tận

Con đường Đạo Vô thượng và linh diệu,

là Sự Thể Nhập Hai Làm Một

Con nguyện xin ngày đêm thực hành pháp nầy.

Cầu xin cho con đem trí tuệ và

Năng lực đạt được do thiền quán cứu độ chúng sanh

Để cúng dường các Đức Phật và trang nghiêm Tịnh Thổ của Ngài.

Xin cho con đầy đủ hạnh nguyện lớn của một vị Giác Ngộ

Và sớm chứng đắc được Phật Tánh cao thượng và hoàn mãn.

Sự chứng đắc cao thượng là năng lực của mọi đức hạnh trong Hoàn vũ

Đó là năng lực của Đức Phật và lòng từ bi của những vị Bồ tát.

Với sự gia trì của năng lực nầy

Và Ánh Sáng Pháp soi đường

Xin cho mọi hạnh nguyện của con đầy đủ

Dấn thân phục vụ vì muôn loài.

CHIEÁC AÙO COÂ ÑÔN

Treân vai mang caùnh haïc

Thoûng tay vaøo cuoäc ñôøi

Tìm ai trong say tænh

Tænh say moät cuoäc chôi

Hoûi rằng sanh laø moäng?

Hay töû laø beán mô?

Muøa thu laõng ñaõng trôû veà ñöa theo töøng côn gioù nheï, dòu maùt. Caû baàu trôøi nhö trôû mình soáng laïi, ñeå chuyeån rôi ruïng nhöõng chieác laù vaøng. Toâi khoâng phaûi laø nhaø vaên hay thi só ñeå dieãn taû nhöõng maûng hình chung quanh, nhöng caû baàu trôøi tuyeät ñeïp. Coù ai ñaõ töøng nhaët chieác laù vaøng rôi coøn höông nhuïy vaãy vuøng muoán soáng, muoán trôû veà thaân caây meï neân tuoân nhöõng höông xoùt xa, liaø caønh. Caùi muøi höông naày thaät deã chòu, thoaùng maùt. AØø, queân, xin ñöôïc noùi nhoû, ñaây chæ laø töôûng töôïng cho ra vaên veû, chöù ñöøng neân laøm nhö vaäy. Coøn neáu muoán chöùng toû mình nhieàu thi tính, moäng mô, neân nhôù ñöøng cho ai thaáy, vì khi thaáy mình gom laù nhieàu quaù, ngöôøi ta seõ nghó ñoù laø ngöôøi phu queùt raùc hoaëc neáu mô moäng, cöù caàm laù vaøng leân ngöûi tôùi ngöûi lui, e raèng hoï seõ nghó chaéc laø töø nhaø thöông …môùi ra.

Toâi khoâng nhôù roõ ñaõ quen ñöôïc con ngöôøi naày bao laâu roài vaø trong hoaøn caûnh naøo. Chæ bieát laø khi môùi gaëp nhau maø ñaõ nhö thaân laém. Toâi laø moät thanh nieân môùi lôùn, moät sinh vieân, soáng phong traàn, xa cha meï, anh em, hoï haøng …moät thaân moät mình treân ñaát Saigon. Saigon cuûa nhöõng naêm trong thaäp nieân 70, laên loùc trong hoaøn caûnh ñaát nöôùc ñang bò chieán tranh, moät xaõ hoäi ñang bò xaùo troän taän goác. Moïi giaù trò tinh thaàn ñeàu nhö ñang bò ñònh giaù laïi, tuoåi treû khoâng bieát ñöôïc ngaøy mai ra sao? Vaø, toâi ñaõ gaëp vò tu só naày, cuøng hoïc chung lôùp vôùi nhau taïi Tröôøng Ñaïi hoïc

Khoâng bieát taïi sao toâi laïi bò quyeán ruõ bôûi daùng daáp thö thaùi, an nhaøn, nhöng toân nghieâm cuûa ngöôøi naày hay như một nhaân duyeân naøo ñoù. Thöïc tình, toâi khoâng muoán laøm quen vôùi caùc vò tu só, vì caûm thaáy chaùn laém, khoâng coù gì ñeå maø soâi ñoäng hoaëc thích thuù caû. Toùc tai thì khoâng coù, caùi model kyø laï. Toâi nghæ neáu maø ñaàu mình laùng nhö oâng thaày, coù nuôùc phaûi chaïy troán heát maáy ñöùa baïn hoaëc phaûi ñoäi toùc giaû quaù. Maët thì luùc naøo trang nghieâm, duø hôi cöôøi mæm. Vaø oâng ta- hình nhö cuõng chaúng maáy quan taâm ñeán thaùi ñoä cuûa moïi ngöôøi chung quanh ñoái vôùi mình, “kính nhi vieãn chi”.

Baïn beø raát nhieàu, nhöng roài toâi laïi laân la laøm quen vôùi vò tu só naày. Coù leõ, vì toø moø, vì khoaûng troáng vaéng ñang nôû daàn trong taâm hoàn, coâ ñôn tröôùc cuoäc ñôøi, baïn beø moãi ngaøy thöa daàn, ñöùa boû hoïc, boû nhaø ra ñi buïi ñôøi vì chaùn hoaøn caûnh soáng, ñöùa leân ñöôøng vì ñaát nöôùc caàn, ñöùa phôi thaây ngoaøi traän ñòa. Chung quanh toâi, boùng ñen ñang daàn daàn bao phuû, quyeän cuoäc ñôøi vaøo taâm traïng khaéc khoaûi, buoàn chaùn, hoang mang cuûa tuoåi treû thôøi chieán. Coù nhieàu luùc töï hoûi đời sống laø gì? Lyù tưởng của tuổi trẻ ra sao? Baáp beânh, voâ ñònh v.v..

- Naày oâng , toâi phaûi keâu oâng nhö theá naøo haû?

- Anh cöù goïi toâi töï nhieân, Sö hay Thaày gì cuõng ñöôïc.

- Vaäy, goïi laø Thaày nha. Sao Thaày ñi tu vaäy, ñi tu hoài naøo vaäy? Thaày coù chaùn ñôøi hay gì gì ñoù….khoâng? Xin loãi nha, vì hoûi nhö vaäy kyø quaù.

- Anh noùi gì laø gì haû? AØ, anh muoán aùm chæ thaát tình, phaûi vaäy khoâng? Thuù thaät, toâi ñi tu töø coøn nhoû, neân chöa hieåu thaát tình laø gì. Maø anh coù thaáy khi naøo ñöùa beù 9-10 tuoåi thaát tình khoâng haù?

Caû hai chuùng toâi ñeàu cöôøi, nhaát laø caâu hoûi nguôïc laïi dí doûm cuûa oâng Sö naày. Nhö vaäy laø toát roài. Tình thaân giöõa toâi vaø oång caøng ngaøy caøng gaàn, bôùt khoaûng caùch.

- Thaày aø! Maáy thaày tu coù bao giôø bieát yeâu khoâng Thaày?

Vöøa hoûi, toâi nhìn thaúng vaøo maët cuûa Thaày, toø moø muoán khaùm phaù moät phaàn naøo bí aån ñôøi soáng cuûa vò tu haønh. Sao maët oång vaãn thaûn nhieân, cöôøi cuôøi. Moät veû cöôøi an nhieân, töï taïi.

- Anh nghæ sao? Ngöôøi tu chuùng toâi ñaâu phaûi laø ngöôøi ngoaøi haønh tinh xuoáng, hì hì…Toâi cuõng laø con ngöôøi, cuõng bieát xuùc caûm, bieát rung ñoäng tröôùc ngoaïi caûnh, chaúng haïn nhö saéc ñeïp ñoå nöôùc nghieâng thuøng. Tuy nhieân, Ñaïo Phaät raát töï do. Khi mình khoâng coøn duyeân tu hay ñuùng hôn, neáu mình khoâng theå cuôõng laïi nhöõng ñam meâ, ham muoán hay yeâu ñöông cuûa mình, mình coù theå côûi aùo ra tu. khoâng ai caám heát. Nhöng neáu ñaõ quyeát chí tu, thì do tuông chao moãi ngaøy, neân hì hì…mình seõ chuyeån nhöõng tình yeâu caù nhaân laøm cho thaêng hoa leân. Töø vò mình daàn daàn seõ chuyeån hoaù thaønh vò nguôøi. Neø, vò ngöôøi laø voâ ngaõ ñoù nha, chöù khoâng phaûi vò moät ngöôøi naøo ñaâu- coù nghóa soáng cho nhieàu ngöôøi hôn. Khi mình soáng voâ ngaõ, mình seõ thaáy con ñöôøng raát theânh thang vaø taâm hoàn môû roäng. Vaø Thaày chôït ñoïc baøi thô ngaén …

Sao ta nôõ baét muøi huông

Trong đoâi tay beù nhoát töøng maây höông

Môû tay huông thoaùt bay xa

Ñeå höông lan toaû, ta - người thaûnh thôi (Minh Thanh )

- Uaû maø Thaày cuõng bieát laøm thô nöõa haû? Hay thieät ! Taïi sao laïi ñi tu laøm chi cho uoång vaäy ñeåø phaûi caïo ñaàu? Phaûi maëc aùo naâu? Phaûi aên chay? Phaûi tuïng kinh? Phaûi vaø phaûi……??? Tu coù phaûi chaùn ñôøi khoâng?

Nghe nhöõng caâu hoûi doàn daäp cuûa toâi, oâng Thaày cuôøi quaù chöøng chöøng, laøm toâi cuõng ngöôïng. Duø gì thì toâi cuõng khoâng muoán maát ngöôøi baïn naày.

- Raát nhieàu ngöôøi mang thaønh kieán gioáng anh. Cöù thaáy maáy oâng sö hay ni coâ laø nghæ raèng hoï laø nhöõng keû chaùn ñôøi hay thaát tình môùi ñi tu. Coù leû hoï bò aûnh höôõng cuûa caâu chuyeän caûi luông ” Chuyeän tình Lan vaø Ñieäp ” ñoù. Neáu mình ñi tu maø taát caû gioáng nhö ôû ngoaøi, thì coøn gì ñeå noùi. Khi liaø gia (xuaát gia) coù nghóa laø chaáp nhaän cuoäc soáng khaùc thuôøng tình, thì mình môùi nöông vaøo hình töôùng ñôn sô ñoù laøm khuoâng giöõ mình. Nguôøi tu phaûi caïo ñaàu ñeå hoaïi saéc, ñeå khoâng coøm baùm víu vaøo nhöõng giaû tuôùng, phaûi maëc nhöõng quaàn aùo taàm thöôøng ñeå khoûi tham ñaém, meâ nhieãm vaø aên chay laø ñeå nuoâi döôõng loøng töø v.v…”

Coù leû vì muoán cho toâi hieåu, oâng coøn noùi veà Tam thöôøng baát tuùc (aên, maëc, nguû phaûi khoâng ñuû ) cuûa tu só vaø coøn noùi, noùi nhieàu laém. Oång giaûng cho toâi bieát caën keõ töøng chuùt moät ñeå hieåu vaø ñeå thoâng caûm vôùi nhau. Toâi thaät thaùn phuïc loái trình baøy, khuùc chieát vaø ñoàng yù vôùi nhöõng lyù giaûi ñoù.

- Thöïc ra, neáu phaûi noùi ai laø nguôøi yeâu ñôøi nhaát, thì ñoù chính laø ngöôøi tu só. Toâi khoâng noùi suoâng ñaâu nha. Anh nghó xem. Soáng ôû ñôøi, haàu heát ai naáy ñeàu lo cho mình, baûn thaân mình, gia dình mình, ngöôøi thaân mình, nhöõng gì lieân quan hay thuoäc veà mình v.v.. nguôøi tu só laïi khaùc, bieán moãi nguôøi thaønh ngöôøi thaân cuûa mình. Hoï laø nhöõng ngöôøi ña tình nhaát nhö Ñaáng Cha Laønh maø hoï quy y- sau khi thaønh Chaùnh giaùc, Ngaøi ñaõ qua 49 naêm laên loäi khaép bao neûo ñöôøng, tieáp caän vôùi taát caû moïi nguôøi ñeå höôùng daãn ñeán bôø Giaùc. Ñoù laø taám loøng quaù cao caû. Cho neân, nguôøi tu só yeâu con nguôøi vaø cuõng muoán hoaøn thieän moïi ngöôøi, huôùng daãn taát caû ñeán Chaân Thieän Myõ. Soáng vaø yeâu lyù töôûng ñoù theo con ñuôøng “Phuïc söï chuùng sanh töùc laø cuùng döôøng chö Phaät”…

- Thaày nghæ sao veà cuoäc soáng hieän sinh cuûa thanh nieân hieän nay?

Toâi khoâng phaûi laø con ngöôøi ñang ñi tìm cho mình moät lyù töôûng ñeå soáng, nhöng muoán tìm hieåu, qua vò sö treû naày- quan nieäm cuûa Phaät giaùo hay tö tuôûng cuûa Thaày nhö theá naøo veà hieän sinh. Bôûi vì, nhö noùi ôû treân. Hoaøn caûnh ñaát nuôùc toâi bò chieán tranh vaø taát caû cho chieán tranh. Maïng soáng con ngöôøi voâ nghóa. Luaân lyù, ñaïo ñöùc caàn phaûi hoûi laïi vì söï cheânh leäc giöõa moïi giai taàng trong xaõ hoäi ñang bò giao ñoängmaõnh lieät. Thanh nieân chaùn ñôøi, soáng hieän sinh. Toùc tai daøi thöôïc, quaàn oáng loa, roäng theânh thang vaø …ñoù laø nhöõng noåi ñau loøng da dieát, neáu coøn chuùt yù nghó veà cuoäc soáng, veà xaõ hoäi, veà con ngöôøi v.v…

- Toâi muoán chia xeû cuøng anh veà con ñuôøng cuûa Ñaïo Phaät. Anh coù bieát Phaät giaùo laø con ñöôøng Sieâu Hieän Sinh khoâng? Tuy nhieân, hieän sinh cuûa lôùp thanh nieân hay trí thöùc v.v.. baây giôø khaùc xa vôùi hieän sinh cuûa Phaät giaùo.

Hieän sinh cuûa taàng lôùp nguôøi ñang soâi noåi hieän giôø chæ laø moät phong traøo hay moät loái soáng baét chöôùc Taây phöông. Sau Ñeä nhò theá chieán, con nguôøi cuûa xaõ hoäi Taây phöông boãng trôû neân chaùn naûn, vì thaáy ñôøi soáng quaù voâ lyù. Söï hoang taøn, cheát choùc theâ luông, taøn baïo. Thöôïng Ñeá ñoái vôùi hoï ñaõ cheát, vì neáu coù thì taïi sao laïi ñeå cho chieán tranh taøn khoác xaåy ra, tieâu hoang, huõy dieät bieát bao nhieâu sinh maïng con ngöôøi. Ñoù khoâng theå cho laø maàu nhieäm thöû thaùch hay tröøng phaït v.v.. Cho neân, ñeå phaûn khaùng laïi söï voâ nghóa lyù cuøng cöïc naày, hoï lyù luaän raèng khoâng caàn ñeán thaàn linh, Thöôïng ñeá. Hoï chính laø Thöôïng ñeá hay laø chuû nhaân cuûa con nguôøi hoï, soáng baát caàn ngaøy mai, soáng cho mình vaø vì mình. Ñoù cuõng coù theå laø moät phaàn trong lyù do phaùt trieån cuûa chuû nghiaõ caù nhaân cöïc ñoan vaø lan traøn qua nhieáu quoác gia, trong ñoù, coù Vieät Nam.

Descartes noùi raèng:”Toâi suy tö töùc laø toâi hieän höõu”.Nhö vaäy, neáu toâi khoâng suy tö thì toâi ôû ñaâu, laø gì? Söï hieän höõu cuûa toâi laø hieän höõu coù ñieàu kieän, leä thuoäc vaøo moät ñoái töôïng, duø laø tinh thaàn hay vaät chaát. Caâu noùi naày quaù nguy hieåm, ñaõ laøm bao nhieâu con thieâu thaân lao vaøo. Taïo söï phaûn khaùng, duø laø tieâu cöïc ñeå cuoäc ñôøi baêng hoaïi, soáng caù nhaân vò kyõ hay baèng haønh ñoäng tích cöïc, nhö ñaû phaù thaàn töôïng, phaûn ñoái cuoäc ñôøi, xaõ hoäi.

Moät Jean Paul Sartre, moät Albert camus, moät Francois Sagan vaø bao lôùp nhaø trí thöùc hieän sinh khaùc nöõa v.v…ñaõ ñoùng goùp theâm cho söï sinh ñoäng cuûa quan nieäm hieän sinh naày vaø haäu quaû ra sao thì moïi nguôøi ñeàu roõ.

Toâi khoâng pheâ phaùn maø chæ muoán chia xeû vôùi anh hay vôùi hoï. Hoï raát ñaùng thöông, ñaùng toäi nghieäp vì bò vaãy vuøng trong söï coâ ñôn. Bôûi vì chính nhöõng gì hoï phaûn khaùng, ñaäp vôõ… laïi voâ tình laøm cho hoï ñau khoå, coâ ñôn hôn. Taát caû suy tö ñeå hieän höõu chæ laø nhöõng voïng töôûng. Raùng naém baét voïng töôûng nhö moät thöïc höõu, chæ coøn laïi laø khoaûng khoâng. Hoï raùng ñi tìm baûn ngaõ, nhöng laïi khoâng daùm ñoái dieän hay sôø moù baûn ngaõ, vì noù khoâng thöïc höõu. Chia caét noù ra, chæ coøn laø teân goïi, hoï ñaâm ra sôï haõi. Cho neân, hieän sinh chæ laø moät phöông phaùp taïm thôøi,ñeå chaïy troán thöïc taïi chöù khoâng phaûi laø caùch giaûi quyeát toaøn dieä khoå ñau.

Nhö toâi ñaõ noùi vôùi anh ôû treân, ngöôøi tu só Phaäât giaùo laø nhöõng con ngöôøi yeâu ñôøi vaø yeâu con ngöôø. Nhöõng ngöôøi con cuûa Ñöùc Phaät laø nhöõng ngöôøi coâ ñôn, chöù khoâng coâ ñoäc nhö con nguôøi hieän sinh vò kyûõ. Hoï coâ ñôn quaùn chieáu noäi taâm vaø hoï khaùm phaù ra raèng taát caû moïi hieän töôïng duø taâm hay vaät ñeàu voâ thöôøng, ñeàu khoâng coù thöïc ngaõ, maø do duyeân hôïp. Cho neân, baùm víu vaøo ñoù seõ ñöa ñeán ñau khoå.

Vaø ñieàu haïnh phuùc voâ cuøng cuûa hoï, chính laø khaùm phaù ra raèng trong taâm hoï, Taùnh giaùc thöôøng haèng, röïc saùng duø qua bao lôùp soùng voâ minh vaø taát caû moïi ngöôøi ñeàu coù taùnh Phaät. Ñoù chính laø lyù töôûng tuyeät ñeïp maø hoï daán thaân. Hoaøn thieän con nguôøi Giaùc ngoä cuûa mình vaø giuùp moïi nguôøi ñeàu hoaøn thieän Taùnh giaùc cuûa hoï.

Hoï coù bieát bao nhieâu laø Baäc Tröôûng thöôïng, Toân tuùc, Thaày Toå v.v…ñaõ laøm. ñang daán thaân vaø sau naày, seõ coù coøn nhieàu, nhieàu nöõa, nhöõng con ngöôøi mang chieác aùo coâ ñôn tieáp noái, vì ñoù laø söù maïng cuûa hoï.

Chuùng sanh nhieàu voâ keå , con xin theà nguyeän ñoä

Phieàn naõo nhieàu voâ taän, con xin theä nguyeän ñoaïn

Phaùp moân nhieàu voâ soá, con ñeàu xin ñöôïc hoïc

Phaät ñaïo raát cao thöôïng, con xin theä nguyeän thaønh

Ngaøi A-nan nguyeän raèng:”Xin Ñöùc Phaät chöùng minh cho con. Neáu ngaøy naøo coøn moät chuùng sanh chöa thaønh Phaät, con seõ khoâng vaøo Nieát baøn”. Ngaøi Ñòa Taïng:”Ngaøy naøo coøn chuùng sanh khoå dau trong ñòa nguïc, con seõ khoâng thaønh Phaät”.

Ñoù phaûi chaêng laø con ñuôøng Sieâu Hieän Sinh tuyeät vôøi. Hieän sinh vôùi mình, soáng hieän taïi vôùi taâm vaø laøm naåy nôû Phaät chaát trong mình vaø ñoàng thôøi, chia xeû vôùi moïi nguôøi ñeå giuùp hoï nhìn thaáy vaø soáng vôùi Taùnh Phaät cuûa chính hoï. Soáng vôùi Taùnh giaùc, ñaày ñuû suoái nguoàn Töø bi vaø trí tueä, bieân giôùi ích kyû, chia caùch giöõa ngöôøi ngöôøi chaám döùt vaø moïi ngöôøi ñeàu chan hoaø trong haïnh phuùc cuûa coõi Cöïc Laïc traàn gian, bieán nôi ñaây laø Tònh thoå nhö baûn hoaøi cuûa Ñöùc Phaät.

Toâi voäi vaøng chaïy ñeán ngoâi chuøa, nôi vò tu só naày ñang ôû. Nghe vaên phoøng cuûa truôøng hoïc, caùc vò Giaùo sö phuï traùch lôùp vaø caùc baïn sinh vieân cuøng lôùp cho bieát vò sö ñaõ qua ñôøi vaø ngaøy mai, seõ ñem ñi hoaû thieâu. Hoï vöøa ñöôïc tin saùng nay, vaø baùo cho toâi, vì ai cuõng bieát chuùng toâi raát thaân vôùi nhau. Toâi giaät mình, gaèng gioïng hoûi: Coù thaät vaäy khoâng? Vaø hy voïng caâu traû lôøi cuûa maáy ñöùa baïn laø chæ ñuøa giôûn. Khoâng ñöôïc, caû caùc Giaùo sö cuõng ñeàu cho bieát nhö vaäy maø. Neáu maáy teân naày khoâng thì coøn coù theå noùi laø vui ñuøa ñöôïc, vì söï soáng cheát luùc naày raát baát thöôøng, ñoái vôùi moïi ngöôøi trong thôøi buoåi nhieãu nhöông, chieán tranh. Do ñoù, chuùng toâi thöôøng hay vui ñuøa vôùi nhau, duø raèng coù ñem caùi cheát ra noùi nöõa.

Trong gian phoøng cuûa Vaõng Sanh Ñöôøng, chieác quan taøi naèm im laëng, baát ñoäng giöõa phoøng. Choã ñaàu quan taøi, treân cao, saùt vaùch töôøng, coù hình vò Phaät caàm hoa sen, tay phaûi buoâng xuoâi xuoáng nhö ñang tieáp ruôùc. Khuoâng hình long lanh hình aûnh cuûa vò Thaày naèm phía döôùi, nhö ñang mæm cöôøi. Baøi vò coù teân ho, phaùp danhï…. ngaøy maát 14.07.1972. Nhö vaäy laø ñuùng roài! Thaày cheát coøn treû quaù. Öôùc nguyeän laøm ích lôïi cho Ñaïo, giuùp Ñôøi maø ngaøy naøo Thaày taâm söï cuøng toâi coøn ñoù. Töø vò sö naày, toâi hoïc ñöôïc nhieàu, nhieàu laém. Caùi caùch ñi, caùch noùi, ñöùng, cöôøi, lyù giaûi, caùch soáng theo 6 Nguyeân taéc soáng hoaø thuaän v.v…ñaõ bao laàn laøm toâi bình tænh, an taâm trong nhöõng luùc hoang mang, cuøng quaãn vôùi con ñöôøng tröôùc maët. Toâi khoâng nhöõng quyù kính Thaày vì laø Thaày tu, maø coøn laø moät ngöôøi baïn thaân thieát. Thaày ra ñi ñeå laïi trong toâi khoaûng troáng voâ bieân. Nöôùc maét toâi rôi xuoáng, ñöùng laëng yeân thaät laâu tröôùc di aûnh cuûa Thaày. Vaãn bieát ñôøi soáng con ngöôøi ngaén nguûi, nhöng tình thaân thì thaät laø daøi. Vaø nhö khoâng daèn ñöôïc, toâi quyø xuoáng..Thaày! Thaày ôi! Toâi buoät mieäng keâu leân vaø baát ñoâäng.

Thaày coù tuoåi treû, toâi cuõng vaäy. Nhöng con ñöôøng Thaày choïn noù ñeïp vaø neân thô, qua caùch soáng vaø lyù töôûng cuûa Thaày. Tuoåi treû cuûa toâi laø nhöõng noåi loaïn, baát maõn, chaùn ñôøi, vì chæ coù nhöõng xaùo troän, ñieân cuoàng naày môùi bieåu loä ñöôïc söï hieän höõu cuûa chuùng toâi. Coøn vôùi Thaày thì tuoåi treû laø chia xeû, ban cho vaø ñi vôùi ngöôøi ñeå chæ ñeán con ñuôøng an laïc. Thaày thöôøng noùi Ñaïo Phaät khoâng phaûi laø caùc tuôïng Phaät ñang ñöôïc toân thôø, laø nhöõng kinh saùch daày ñaëc nhö röøng, maø laø phaûi soáng vôùi Taùnh Phaät cuûa chính mình, mình môùi khoâng bò ñau khoå vaø môùi coù söï an laïc ñeå ñem chia xeû ñeán moïi ngöôøi.

Ñoù laø nhöõng daáu aán cuûa taâm linh, nuoâi döôõng taâm toâi trong nhöõng saéc maøu cuûa Phaät giaùo. Ngöôøi ta noùi Ñaïo Phaät raát cao sieâu, huyeàn dieäu v.v…Nhöng ñoái vôùi toâi, qua moät khoaûng thôøi gian daøi quen bieát vò Thaày naày, vôùi nhöõng baøi Phaùp ngaén goïn, thöïc teá, treû trung cuøng nhöõng caùch chæ laøm sao chaêm chuùt ngoâi vöôøn taâm, laø nhöõng daáu aán tinh thaàn sinh ñoäng. Hieåu Ñaïo Phaät ñaâu caàn phaûi nôi xa, cao sieâu, ñaâu caàn phaûi trieát lyù naày hay trieát lyù noï, neáu chuùng ta khoâng daåm chaân treân maët ñaát naày, vôùi töøng giôø phuùt soáng hieän taïi. Neáu chuùng ta cöù bay boång treân cao vôøi vôïi, nhöng guông maët luùc naøo cuõng khoâng töôi maùt, cau coù nhö…

Toâi khoâng toân thôø Thaày nhö moät thaàn töôïng, nhöng laø moät ngöôøi baïn thaân. Thaày ñaõ ñeán vaø chia xeû vôùi toâi nhö vaäy. Trong Phaät giaùo khoâng coù söï toân thôø thaàn töôïng. Khi chuùng ta toân Ñöùc Phaät nhö moät vò thaàn linh, caàu ban phuôùc- maø queân raèng Ñöùc Phaät chæ laø vò thaày chæ ñöôøng cho chuùng sanh thaáy ñöôïc taùnh Phaäât cuûa mình- roài chuùng ta caàu khaån, van xin nhöõng thöù taàm thöôøng theo uôùc voïng cuûa mình, chuùng ta ñaõ ñi sai ñöôøng vaø laøm maát yù nghiaõ cuûa Ñaïo Phaät. Khi chuùng ta toân vò Thaày, duø laø baát cöù ai- leân laøm thaàn töôïng, voâ tình chuùng ta ñaõ bieán vò Thaày ñoù laø sôû höõu cuûa mình, ñeå bieán hoaù vò Thaày theo yù mình muoán hay tình caûm cuûa mình. Bieán phöông trôøi cao roäng cuûa vò Thaày thaønh nhöõng thöù thöôøng tình, laït leûo, voâ nghóa.

Chuùng ta raát vui möøng vì hieän nay, Phaät giaùo ñang nôû roä, phaùt trieån maïnh taïi nhieàu quoác gia treân theá giôùi. Phaät giaùo nhö moät bieåu töôïng cuûa Tình thöông - Trí tueä saùng suoát vaø Hoaø bình, cuøng vôi nhöõng truyeàn thoáng taâm linh khaùc, ñoùng goùp vaø ñem laïi nieàm an laïc thöïc söï cho nhaân loaïi. Rieâng Vieät Nam, suoát doøng lòch söû truyeàn thöøa cuûa Ñaïo Phaät vaø truôùc naêm 1975, trong caùc vò Tôn Đức, Tăng Ni … chæ coù vaøi vò coù ñöôïc hoïc vò ngoaøi ñôøi vôùi caáp baèng Tieán só hay Cöû nhaân v.v..nhöng söùc soáng taâm linh cuûa Phaät giaùo qua caùc vò Thaïc ñöùc- cuoàn cuoän ñi vaøo cuoäc ñôøi, phoå caäp ôû moïi mieàn ñaát nuôùc, chia xẻ vaø ñem laïi an laïc tinh thaàn cho bieát bao nhieâu nguôøi Vieät. Ñôn giaûn nhaát laø khi aên, maø caùc Ngaøi vaãn coøn nghæ ñeán : “1-Coâng khoù cuûa nguôøi laøm ra vaät thöïc. 2-xem xeùt ñöùc haïnh cuûa mình. 3- khoâng ñöôïc tham ñaém .4- ñaây chæ laø löông döôïc nuoâi söùc khoeû.5-vaø quan troïng, phaûi thaønh Phaät quaû “.

Maùi chuøa che chôû hoàn daân toäc

Neáp soáng muoân ñôøi cuûa Toå toâng ( Huyeàn Khoâng )

Qua nhieàu laàn may maén ñöôïc tieáp xuùc vôùi caùc Baäc Toân tuùc, trong choã rieâng tö, caùc Ngaøi coù noåi baên khoaên cho söï phaùt trieån Phaät giaùo taïi queâ nhaø. Ngaøy nay, quyù Thaày ñang coá gaéng ñeå hoaøn thaønh Boä Tam taïng baèng chöõ Vieät cho Phaät giaùo Vieät Nam nhö moät uôùc voïng voâ cuøng quan troïng, phaûi coù.

Beân caïnh ñoù, Phaät giaùo ñang coù raát nhieàu quyù Thaày treû coù hoïc vò cao, hôn 200 Tieán só, Cöû nhaân v.v…haõy Nhaäp theå ñeå phaùt trieån, soáng vôùi Taùnh giaùc, tröôûng duôõng thaân Hueä maïng vaø haõy Nhaäp theá- ñem Töø bi vaø Trí tueä- ñeå ban vui, cöùu giaûi caùc vaán naïn khoå ñau, böùc xuùc cuûa con ngöôøi. Chuùng toâi mong raèng qua nhöõng hoïc vò trí thöùc, seõ hoaø cuøng söùc soáng noäi taâm do coâng phu tu taäp, Phaät giaùo taïi queâ nhaø, qua quyù Thaày- nhöõng nguôøi mang chieác aùo coâ ñôn, seõ laøm saùng röïc Phaät giaùo ñeán moïi nguôøi nhö caùc Thaày Toå ñaõ laøm., thì ñoù phaûi chaêng laø nieàm haïnh phuùc voâ bieân cuûa nguôøi con Phaät ! Mong laém thay!

Vieát xong ngaøy 05.05.06

Kyû nieäm ngaøy ñöùa con gaùi lôùn chuùng toâi:

Nguyeãn Haø Baûo Vöông

Toát nghieäp: RN, MSN, FNP

University of Houston, Texas

MẮT MẸ VẪN CHỜ CON

Ta trở về đây, tìm căn nhà xưa cũ

Bóng mẹ năm xưa chắc đã đổi nhiều

Tiếng võng đưa con, mòn lời ru êm diụ

Ta bơi vào, một khoảng trống vô biên

Mẹ đợi con, mắt ân tình sâu thẩm

Bầu trời thương, còn rõ bóng dáng ta

Ta không trách mẹ, khi lià xa cuống rún

Nhưng trách ta sao chọn kiếp lưu đày

Mẹ Việt Nam ơi! Hơi thở nồng lúa mật

Ân tình xưa, cưu mang chí trai hùng

Quẳng trên vai, nặng bầu trời đất mẹ

Nước mắt tràn, ta gọi tiếng Mẹ ơi!!!

Ta gọi tiếng Mẹ ơi, khi quanh ta hiu quạnh

Hay gọi người khi hạnh phúc quanh đây

Ta réo gọi để lòng ta còn hơi ấm

Khi xuân về, từng giọt mắt tuôn rơi…..

15.01.06

Kinh Phước Đức có xuất xứ từ Mahàmangala Sutta, một bài Kinh trong Bộ Kinh Tập ( Sutta Napàta ) thuộc Tiểu Bộ Kinh ( Khuddhaka Nikàya ). Bản nầy đưọc trích ra từ Bộ Kinh Tụng Hàng Ngày do Thầy Nhật Từ biên soạn ( Bộ Kinh Thứ 7 ). Nội dung Kinh đề cập tới 10 phương pháp tạo phước lành để tạo hạnh phúc và an lạc cho mình, cho tha nhân và nói chung cho toàn thể nhân loại

KINH PHƯỚC ĐỨC

Bản dịch: Thầy Thích Nhất Hạnh

Đây là những điều tôi được nghe thời Đức Thế Tôn còn cư trú gần thành Xá-vệ, tại tu viện Cấp Cô Độc, trong vườn cây Kỳ-đà. Hôm đó trời đã vào khuya, có một vị thiên hiện xuống tham vấn Người, hào quang và vẻ đẹp của thiên giả làm sáng cả vườn cây. Sau khi đảnh lễ Đức Thế Tôn, vị thiên giả xin tham vấn Người bằng một bài kệ:

2. Phương pháp thứ hai là

"Sống trong môi trường tốt, Được tạo tác nhân lành,

Được đi trên đường chánh, Là phước đức lớn nhất."

3. Phương pháp thứ ba là

"Có học có nghề hay, Biết hành trì giới luật,

Biết nói lời ái ngữ, Là phước đức lớn nhất."

4. Phương pháp thứ tư là

"Được cung phụng mẹ cha, Yêu thương gia đình mình,

Được hành nghề thích hợp, Là phước đức lớn nhất."

5. Phương pháp thứ năm là

"Sống ngay thẳng bố thí, Giúp quyến thuộc thân bằng,

Hành xử không tỳ vết, Là phước đức lớn nhất."

6. Phương pháp thứ sáu là

"Tránh không làm điều ác, Không say sưa nghiện ngập

Tinh cần làm việc lành, Là phước đức lớn nhất."

7. Phương pháp thứ bảy là

"Biết khiêm cung lễ độ, Biết đủ và nhớ ơn,

Không bỏ dịp học đạo, Là phước đức lớn nhất."

8. Phương pháp thứ tám là

"Biết kiên trì, phục thiện, Thân cận giới xuất gia,

Dự pháp đàm học hỏi, Là phước đức lớn nhất."

9. Phương pháp thứ chín là

"Sống tinh cần tỉnh thức, Học chân lý nhiệm mầu,

Thực chứng được Niết-bàn, Là phước đức lớn nhất."

10. Phương pháp thứ mười là

"Hành xử trong nhân gian, Tâm không hề lay chuyển,

Phiền não hết, an nhiên, Là phước đức lớn nhất."

Để chấm dứt bài pháp ngắn gọn nhưng sâu xa và thiết thực này, Đức Phật đã khuyến khích đại chúng bằng bài kệ sau đây:

"Ai sống được như thế

Đi đâu cũng an toàn,

Tới đâu cũng vững mạnh,

Phước đức của tự thân."

Sau khi nghe Đức Phật tuyên dương mười cách thức tạo phước đức, toàn thể đại chúng đều vui mừng chưa từng có và phát nguyện làm theo.

Tạo hạnh phúc trong cuộc sống

Như Bình

Bạn đã bao giờ tự hỏi mục đích sống của mình là gì? Tại sao mình có mặt ở đây? Hoặc nếu có mục đích sống bạn có hào hứng thực hiện nó?

Con người sống trong đời phấn đấu mãi cũng chỉ để vươn đến hạnh phúc, nhưng làm thế nào để có hạnh phúc?

Nghe có vẻ đơn giản nhưng trừ phi bạn là một nàng công chúa sống trong nhung lụa nếu không mọi điều chẳng dễ dàng chút nào. Hạnh phúc bao gồm cả vật chất lẫn tinh thần, nghĩa là cả thể xác và tâm hồn. Sau đây là một số cách dễ dàng cho bạn nâng cao chất lượng cuộc sống để bạn tạo được niềm vui mới:

Tôn trọng bản thân và môi trường sống

Môi trường bạn sống, làm việc ở đó có ngôi nhà của bạn, cơ quan, đồng nghiệp, phương tiện sinh hoạt... tất cả những thứ ảnh hưởng đến bạn. Hãy trang trí chúng bằng những thứ bạn thích ngắm như hoa, tranh ảnh, những thứ bạn thích dùng như đầu đĩa, máy nghe nhạc hay những thứ có thể gợi bạn nhớ về một ai đó như bức tranh của "người ấy". Cùng một lúc hãy giữ mọi thứ sao cho bạn cảm thấy thoải mái nhất, hài lòng nhất.

Quan trọng không kém là bạn phải biết chăm sóc bản thân. Ăn uống đầy đủ và tập thể dục đều đặn. Tạo thói quen tập thể dục là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của bạn. Điều này không có nghĩa là bạn phải có một chương trình quá khắt khe.

Chỉ cần những động tác đơn giản như chạy lên xuống cầu thang trong nhà thay vì đi bộ trong vườn hay chơi đùa với trẻ ngoài trời. Chú ý đến những bài tập thể dục có tính di chuyển nhiều. Nếu có thời gian đều đặn để đến lớp, hãy tham gia các khóa học mà bạn thích. Cũng có thể rủ thêm bạn bè, tạo thành nhóm hay mời người để tập cùng.

Những thứ ngọt ngào rất dễ mua được nhưng những người đáng yêu lại rất khó tìm kiếm. Cuộc sống chỉ kết thúc khi con người ngừng mơ ước, hy vọng. Hạnh phúc chỉ kết thúc khi con người ngừng chia sẻ, không biết chăm sóc tâm hồn.

Chăm sóc các cảm giác

Những cảm xúc của bạn là một phần con người bạn và bạn phải làm giàu nó, cho nó "ăn". Điều này có nghĩa là bạn không nên chôn vùi tất cả những cảm xúc tiêu cực để nỗ lực hạnh phúc hơn. Chúng cần phải có nhưng không nên để chúng chi phối quá nhiều nếu như bạn không thể chấp nhận được những cảm xúc đó.

Cần nhìn nhận để giải phóng chúng.

Bạn nên làm những điều giúp bản thân cảm thấy thoải mái lẫn bên trong và bên ngoài. Có thể là thời gian bên những người mình yêu quý để cùng khiêu vũ, cùng làm một phi vụ nhỏ với cô bạn thân, cùng gia đình đi ăn một món ưa thích... Thỉnh thoảng cũng nên tự nuông chiều bản thân một chút để cảm thấy tốt hơn. Nhưng bạn phải biết rằng nó có giá trị cho bản thân, dù đó là tiền bạc, thời gian hay năng lượng. Nuôi dưỡng tâm hồn là cách để bạn sống thanh thản nhẹ nhàng hơn.

Lắng nghe tiếng nói của tâm hồn

Có vô số cách để liên lạc với vị thần tâm linh, cách dễ nhất là phải luyện tập suy nghĩ. Suy ngẫm mỗi người đều khác nhau. Suy nghĩ nội tâm có thể rất đơn giản như trong khi tản bộ trong công viên, hít sâu và lắng nghe những giai điệu nhẹ nhàng. Hoặc bất cứ hoạt động gì làm bạn cảm thấy tĩnh tại tâm trí, mở rộng tâm hồn và đón nhận cuộc sống để liên lạc được với tiếng nói bên trong tâm hồn. Tập trung và nuôi dưỡng 3 phần quan trọng nhất của bản thân: thể chất, tâm hồn và tinh thần chúng sẽ làm bạn trông và cảm thấy khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn. Hãy tiến lên phía trước và mở chiếc hộp sôcôla bạn ưa thích. Nhớ là phải dạo bộ sau đó nhé!

( Nguồn : Đến từ trái tim )

01/10/2005 NHƯ BÌNH (Theo Ivillage )

5 CÁCH ĐỂ BẠN CÓ THỂ TỰ TIN TRONG MỌI HOÀN CẢNH

Người ta thường nói: Tự tin là dành được 50% thành công, vì thế, tự tin là điều hết sức cần thiết để mỗi con người có thể dành được thành công trong cuộc sống, sự nghiệp... Có thể nói, tự tin có nghĩa là chúng ta tin tưởng vào chính bản thân mình, tin vào sự lựa chọn của chính mình, hài lòng với những thành quả và mối quan hệ mình đạt được.

Sau đây là 5 cách để bạn có thể tự tin hơn trong mọi tình huống:

1. Hãy vận động:

Bạn nên chịu khó thả bộ. Bạn cũng có thể đạp xe và làm việc cho đến khi toát mồ hôi. Tập các bài tập cho não và phổi, điều này sẽ làm tăng sức mạnh thể lực, xóa bỏ mọi nỗi tức giận và khó chịu. Bạn sẽ cảm thấy mình dồi dào sinh lực, làm việc hiệu quả tự tin. Không có gì tuyệt vời hơn khi thấy bạn trong dáng vẻ nhanh nhẹn, khỏe mạnh hồng hào. Hãy ra khỏi ghế ngồi và tỏ ra năng động, mạnh mẽ.

2. Hãy quan tâm đến hình thức:

Mọi người thường để ý đến điều này đầu tiên. Những gì bạn mặc đều thể hiện tính cách, sở thích, phong thái của bạn. Nếu bạn ăn mặc kệch cỡm, không thích hợp, đồng nghiệp sẽ đánh giá thấp bạn. Khi bạn để ý đến cách ăn mặc, bạn nên tự hỏi mình muốn mọi người hiểu mình là người như thế nào? mình muốn gây ấn tượng với những người nào? Chúng ta đang đề cập đến văn hóa thời trang hay chỉ là nhiều bộ quần áo kiểu cách; chúng ta đang muốn nói đến tính hiệu quả, sự phù hợp trong môi trường nhất định. - Vậy các bạn nên lưu tâm đến 4 nhân tố sau:

+ Sự phù hợp: Dù bạn là ai thì bạn nên nhớ là cách ăn mặc của bạn cần phải luôn phù hợp với môi trường hoạt động.

+ Sạch sẽ: Hãy thận trọng với những loại máy giặt vì chúng có thể làm hỏng quần áo của bạn mà không biết. Hãy chú ý đến sự sạch sẽ gọn gàng, tránh quần áo tuột chỉ, hay quên cài cúc...

+ Giầy dép: Nên nhớ rằng mọi người đều rất để ý đến giày dép vì một lẽ họ hay nhìn xuống và hay lo lắng. Vậy bạn hãy luôn giữ cho đôi giày của mình sáng bóng, sạch sẽ.

+ Hãy luôn mỉm cười: Nụ cười tươi bừng sáng trên khuôn mặt sẽ làm cho chính bạn dễ chịu và làm cho người khác thoải mái, vui vẻ.

3. Hít thở:

Cần phải biết giữ gìn và tự kìm nén, nín thở khi cần thiết. Hãy học cách hít thở sâu, điều này cần thiết để giúp bạn bình tĩnh, kiềm chế những cơn nóng giận. Hít thật sâu trong lồng ngực, đây là cái thở từ dạ dày.

4. Sống nguyên tắc:

Giữ vững quan điểm của mình. Hãy đúng giờ và biết lo lắng đến trách nhiệm hiện tại. Không theo đuổi một mục đích không rõ ràng mà phải biết nhận thức và nắm cơ hội. Nhớ rằng mọi nguyên tắc đều có tác động rất lớn với các quan hệ nghề nghiệp (chuyên môn) cũng như các quan hệ cá nhân của bạn.

5. Cho và nhận:

Hãy cho những gì bạn muốn nhận. Nếu bạn muốn được tôn trọng và yêu quý, hãy tôn trọng và yêu quý mọi người. Nếu bạn muốn thành công thì hãy giúp người khác thành công. Nếu bạn muốn vui vẻ hơn hãy cứ vui vẻ đi, hãy mở lòng mình, hãy tự công nhận những thành công của mình, hãy tự tạo ra niềm vui để tự tận hưởng niềm vui ấy. Bạn hãy luôn tự nhủ về công việc những việc này thật sẽ chẳng có gì là không thể làm được.

Những người tự tin nhất là những người sống đơn giản. Họ luôn làm cho cuộc sống có ý nghĩa.

GN ( Theo Sưu tầm)

Cloning và Phật Giáo

(CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH PHẬT GIÁO, NỘI DUNG 34 )

DO BAN BIÊN TẬP THƯ VIỆN HOA SEN PHỤ TRÁCH

Hỏi:

-- Nếu Phật đã dạy rằng, vạn vật từ Không mà có, vậy thì tại sao linh hồn sau khi chết lại không trở về Không, mà phải đi lang thang từ kiếp này sang kiếp khác?

TRẢ LÒI:

Nếu nói rằng “vạn vật từ Không mà có” thì cũng không đúng với quan điểm của đạo Phật. Nhà Phật nói rằng: “Vạn pháp trong thế giới hiện tượng tương đối này đều do nhân duyên hòa hợp mà sanh khởi, cái này sanh thì cái kia sanh. Vì duyên với nhau mà sanh, cho nên khi “cái này diệt thì cái kia diệt”, không có tự thể độc lập của riêng nó, mà sanh diệt tùy thuộc lẫn nhau, chỉ huyễn hiện liên tục, nên còn được phát biểu là : “Vạn pháp đương thể tức không, duyên hợp giả có”. “Có ”nhưng không phải là “thật có”, mà chỉ là “huyễn hiện”, nên gọi là “giả có”.

Nhà Phật quan niệm rằng mỗi dòng sinh mệnh đều từ Chân Tâm, vì một niệm vô minh bất giác khởi vọng mà lưu xuất, vốn là Chân Tâm (tịnh) chuyển thành Vọng Thức (nhiễm), -- nói gọn là Tâm và Thức – bắt đầu dòng sinh tử, rồi từ đó hành động tạo tác, gây nhân thọ quả thiện ác, hình thành nghiệp lực, bị nghiệp lực chi phối, cuốn trôi trong vòng luân hồi sinh tử. Tâm mênh mông bằng hư không thì Thức cũng mênh mông bằng hư không. Có thể tạm dùng thí dụ cụ thể, dù không đúng hẳn nhưng sẽ giúp dễ hiểu, là ví Tâm với biển cả, Thức với bụi bậm rác rưởi lẫn trong nước biển. Biển rộng mênh mông tới đâu thì rác rưởi cũng trôi nổi tới đó. Chân Tâm là Bản Thể, thuộc bình diện tạm gọi là tuyệt đối. Thức chỉ là bình diện ô nhiễm của Tâm, còn gọi là thức tâm sinh diệt, thuộc về thế giới hiện tượng tương đối, huyễn hiện theo quy luật “duyên hợp giả có”, tính chất nó là vô thường.

Nhà Phật quan niệm rằng mỗi sinh vật đều do hai thành phần tạo nên, đó là phần tâm thức và phần vật chất, tức là cơ thể chúng sinh. Tâm và Vật duyên sanh trong đời sống. Tâm có thể ví như làn sóng điện và vật chất, thí dụ cơ thể con người, có thể ví như chiếc máy thu thanh.

Làn sóng dàn trải trên không gian, máy thu thanh vặn đúng tần số thì bắt được tín hiệu. Khi máy cũ, hư hỏng, không còn sử dụng được nữa, thì mua máy mới, lại tiếp tục vặn lên, bắt làn sóng điện, cũng giống như một sinh vật chấm dứt sự sống thì Thần Thức sẽ lại nhập vào một phôi thai khác để tiếp tục một đời sống mới, do nghiệp lực chi phối, tới tận khi nào tu hành cho tới cảnh mà đức Phật mô tả khi Ngài giác ngộ là:

"Xuyên qua nhiều kiếp sống trong vòng luân hồi, Như Lai thênh thang đi, đi mãi.Như Lai mãi đi tìm mà không gặp, Như Lai đi tìm người thợ cất cái nhà này. Lặp đi lặp lại đời sống quả thật là phiền muộn. Này hỡi người thợ làm nhà, Như Lai đi tìm được ngươi. Từ đây ngươi không còn cất nhà cho Như Lai nữa. Tất cả sườn nhà đều gãy, Cây đòn dong của ngươi dựng lên cũng bị phá tan. Như Lai đã chứng nghiệm quả Vô Sanh Bất Diệt và Như Lai đã tận diệt mọi Ái Dục".

Cái sườn của căn nhà tự tạo ấy là những ô nhiễm như tham, sân, si, ngã mạn, tà kiến, những hành động bất thiện, vân vân. Cây đòn dong chịu đựng cái sườn nhà là vô minh, căn nguyên xuất phát mọi dục vọng. Giác ngộ là phá vỡ được cây đòn dong vô minh bằng trí tuệ, là đã làm sập được căn nhà.

Nếu chưa giác ngộ mà vì một lý do nào đó, căn nhà đổ nát, có nghĩa là phần vật chất, tức cơ thể của sinh vật chết đi, Thần Thức sẽ bị cuốn hút bởi cận tử nghiệp, là chập tư tưởng cuối cùng, hội nhập nhân duyên quan hệ với cha mẹ tương lai mà đầu thai, bắt đầu một đời sống mới. Như thế, vì chịu sự chi phối của nghiệp báo, cho nên Thần Thức không thể tự do “trở về Không” được. Muốn “sinh tử tự tại” để có thể “tùy Nguyện mà thọ sanh” như các vị bồ tát đầu thai vào cõi nhân gian để hoàn thành nguyện ước cứu độ chúng sanh, thì bản thân con người phải tu hành cho tới “Tâm tịnh tội tiêu”. Tội đây chính là những điều mình đã tạo tác trong quá khứ, chính là nghiệp báo vậy.

Đạo Phật không cho rằng “có một linh hồn trường tồn bất biến đi trong cõi u minh hoặc đầu thai từ kiếp này sang kiếp khác”, mà chỉ có cái “Thần Thức”, bị dòng nghiệp lực cuốn đi đầu thai vào cái lúc chấm dứt mỗi kiếp sống, hoặc sau khi chết một thời gian ngắn, khi nghiệp và duyên hội đủ điều kiện để đầu thai mà thôi.

Câu hỏi tiếp như sau:

- Nếu con người có linh hồn, thì Phật pháp làm sao để giải thích vấn đề cloning, lấy cell của một người để tạo nên một người mới, con người mới này có xài chung một linh hồn với người donor hay không?

TRẢ LỜI:

Như trên chúng tôi đã thưa rằng Phật giáo không chấp nhận sự kiện “có một linh hồn trường tồn bất biến” mà mỗi sinh vật đều đươc hình thành bởi hai nguyên tố là phần tâm thức và phần thể xác.
Giáo lý của nhà Phật dạy rằng các loài sinh vật có tới 4 cách sanh sản, đó là:

- Thai sanh, là sanh sản bằng bào thai, như người và một số loài vật

- Noãn sanh, là sanh sản bằng trứng, như gà, vịt, chim, ... vân vân.

- Thấp sanh, là sanh sản bằng sự ẩm ướt, như các loại côn trùng, mốc ... vân vân...

- Hóa sanh, như một số loài sâu, thí dụ con tằm hóa ra con nhộng, rồi hóa ra con ngài mà bay đi, vân vân.

Tất cả những loài này đều không có ai đem linh hồn phân phát cho mầm sống, mà chính là Thần Thức đã hội nhập ngay vào sinh vật để sử dụng cái cơ thể vật chất mới được hình thành. Cơ thể vật chất đó sẽ là công cụ để phần Thức sử dụng trong suốt cuộc đời, cho đến khi cái chết xảy đến, thì Thức sẽ từ bỏ cái công cụ để -- nay được gọi là Thần Thức -- gá vào một phôi thai nào đó vừa mới thành hình, tùy theo nghiệp lực của dòng sinh tử và nhân duyên từ quá khứ đối với cặp cha mẹ đưa đẩy.

Giáo lý nhà Phật không nói đến chuyện cloning, vì vào thời đức Phật còn tại thế thì chuyện này chưa xảy ra. Nhưng chiếu theo pháp Tứ Y mà đức Phật đã dạy, có câu “Y nghĩa, bất y ngữ”, chúng ta có thể nương theo sự hiểu biết về Phật pháp mà suy luận. Như vậy, để trả lời câu hỏi của vị thính giả này, chúng tôi có thể thưa như sau:

- Theo quan điểm của nhà Phật thì cloning thuộc về nhóm “thấp sanh”, vì phôi thai không được hình thành qua sự gần gũi của cha mẹ như là người bình thường thuộc dạng thai sanh. Sự sống của phôi thai là nhờ ở khoa học kỹ thuật, kết hợp hài hòa những điều kiện về ấm áp và ẩm ướt, cùng với sự kích thích khiến cho phôi thai phát triển, tương tự cách sinh trưởng của các nhóm côn trùng, mốc meo, vân…vân.

Cũng như ba loại sinh khác, phôi thai do cloning này cũng có Thần Thức của một dòng sinh mạng, thí dụ từ một sinh vật mới chết, nhập vào. Kể từ giây phút đó, Thần Thức là phần tâm linh của sinh vật mới được cloning này. Tất cả mọi hành vi tạo tác sau này của sinh vật đó, về mặt tâm thức, đều không liên quan gì tới người donor. Không có chuyện “xài chung một linh hồn với người dono”

Tóm lại, chúng tôi vừa mới trình bày vấn đề thành tố của một sinh vật, đứng trên lập trường thuần lý, chiếu theo quan điểm của nhà Phật, gồm có hai phần : phần vật chất là thể xác và phần phi vật chất là tâm linh. Như vậy một sinh vật do cloning cũng sẽ sinh hoạt như một người bình thường, có phần vật chất và phần tâm linh riêng biệt, như bất cứ một người bình thường nào, cũng có tâm hồn, có sự suy tư riêng biệt.

Tuy nhiên, mục tiêu của đạo Phật là diệt khổ, nên trước mỗi vấn đề, người Phật tử đều cân nhắc kỹ càng, để tránh tạo nên nỗi đau khổ cho chúng sinh.

Trước mắt, chúng ta thấy một người được sanh ra từ cloning dường như không có gì khác với người thường. Nhưng vì bản thân sự kiện cloning nó đã có những sự khác thường đối với đồng loại sinh trưởng bình thường, cho nên chúng ta cần tìm hiểu thêm về vấn đề tâm sinh lý và môi trường xã hội đối với sinh vật ra đời một cách khác thường là cloning, liệu sau này có vì thế mà sinh ra điều gì đáng tiếc cho kiếp người do cloning chăng.

Trong quá trình cloning, người ta lấy một nhân tố di truyền từ một tế bào của donor đem đặt vào một trứng đã được rút nhân tố di truyền ra. Nếu là sinh sản theo thường lệ thì sự kết hợp của hai nhân tố này trong cái trứng của người đàn bà sẽ quyết định sự giống hay khác nhau về hình thể của đứa bé đối với cả cha và mẹ hoặc dòng họ của bên nội và bên ngoại, theo di truyền. Nhưng khi cloning, nhân tố di truyền của người mẹ trong cái trứng đã được lấy ra, chỉ có độc nhất một nhân tố của donor được đặt vào trong trứng, nên phôi thai chỉ tăng trưởng từ một nhân tố di truyền gốc, vì thế sau này cơ thể vật chất của nó sẽ giống y hệt người donor.

Cơ thể trông thì giống hệt, nhưng sự hình thành đã không bình thường, chúng ta cũng chưa có đủ thời gian và dữ kiện để chứng minh rằng cơ thể đó sẽ phát triển bình thường. Trong khoảng thời gian gần một trăm năm của đời người, chưa thể biết sẽ có những biến chuyển nào xẩy tới cho kẻ ra đời do cloning. Đấy là nói riêng về vấn đề cơ thể vật chất.

Về mặt tinh thần, tuy con người đó có một Thần Thức mang theo nghiệp lực gá vào cơ thể để hoạt động, thì nghiệp quá khứ là của dòng nghiệp đó, nhưng do sự ra đời bất thường, những va chạm trong đời sống do mặc cảm về sự bất thường này có thể xảy ra, sẽ gây nên đau khổ cho người đó và nếu như vì mặc cảm quá sâu sắc, hắn có thể gây nên những nhân ác mới, như những người vốn mang mặc cảm đã gây nên nhiều tội ác trong lịch sử của nhân loại, thí dụ Hitler, vân vân. Từ những điều ác mới gây ra do mặc cảm vì sự ra đời bất thường, dòng nghiệp lực của hắn sẽ trở thành xấu đi. Nếu chuyện đó xảy ra thì cũng là một điều đáng tiếc.

Ngoài ra, theo nhận xét của những nhà xã hội học, trẻ em mồ côi, hoặc xuất thân từ những gia đình đổ vỡ, thường dễ nảy sinh mặc cảm cô đơn. Từ mặc cảm, các em có thể phát sinh những phản ứng tiêu cực, dù trên thực tế, mọi người chung quanh đối xử với các em rất bình thường. Qua suy nghĩ đó, chúng ta có thể dự đoán về đời sống tinh thần của một em bé cloning trong lòng xã hội. Thí dụ có một chuyện xảy ra trong lớp học, một em bé bình thường có thể phát biểu một câu bất thường, cả lớp không thấy có gì lạ, chỉ cho là em bé đó đang có chuyện gì không vui nên phản ứng thế chăng. Nhưng nếu là một em bé cloning, thì mọi người có thể phát sinh ngay một dấu hỏi trong đầu: “Liệu có phải vì nó là đứa bé cloning nên mới sinh ra chuyện này chăng?”. Lại có thể không ai nghĩ gì, nhưng chỉ tình cờ thôi, một tia nhìn lơ đãng của bạn trong lớp cũng có thể khiến cho em bé cloning vốn đã có mặc cảm, phát sinh ra những tư tưởng tiêu cực.

Chuyện kỳ thị chủng tộc, mầu da, vân vân, đã xảy ra và vì thế đã bùng nổ những cuộc đấu tranh dữ dội, đó là vì nạn nhân là một đám đông. Nhưng các em bé từ cloning mà bị kỳ thị, hoặc có cảm giác bị kỳ thị, thì nỗi đau khổ và phản ứng chống đối trong cô đơn sẽ có thể là rất tệ hại và đáng thương biết mấy. Những điều này khi xảy ra sẽ thành nghiệp nhân mới tạo trong kiếp này của dòng sinh mệnh, chứ không phải là nghiệp nhân mà Thần Thức khi gá vào sinh vật cloning đã mang theo từ kiếp trước. Như thế là chúng ta đã góp phần tạo nên nỗi thống khổ cho chúng sinh.

Cloning con người là một vấn đề quá mới mẻ nên chúng ta cũng chưa biết rằng khi các em bé đó lớn lên, những vấn đề khác về cơ thể có diễn tiến bình thường như một người do thai sanh không. Nếu thí dụ qua một vài thế hệ cloning, cơ thể con người vì đã được cấu tạo một cách bất thường, có thể thiếu hoặc dư chất gì đó, mà biến đổi như những trái cây được tháp giống, tuy trông vẫn giống trái nguyên thủy, nhưng hình thể to lớn bội phần. Côn trùng là loài thấp sinh vẫn bình thường sinh trưởng từ thời cổ đại là vì chúng “thấp sanh” một cách thiên nhiên. Cloning là thấp sanh nhân tạo, sự kiện khác nhau này có nảy sinh vấn đề gì gây nên tai hại là điều các nhà khoa học chưa thể bảo đảm một cách chắc chắn.

Vấn đề hiện nay đang làm nhức nhối lương tâm của loài người là nạn nghèo khổ, thất học, thiếu ăn, thiếu nước, chiến tranh, vân vân, và nhất là nạn nhân mãn, phá thai, tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là tại Phi Châu. Nếu thay vì nghiên cứu để sinh sản ra người do cloning, hãy dùng khả năng khoa học để nghiên cứu phương cách giải quyết những vấn nạn kể trên, khiến cho toàn thể nhân loại đều được sống một cuộc đời đáng sống, có lẽ còn là việc cấp thiết hơn nhiều.

Chúng tôi xin trích một mẩu tin của đài BBC trong tháng 9 năm 2005: “Ngồi trong trung tâm nhận đồ ăn của Mauritania, Phi Châu, em bé Mohamed Nour’s - một tuổi – có cái bụng chướng to nhưng không phải là vì chứa thức ăn và xương khớp cổ tay của em thì nhô ra coi còn lớn hơn cả cánh tay em nữa. Ấy vậy mà mẹ em vẫn quả quyết một cách hãnh diện:

- Tôi vẫn cho cháu ăn uống đầy đủ, tôi ăn gì thì nó ăn nấy, mỗi ngày một lần. Mới hôm qua chúng tôi đã ăn cháo yến mạch, còn ngày hôm trước và kể cả 3 ngày hôm trước nữa thì chúng tôi ăn cháo bột mì.

Em bé Mohamed Nour’s này cũng chưa phải là những người dân khốn khổ ở khu vực Đông Nam của Mauritania, phần đất đã lãnh nhận trận mất mùa thê thảm, giết chết hàng ngàn người ở Niger.

Suy dinh dưỡng triền miên là vấn đề lớn nhất ở những vùng như địa phương này. Nó không thuộc loại đói đến chết lăn ngay ra, nhưng nó ẩn tàng trong những bữa ăn thiếu thốn. Các cháu thiếu hầu như tất cả các loại sinh tố và khoáng chất cần thiết để một đứa trẻ có thể tăng trưởng cơ thể và tinh thần một cách bình thường. Tỷ lệ tử vong của nạn suy dinh dưỡng triền miên là cứ 1000 em thì có 109 em bị chết trong tuổi ấu niên, trong khi ở Tây Ban Nha, trong số 1000 em, chỉ có 3 em chết non.

Các bà mẹ không nhìn thấy sự nguy hiểm đang rình rập các cháu bé suy dinh dưỡng, vì sự nguy hiểm cứ lùi lũi tiến đến một cách yên lặng. Dù có thấy con mình gầy rạc, nhưng nó không ốm lăn ra, thế là họ yên chí rằng chúng khỏe mạnh rồi. Nhưng thật ra thì đứa bé đang mất dần sức sống và từ từ lăn xuống huyệt mộ.

Trong một thế giới mà sự ngu dốt, nghèo khổ, đói khát còn tràn ngập, có lẽ Phật tử chúng ta cũng thấy cần dành thì giờ, tiền bạc và những bộ óc thông minh để tìm cách cải tiến về nhiều mặt khác, ngõ hầu làm giảm bớt nghèo khổ, tăng trưởng mức sống thì như thế có lẽ lại phục vụ hữu hiệu cho loài người hơn là chuyện cloning.

Ban Biên Tập

www.thuvienhoasen.org
(Bài này đã được phát thanh ngày 08 tháng 10 tại Nam California và 09 tháng 10, 2005 tại Houston Texas)

Khi coù maët treân ñaát Vieät Nam, Phaät giaùo ñaõ hoøa mình trong moïi taàng lôùp töø noâng daân, keû só chí ñeán vua quan. . . vaø ñaõ trôû thaønh neàn vaên hoùa ñaày tinh thaàn sinh ñoäng, khai phoùng, bao dung, nhaân baûn trong suoát chieàu daøi sinh toàn cuûa daân toäc Vieät Nam. Baøi naày ñöôïc vieát theo caûm xuùc ñoù.

NGOÂI CHUØA PHAÄT GIAÙO VIEÄT NAM

Söøng söõng ñoù, bao naêm ngöôøi coù maët

Duø reâu xanh phuû kín caû chaân trôøi

Ngaøn veát haèn lôû loang treân thaân theå

Nhöng moâi ngöôøi vaãn nôû nuï cöôøi- vì queâ meï Vieät Nam.

Töø Laâm-tì-ni, AÁn ñoä

Ñeán Vieät Nam, hai vai mang tình töï, ngöôøi khoâng ñem nhöõng tö töôûng, giaùo thuyeát môùi laï

Laøm nhaït nhoøa vaên hoùa Vieät Nam

Nhöng cöu mang caû moät taám loøng,

Lau saïch buïi traàn coøn baùm treân vieân ngoïc ma-ni trong moãi ngöôøi daân Vieät.

Khoâng phaûi ñeán ñeå gieo chieán tranh, thuø haän, chia reõ,

Laøm trong moãi traùi tim cuûa gioáng noøi ñau xoùt, nhöùc nhoái,

Vaø giöõa anh em cuøng doøng gioáng Laïc Hoàng,

Cuøng ngoân ngöõ, nhöng nhìn nhau nhö xa laï

Ngöôøi ñeán vôùi traùi tim noùng boûng tình ngöôøi,

Ñoâi baøn tay dòu daøng trìu meán nhö baø meï yeâu con,

Voã veà, saên soùc, trao haït gioáng töø bi-trí tueä

Ñeå boài ñaáp

Nhö caùt phuø sa boài ñaáp soâng Hoàng, soâng Cöûu . . laøm xanh möôùt töøng ruoäng ñoàng, töøng maûnh ñaát queâ höông

Ñoâi vai ngöôøi goàng leân

Nhö nuùi Lænh, nuùi Taûn, Tröôøng sôn, Nguõ haønh, nuùi Sam . . gaùnh vaùc, chòu ñöïng, nhoïc nhaèn, che söông gioù

Ñeå ñaøn con Vieät tröôûng thaønh, lôùn maïnh

Löng khoøm xuoáng, tay môû roäng

Aáp uû, söôûi aám töøng taát ñaát, bôø bieån

Traûi daøi theo ñöôøng Nam tieán ñeán taän muõi Caø mau.

Ngöôøi khoâng chæ laø Huøng Vöông, Chöõ Ñoàng töû, Lyù Phaät töû, Khuoâng Vieät, Vaïn Haïnh, Lyù coâng Uaån, Nguyeãn Traõi, Nguyeãn Phuùc Chu v.v. .

Nhöng Ngöôøi coøn laø baø meï ñaày sinh löïc troå ñaày boâng hoa Hyû Xaû

Ñoâi baàu söõa ngoït vaãn caêng troøn cho con no aám

trong höông traàm giaûi thoaùt

Khi tröôùc söï noâ leä vaên hoùa, nguy cô laøm raõ rôøi hoàn daân toäc, laøm tieâu huûy nhaân taâm ngöôøi Vieät.

Ngöôøi nhìn thaúng ñöông ñaàu, ñoái thoaïi baèng Tam Phaùp AÁn, Töù Dieäu Ñeá . .

vaø baèng tinh thaàn bao dung, khai phoùng cuûa Töø bi- Trí tueä,

hoùa giaûi, haøi hoøa laøm phong phuù cho neàn vaên hoùa nöôùc nhaø.

Khi ñaát ñieâu linh, laàm than, noâ leä tröôùc ngoaïi xaâm, ngöôøi coù maët, ñi ñaàu, höøng höïc tình thöông, loøng yeâu nöôùc

Ngöôøi laø baïn ñoàng haønh, laø con daân Vieät

Ñeå baûo veä maûnh ñaát thaân yeâu troïn veïn.

Khi thaùi bình, muoân daân an laïc,

Ngöôøi trôû veà aån daät, vaãn aùo vaûi naâu soàng

Vaãn chieác deùp cuõ naêm xöa, töông chao döa muoái, côm ñaïm baïc,

Neân muoân ñôøi, Ngöôøi vaãn chæ laø . . .

Phaät Giaùo Vieät Nam.

01.01.1999

GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
ÐỐI DIỆN NHỮNG VẤN ÐỀ HIỆN ÐẠI
MINH CHI

( Trích từ: Thư viện Hoa Sen )

Bất cứ người nào có nghiên cứu Phật học, có kiến thức về giáo lý đạo Phật như được ghi trong ba tạng kinh điển, đều thừa nhận đang có một khoảng cách lớn, phân biệt đạo Phật trong kinh điển – mà tôi tạm gọi là đạo Phật lý thuyết – với đạo Phật ở ngoài đời, trong cuộc sống thực tế.

Ðạo Phật lý thuyết là đạo Phật lý tưởng. Khoảng cách giữa lý tưởng và thực tế là chuyện tất nhiên và tất yếu. Bởi lẽ, nếu không có khoảng cách đó giữa đạo Phật lý tưởng và đạo Phật thực tế, thì mọi người chúng ta đều thành Phật cả rồi, và cõi đất này đã là cõi Phật rồi.

Vì vậy, khi suy nghĩ và nói tới khoảng cách đó qua các sự kiện thực tế, tôi không có mục đích gì khác là tự nhắc nhủ mình và nhắc nhủ mọi người luôn luôn có ý thức về khoảng cách đó và phấn đấu hết sức mình để thu hẹp khoảng cách đó.

Chính với tinh thần và thái độ như vậy mà tôi xin có một vài suy nghĩ về một sự đổi mới phương pháp, hình thức và nội dung của giáo dục Phật giáo trong thời đại hiện nay.

1. ÐỔI MỚI VỀ HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC PHẬT GIÁO

a. Trong giáo dục Phật giáo, thân giáo là quan trọng hàng đầu.

Ðiều này, ai cũng biết cho nên không cần nói nhiều. Cái khó là chúng ta không làm, không muốn làm hay là không làm được.

Tôi cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến cho đạo không truyền bá được vào đời một cách rộng rãi, khiến cho giáo dục Phật giáo có hiệu quả hạn chế là vì chúng ta coi nhẹ thân giáo, tức là những người làm chức năng giáo dục Phật giáo, phải thực hành, từ đó gợi cho người khác thực hành hàng ngày, hàng giây phút những giá trị cao cả của đạo Phật trong cuộc sống của mình.

b. Mở rộng đội ngũ giáo dục

Cho đến nay, chúng ta thường hạn chế số người làm chức năng giáo dục trong Tăng sĩ, và giờ giáo dục Phật giáo trong các buổi thuyết pháp hay là lên lớp ở các trường Phật học trung cấp và cao cấp. Một quan điểm như vậy làm giảm sút hiệu quả của giáo dục Phật giáo rất nhiều. Tất cả mọi người không kể là xuất gia hay tại gia, một khi đã tin vào chân lý của những giá trị triết lý đạo đức của đạo Phật và sống theo đúng những giá trị đó, đều mặc nhiên trở thành những nhà giáo dục Phật giáo, bằng thân giáo, bằng tư tưởng, hành vi và lời nói của mình. Mọi người hãy có ý thức đầy đủ về điều này, và không nên nghe những người nói rằng truyền giáo, giáo dục thì phải có văn bằng, học hàm, học vị, phải nói cho hùng hồn, điệu bộ cho oai vệ. Suy nghĩ như vậy sẽ lầm to, và rất có hại cho sự nghiệp truyền bá của đạo Phật.

Trần Thái Tông, một ông vua Phật tử đời Trần, đã viết trong cuốn Khoá hư lục rằng : "Mạc vấn đại ẩn tiểu ẩn, hưu biệt xuất gia tại gia, bất câu Tăng tục, chỉ yếu biện tâm, bản vô nam nữ, hà tu trước tướng ?(Không phân biệt là sống giữa đời hay sống ẩn dật trong rừng, không phân biệt tại gia hay xuất gia, Tăng hay tục, chỉ cốt biện tâm. Vốn không nam nữ, sao lại còn chấp tướng?).

Có thể nói đạo lý bình đẳng của Phật không có phân biệt đối đãi xuất gia và tại gia, nam và nữ, già và trẻ. Tất cả mọi người đều sẵn có mầm giác ngộ ở trong mình, tức Phật tánh, cho nên đều có thể thành Phật. Ðạo lý bình đẳng này thấy rõ trong một số kinh Ðại thừa như kinh Duy Ma Cật, kinh Thắng Man đã được dịch ra tiếng Việt. Duy Ma Cật là một trưởng lão có gia đình, nhưng trình độ giác ngộ của ông ngang hàng với Bồ tát Văn Thù. Phu nhân Thắng Man, trong kinh Thắng Man, cũng có một vị trí cao tương tự. Trong kinh Pháp Hoa ở phẩm 26, một Long Nữ mới 8 tuổi, nhờ nghe ngài Văn Thù thuyết pháp mà trở thành đại Bồ tát và trong nháy mắt dùng phép thần thông biến ngay thành nam giới rồi thành Phật. Những truyện như vậy có thể không được Phật giáo Theravada (Nam tông) chấp nhận, nhưng đứng về tinh thần mà nói, chúng nói lên được truyền thống bình đẳng và phá chấp của đạo Phật, và truyền thống này có ngay từ thời Ðức Phật còn tại thế.

Phật giáo Việt Nam từng có Ni sư Diêụ Nhân đời Lý là một Thiền sư nổi tiếng thuộc dòng Thiền Tỳ Ni Ða Lưu Chi, có Trần Thái Tông và Tuệ Trung đều là những cư sĩ và là nhà Phật học xuất sắc đời Trần. Học trò của hai vị này gồm cả Tăng sĩ và cư sĩ. Một học trò xuất sắc của Tuệ Trung chính là Trần Nhân Tông, là Tổ thứ nhất của phái Thiền Trúc Lâm đời Trần. Một học trò thứ hai của Tuệ Trung là Pháp Loa, là vị Tổ thứ hai của phái Thiền Trúc Lâm và là người đứng ra san định bản thảo Tuệ Trung Thượng sĩ ngữ lục, đã được cư sĩ Trúc Thiên dịch ra Việt văn. Trong thời hiện đại, chúng ta có cư sĩ Tâm Minh Lê Ðình Thám, là một nhà Phật học lớn, nhiều Tăng sĩ vốn là học trò của ông, nay giữ nhiều vị trí chủ chốt trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Ở nước Phật giáo nào cũng vậy, cư sĩ bao giờ cũng chiếm số đông, họ lại là người có kiến thức thế tục khá rộng, nếu họ có thêm kiến thức nội điển nữa thì họ sẽ trở thành những nhà giáo dục Phật giáo, những nhà truyền giáo rất tốt, rất có hiệu quả. Tăng sĩ vốn số lượng ít hơn, tất nhiên cũng làm chức năng giáo dục và truyền giáo, nhưng trước hết họ là những người duy trì kỷ cương xuất thế của đạo, và điều này cũng rất là quan trọng trong cuộc sống văn minh vật chất và thế tục hiện nay. Nói tóm lại, phải thu hút rộng rãi từng lớp cư sĩ vào đội ngũ giáo dục và truyền giáo của đạo Phật. Ðó là một trong những biện pháp chủ chốt để rút ngắn lại khoảng cách giữa đạo Phật lý thuyết và đạo Phật trong thực tế, trong đời sống.

c. Một vấn đề mang tính cấp thời là dùng rộng rãi tiếng dân tộc, tức tiếng Việt, trong công tác giáo dục và truyền giáo, bớt dùng chữ Hán, nhất là đối với các kinh nhật tụng. Các bản Việt dịch của Ðại tạng kinh Việt Nam phải được nhuận văn thế nào cho đông đảo Phật tử đọc mà hiểu được, và áp dụng được nội dung vào đời sống hàng ngày, vấn đề này quá rõ, cho nên tôi không nói nhiều.

II. GIÁO DỤC HƯỚNG NỘI VÀ ÐẶC BIỆT COI TRỌNG MÔN DUY THỨC HỌC

Về nội dung giáo dục, phải rất chú trọng môn tâm lý học Phật giáo, tức là môn Duy thức học. Cho đến nay, ở các nước phát triển của phương Tây, người ta chú trọng nghiên cứu thế giới bên ngoài, hơn là nội tâm con người. Nói thế giới bên ngoài, bao gồm cả xã hội và thiên nhiên. Do đó mà các ngành khoa học tự nhiên ở phương Tây rất phát triển, tạo ra nhiều thành tựu thần kỳ trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật và công nghệ, dẫn tới một sự tăng trưởng vũ bão của lực lượng sản xuất. Thành công đó của khoa học kỹ thuật phương Tây không thể phủ nhận được. Thế nhưng trong các ngành khoa học xã hội học thì chỉ có ngành xã hội học (socialogy) là phát triển tương đối. Ngay Mác, khi dẫn chứng một điểm trong luận cương của Phơ Bách cũng khẳng định con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội. Nhưng trên thực tế, theo quan điểm của triết học và tôn giáo phương Ðông, đặc biệt là Phật giáo, thì nội tâm con người là cả một thế giới mênh mông sâu thẳm, mà mãi tới thế kỷ XX, Sigmund Freud mới sơ bộ phát hiện ra, và trên cơ sở đó xây dựng môn Phân tâm học nổi tiếng của ông.

Chúng ta biết là để trình bày môn Phân tâm học, một môn học rất mới mẻ đối với người phương Tây, Freud đã phải sáng tạo ra cả một pho ngữ vựng Phân tâm học với những danh từ, động từ và hình dung từ rất lạ tai… Thế nhưng môn tâm lý học Phật giáo cụ thể là môn Duy thức học Phật giáo so với môn Phân tâm học của Freud, đã phân tích nội tâm của con người sâu sắc và chi tiết hơn nhiều, khiến cho những học trò danh tiếng của Freud như Fromm, Carl Jung đã theo nghiên cứu Phật học và trở thành môn đệ của Thiền sư Nhật Bản Suzuki (xem Thiền và Phân tâm học – các bản Anh và Việt văn).

Vì không chú trọng đời sống nội tâm, cho nên ở các nước công nghiệp rất phát triển của phương Tây, con người có thể có rất nhiều tiền và đầy đủ mọi tiện nghi của đời sống vật chất nhưng lại thiếu sự bình tĩnh nội tâm và do đó cũng ít có hạnh phúc. Một nhà báo người Mỹ nói : "Về vật lý học, chúng ta đang ở thời đại nguyên tử; về mặt tâm lý học, chúng ta đang ở thời đại đồ đá". Một hình ảnh khác, có sức gợi cảm mạnh hơn, là hình ảnh của một con người, một chân thì buộc vào một chiếc máy bay phản lực, còn chân kia thì buộc vào một chiếc xe bò kéo !

Sự mất thăng bằng giữa tâm lý học (hết sức lạc hậu) và các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt là vật lý học (hết sức phát triển) giữa nội tâm tán loạn, hôn mê vì dục vọng và ngoại cảnh đầy cám dỗ, kích thích và diễn biến cực kỳ nhanh chóng (thời đại hiện nay là thời đại của tốc độ) là nguyên nhân của bao nhiêu tai nạn khủng khiếp, bao nhiêu hiện tượng bạo lực, bạo hành, khủng bố thật không sao hiểu được, đang diễn ra hiện nay, có thể nói là hàng ngày. Những chuyện giết người hàng loạt một cách dã man, không phải chỉ xảy ra ở những nước lạc hậu, kém văn hoá như ở Campuchia thời Pôn Pốt, ở Rwanda và Burundi tại châu Phi hiện nay mà ngay ở trung tâm châu Aâu, ở nước Nam Tư cũ, ở Nga tại Tchesnia, ở Mỹ (Oklahoma) và ở Nhật trong các vụ đầu độc dưới tàu điện ngầm v.v….

Ðúng như Einstein dự đoán nhân loại là con người điên. Khoa học kỹ thuật trao cho người điên đó cái búa, và bây giờ, người điên đó đang dùng cái búa đập phá lung tung.

Duy thức và Trung quán là hai đỉnh cao của Phật giáo Ðại thừa. Hai môn học này bổ sung cho nhau, thay vì mâu thuẫn và chống đối với nhau như một vài người lầm tưởng. Nếu môn học Trung quán chú ý nhiều tới sự phân tích logic và tư duy biện chứng, do đó rất thích hợp với các phương pháp khoa học hiện đại, thì môn Duy thức học lại chú trọng phân tích nội tâm, kết hợp với tu tập thiền định. Không phải không có lý do mà tông Duy thức còn mang tên Du Già tông. Dù Già hay Yoga là một tên gọi khác của Thiền định, nhưng ý nghĩa của nó có phần rộng hơn.

Giảng môn Duy thức học mà không biết kết hợp với tu tập thiền định thì sẽ biến thành môn học có tính kinh viện và sách vở. Chính trong những giờ phút ngồi thiền và thực hành thiền quán hay nội quán, mà hành giả quán thấy mọi sự kiện ngoại cảnh và nội tâm một cách minh bạch rõ ràng, đúng như chúng tồn tại.

III/ GIÁO DỤC VỀ TINH THẦN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC, ÐỀ CAO TÍNH LÝ TRÍ TRONG GIÁO DỤC PHẬT GIÁO, CHỐNG MỌI HÌNH THỨC GIÁO ÐIỀU, CŨNG NHƯ MÊ TÍN VÀ CUỒNG TÍN

Thời đại hiện nay là thời đại của khoa học và dân chủ. Phương pháp giáo dục Phật giáo, nếu đi ngược lại hai tinh thần khoa học và dân chủ, nhất định sẽ kém hiệu quả, thậm chí đem lại hậu quả ngược với ý muốn dự định của chúng ta. Nghĩa là tuyên truyền đạo Phật mà trở lại phản tuyên truyền đạo Phật, biến đạo Phật thành một trò cười cho số đông.

Gần đây, có người thường nhấn mạnh tính phi lý, tính trái thường của những ngữ Thiền. Ðúng là có một số câu nói nhà Thiền hay là có những hành vi của một số Thiền sư là khó hiểu, thậm chí không hiểu được, đại loại như câu của phái Thiền Lâm Tế : "Gặp Phật giết Phật, gặp Tổ giết Tổ" v.v… Tôi không dám phê bình những câu, những lời thiền như vậy, mà tôi tin là chỉ có giá trị giáo dục nhất định, trong những trường hợp cá biệt nhất định giữa Thiền sư và thiền sinh, giữa thầy và trò. Tuy nhiên, những câu kiểu như vậy không có một giá trị giáo dục phổ biến.

Ðạo Phật khác với các tôn giáo thần khải, không bao giờ phủ định lý trí như là chuẩn mực đáng tin cậy của chân lý. Con người là một động vật có lý trí. Tất nhiên, con người còn có tình cảm và ý chí. Nhưng ở nơi con người, tình cảm và ý chí phải được soi sáng và hướng dẫn bởi lý trí. Với lý trí, con người phải học lập luận một cách logic chặt chẽ, sử dụng thông thạo các thao tác như suy lý, diễn dịch và quy nạp. Do đó, môn logic học Phật giáo (Nhân minh học) phải được đưa vào dạy ở các trường Phật học trung cấp và cao cấp. Ðó là điều hiện nay chúng ta chưa làm, thậm chí ngay cả đối với trường Phật học cao cấp, chứ đừng nói gì ở các trường Phật học trung cấp. Khi nói và viết, khi suy tư, con người phải biết lập luận một cách logic, nghĩa là có lý có lẽ, chứ không thể suy nghĩ lung tung, viết và nói lung tung, thậm chí cả trong khi giảng dạy.

Nhà bác học Einstein nói : "Tôn giáo mà không có khoa học sẽ là tôn giáo mù, khoa học mà không có tôn giáo thì sẽ là khoa học què".

Khi Einstein nói tôn giáo mà không có khoa học là tôn giáo mù, theo tôi là Einstein muốn nói tôn giáo không phải chỉ là lĩnh vực của đức tin thuần túy, yêu cầu không được bàn cãi, suy tư, hoài nghi. Tuyệt đối không phải như vậy. Chính kiểu lập luận như vậy biến tín đồ thành một đám người mù, nhắm mắt làm theo chỉ thị của những người tự xưng là đạo sư, hay là vô thượng sư của họ, nhưng trên thực tế, đôi khi chỉ là những phần tử cơ hội, có thể không từ một tội ác nào mà không làm, như đạo sư của giáo pháp Aum ở Nhật, đã cho đầu độc hàng loạt người vô tội, hay là như một số giáo phái ở Mỹ, tổ chức những vụ tự sát tập thể….

Ðạo Phật ngay từ đầu đề cao vai trò của trí tuệ thay vì niềm tin mù quáng. Phật từng nói tiếp thu giáo pháp của Phật mà không hiểu cũng không khác gì một cái thìa đựng mật, nhưng không thể biết mùi vị của mật là gì, Phật lại nói "Chớ có tiếp thu giáo pháp của Ta chỉ vì kính nể Ta, trái lại hãy thử thách nó như là lửa thử vàng vậy".

Ðạo Phật không bao giờ có những lời tuyên bố vô lý như thế này : "Ðiều này có thể tin được vì rằng quá ư vô lý, điều này là đúng vì không có khả năng xảy ra". Những điều đó, logic học Phật giáo, tức Nhân minh học, gọi là thế gian tương vi. Ðạo Phật khuyến khích mọi người hãy lập luận một cách logic, dựa trên những sự kiện thực tế của cuộc sống hàng ngày. Một lần, Phật nói với một người Bà la môn : "Có những người Bà la môn và Sa môn nói rằng ngày là đêm và đêm là ngày. Nhưng Ta, này Bà la môn, Ta nói đêm là đêm, và ngày là ngày".

Hiện nay, có một số ít người, kể cả một số trí thức, thích kể những chuyện lạ về cõi âm, và cũng thích bàn về những quyền năng siêu nhiên, như bay trên không, đi trên nước, một thân biến thành nhiều thân, hô phong hoán vũ, sai khiến quỷ thần.

Trong phương pháp giáo dục Phật giáo, chúng ta xử lý những vấn đề đó như thế nào ?

Trước hết, đạo Phật thừa nhận có nhiều cõi sống khác nhau với cõi người. Có những cõi sống cao cấp hơn cõi người, mà sách Phật thường gọi chung là chư Thiên. Có những cõi trời ở xa, thậm chí rất xa cõi người trên trái đất này, nhưng cũng có những cõi trời ở tương đối gần. Lại có những cõi sống thấp hơn cõi người, như cõi sống của loài vật, cõi quỷ đói và cõi địa ngục. Ðạo Phật cũng thừa nhận, con người sau khi chết, mang một cái thân tạm thời gọi là thân trung ấm, làm bằng loại vật chất tế nhị, cho nên mắt người không thấy được. Các thân trung ấm sống tối đa 49 ngày, rồi theo nghiệp mà tái sanh hoặc trở lại làm người hay là qua một cõi khác hoặc thấp hơn hoặc cao hơn cõi người. Ðó là một mặt của vấn đề. Tức là đạo Phật thừa nhận có những chúng sanh khác với con người, những cõi sống khác với cõi người. Còn gọi họ, và cõi sống của họ bằng tên gọi gì thì chỉ là vấn đề quy ước mà thôi.

Nhưng một số vấn đề khác mà đạo Phật rất nhấn mạnh, chúng sanh ở các cõi sống khác nhau, do nghiệp khác nhau, giác quan khác nhau cho nên cũng không có quan hệ trực tiếp với nhau gì (trong các cõi sống khác, có lẽ chỉ có loài vật (animal) là có quan hệ trực tiếp với cõi người hơn cả). Phúc hay họa đến cho con người là do con người tạo nghiệp tương xứng, chứ không phải do quỷ thần. Cho nên, điều người phải làm, không phải là cúng bái quý thần để được ban phước hay tránh họa. Họa hay phước đều do người chứ không phải do quỷ thần. Nếu chúng ta hàng ngày làm điều thiện, nói thiện, nghĩ thiện, nghĩa là thường xuyên làm việc thiện thì chiùnh quỷ thần cũng kính nể ta, bảo vệ ta. Còn nếu chúng ta hàng ngày làm ác, nói ác, nghĩ ác, thì chúng ta sẽ mang họa, không chóng thì chầy, không có quỷ thần nào cứu vớt chúng ta được. Ðó là thuyết nghiệp của đạo Phật, một thuyết rất khoa học, và công bằng.

Theo tinh thần của đạo Phật, thì không những quỷ thần không thể can thiệp vào quy luật nghiệp báo, mà các con người đối đãi với nhau cũng vậy. Người thiện thật sự sống thiện, nay cũng như xưa thì người ác muốn hại cũng không làm gì được. Người ác, muốn hại người thiện cũng như kẻ ngu ngửa mặt lên trời mà phun nước bọt, hay là đi ngược gió mà tung bụi… người thiện sống giữa đời ác độc, cũng như một bàn tay không thương tích nhúng vào một bát thuốc độc, không có quan hệ gì hết.

Còn về vấn đề thần thông và quyền năng siêu nhiên, đạo Phật cho rằng đó là sản phẩm phụ của công phu thiền định, là một cái gì tự nhiên đến với người tu tập thiền định, trong đạo Phật cũng như ở các đạo khác. Thế nhưng, trong các loại thần thông, thì loại thần thông mà Phật đề cao nhất là "Giáo hóa thần thông", hay là nếu nói theo từ ngữ thông thường là "giáo dục thần thông". Phật nói đó mới là thần thông thật sự, chuyển hóa con người ác thành con người thiện, con người ngu thành người có trí, người dữ thành người hiền… Còn các loại thần thông khác như bay trên không, đi trên nước, chui xuống đất…., Ðức Phật đều xem như những trò ảo thuật mà Ðức Phật khuyên học trò mình không nên làm.

Ðạo Phật là đạo của trí tuệ, của tình thương rộng lớn. Ðạo Phật đem lại cho mọi người nhiệt tình sống cuộc sống đạo đức, sống cuộc sống tâm linh cao cả, cuộc sống trong sáng, thanh tịnh, đầy lòng bao dung… Ðạo Phật, cũng như bản thân Ðức Phật, luôn khuyên mọi người hãy tin ở sức mình, hãy tin ở mình, hãy tự thắp đuốc lên mà đi …. "Chớ có vội tin vì đó là truyền thống do nhiều thế hệ để lại, chớ tin vì đó là tin đồn, được nhiều người nói tới, chớ có tin vì đó là điều đã viết thành sách bởi một nhà hiền triết cổ xưa, chớ có tin vì đó là điều anh thích thú, cho là tân kỳ, và nghĩ tằng đó phải là do thần hay một vật kỳ diệu truyền đạt lại. Chỉ sau khi quan sát và phân tích, thấy rằng đó là điều hợp với lý trí, đem lại sự tốt lành , có lợi cho bản thân anh và cho mọi người, thì hãy chấp nhận điều đó và sống theo điều đó" (Tăng Chi I, kinh Kalama- các vị ở Kesaputta).

Ðó quả là một lời dạy đầy minh triết. Nếu tất cả mọi người đều vâng theo lời dạy minh triết đó, sống tỉnh táo, luôn luôn quan sát và phân tích, dựa vững vàng vào các dữ kiện thực tế của đời sống, kể cả đời sống nội tâm, thì lịch sử nhân loại, kể cả quá khứ và hiện tại, sẽ giảm bớt bao nhiêu tội ác, tang tóc, và đau thương, bao nhiêu máu bớt chảy, bao nhiêu nước mắt đỡ tuôn rơi, bao nhiêu quả tim đỡ tan nát…

Có người nói đạo Phật là tôn giáo của niềm tin nhưng không phải là niềm tin ở Thượng đế mà là niềm tin ở con người, ở lý trí của conngười biết phán xét phải trái, ở trái tim của con người biết yêu thương đồng loại, ở ý chí của con người vươn tới cái tối thiện.

Ðạo Phật là như vậy, và toàn bộ giáo dục Phật giáo trong thời đại hiện đại phải đổi mới như vậy, nhằm mục đích như vậy, theo hướng như vậy. Ðó sẽ là đạo Phật của tương lai, của thế kỷ XXI.

(Nguyệt-san Giác-Ngộ số 61/2001)

PHOÙNG BAÙT VAØO ÑÔØI

Ta mang bình baùt vaøo ñôøi

möôïn thaân caùt buïi, tìm veà beán xöa

vaãn bieát Ta-baø ñaày khoå luïy

möôøi phöông chö Phaät, thaønh nôi ñaây

ghi nhôù laïi ngaøy thaùng khoâng teân

NGƯỜI GIÁC NGỘ CÒN BỊ CHI PHỐI BỞI LUẬT NHÂN QỦA KHÔNG ?

Hoàng Liên Tâm

Hầu như trong chúng ta ai cũng biết hay nghe nói tới hai chữ Nhân Quả, như ai gieo nhân thì người ấy gặt quả. Nếu gieo nhân lành, đem niềm vui cho người khác, kết quả về sau chúng ta sẽ được an vui. Nếu gieo nhân ác, đau khổ sẽ trở lại với chúng ta. Với luật nhân quả, những gì con người làm cho người khác sẽ có kết quả lại cho họ một cách công bình, chắc chắn và hợp lý.

Luật nhân quả là một qui luật tự nhiên, một sự thật hiển nhiên của vũ trụ vạn vật không có gì phải nghi ngờ bàn cãi. Người Việt Nam chúng ta thường nói “ở hiền gặp lành” hay “gieo gió gặt bão” đều phản ánh niềm tin sâu sắc vào luật nhân quả này. Tuy nhiên đó là ở trong thế giới hiện tượng tương đối, nơi mà mọi hiện tượng của đời sống, mọi hiện hữu vạn vật đều phải vận hành theo quy luật tự nhiên, luôn luôn trôi lăn theo định luật vô thường: sinh, trụ, dị, diệt -- thành, trụ, hoại, không -- sinh, lão, bệnh, tử...v..v... Thí dụ như cái tách trà có thể vỡ nát, nghĩa là bị mất đi, bị tiêu tan, nhưng bản tính của nó là đất vẫn còn. Hay như sóng biển, sinh diệt liên hồi, nhưng bản tính của nó là nước vẫn thường tại. Trong thế giới tương đối, mọi thứ đều đối lập, mâu thuẫn và bất bình đẳng với nhau: có - không, sanh - tử, thiện - ác, tốt - xấu, giầu - nghèo, sang -hèn, sướng - khổ .. v..v... Tất cả đều ở trong phạm vi giới hạn của tư tưởng và cảm giác con người.

Như thế phải có một cái gì ở ngoài phạm vi giới hạn của tư tưởng và cảm giác con người. Cái đó chính là bản thể tuyệt đối, một thế giới bất khả thuyết của ngôn ngữ, tức là không thể dùng tư tưởng, lời nói hay văn tự diễn tả, cần phải kinh nghiệm thực chứng mới biết được. Thế giới tuyệt đối này tức là cảnh giới Niết Bàn do mười phương chư Phật ca ngợi và Phật Thích Ca đã dùng bốn chữ Thường Lạc Ngã Tịnh để tán thán cảnh giới Niết Bàn này. Và mục tiêu tối hậu của người học Phật là giải thoát khỏi cảnh giới tương đối. Giải thoát khỏi cảnh giới tương đối tức là trở về hay hội nhập lại cái bản thể tuyệt đối xưa nay vốn sẵn có. Trong cảnh giới tuyệt đối này, lẽ dĩ nhiên, chẳng có tương đối, tất cả đều tuyệt đối, không sanh tử, không thiện ác, không tốt xấu, không giầu nghèo, không cấu tịnh, không tội phước, không đối đãi và tuyệt đối cũng chính là bất nhị, là không hai. Đã bất nhị không hai thì nhân quả không còn. Nhân cũng không và quả cũng không. Do đó bất cứ chúng sinh nào chưa giác ngộ, chưa giải thoát khỏi vòng sinh tử thuộc thế giới hiện tượng tương đối, thì vẫn còn bị chi phối bởi qui luật nhân quả (vốn chỉ hiện hữu trong thế giới tương đối).

Có người cho rằng bậc giác ngộ như đức Phật vẫn còn bị nhân quả. Họ viện dẫn chính đức Phật kể Ngài bị nhức đầu ba ngày do một kiếp xưa đã gõ đầu con cá. Ngài kể về câu chuyện “Vua Lưu Ly giết chết cả tộc Thích Ca” như sau:

“Thuở xưa ở thành Ca Tỳ La bên xứ Ấn Độ, có một làng đánh cá, gần làng có hồ rộng mênh mông, gặp lúc hạn hán mất mùa, bao nhiêu tôm cá trong hồ đều bị dân làng bắt ăn, đến con cá cuối cùng lớn nhất cũng bị làm thịt, chỉ có một đứa bé không hề thích ăn cá, đùa nghịch gõ lên đầu con cá lớn kia đến ba cái. Đến thời Phật Thích Ca, vua Ba Tư Nặc là người sùng mộ đạo Phật, cưới một cô con gái dòng họ Thích Ca sinh ra một thái tử tên là Lưu Ly. Thuở ấu thơ, Lưu Ly thường hay qua bên thành Ca Tỳ La chơi. Một hôm vì đùa nghịch nơi tòa thuyết pháp của đức Phật, bị người gác mắng và đuổi ra ngoài, Lưu Ly nuôi hận trong lòng, đến khi lên ngôi vua, đem đại quân tấn công thành Ca Tỳ La, giết sạch cư dân trong thành, trong thời gian này đức Phật nhức đầu hết ba ngày, các vị đại đệ tử đến cầu xin Phật giải cứu. Tôn giả Mục Kiền Liên dùng thần thông lấy bình bát thâu năm trăm người họ Thích Ca bay lên không, cho rằng đã cứu được họ, nhưng đến khi đổ ra, thì chỉ thấy toàn máu. Các vị đệ tử hỏi Phật nguyên do vì đâu. Đức Phật bèn đem câu chuyện tiền kiếp thôn dân ăn cá kể lại, con cá lớn kia nay là vua Lưu ly, còn binh tướng theo Lưu Ly là bầy tôm cá trong hồ khi xưa, dân cư thành Ca Tỳ la bị giết chính là thôn dân ngày nọ, còn đứa nhỏ gõ đầu cá mà không ăn cá chính là đức Phật ngày nay chịu quả báo nhức đầu ba ngày là do hồi ấy gõ đầu con cá ba lần. Nghiệp khó chuyển nên bấy giờ họ Thích Ca năm trăm người, tuy được Mục Kiền Liên cứu ra, song vẫn không toàn tính mạng. Về sau vua Lưu Ly bị đọa vào địa ngục. Oan oan tương báo khó có ngày dứt.”

Đúng là câu chuyện do đức Phật kể như thế, nhưng vì sao Đức Phật kể câu chuyện này? Đó là vì muốn độ chúng sinh nên phải phương tiện tuỳ thuận chúng sinh để độ. Ngài muốn nói vấn đề nhân quả không thể tránh được, nhưng ở đây là nói với những chúng sinh thiếu niềm tin nhân quả nghiệp báo lúc ngài đương nói pháp. Trong kinh Đại Bảo Tích Ngài nói: “Nầy Trí Thắng ! Hôm ấy ta nói với A Nan là ta đau đầu. Bấy giờ có ba ngàn Thiên Tử đoạn kiến, lại có vô lượng chúng sanh háo sát cùng tập họp chỗ Phật. Vì họ mà ta thị hiện nghiệp chướng nói rằng : Ta do thấy người khác sát sanh mà có lòng tùy hỉ nên mắc báo đau đầu. Nghe lời nầy có bảy ngàn trời và người được điều phục. Ðây gọi là Như Lai phương tiện....” (Kinh Đại Bảo Tích, Phẩm 38 Tập 6 trang 523). Trong kinh khác -- Trụ Sứ Thập Hạnh. Phật nói : “Nói ta bị nhức đầu ấy chỉ là phương tiện mà thôi, thật tế thì ta có bị nhức đầu đâu !”

Cũng như chuyện đức Phật ăn gạo lúa ngựa ba tháng là Ngài dùng sức phương tiện độ chúng sinh, chớ chẳng phải là nghiệp báo. Đức Phật vì giáo hoá các chúng sinh ưa thích dục lạc, chẳng biết nghiệp báo, chẳng tin nghiệp báo, nên thị hiện nhân duyên nghiệp báo chứ Như Lai thiệt không có nghiệp báo. Ngài nói:

“... Nầy Trí Thắng ! Lại vì trong năm trăm Tỳ Kheo cùng Như Lai an cư ăn gạo lúa ngựa ấy có bốn trăm Tỳ Kheo hễ thấy ngon tốt thì sanh lòng tham dục. Các Tỳ Kheo nầy nếu ăn ngon thì thêm lòng dục. Nếu ăn đồ thô xấu thì chẳng sanh lòng dục. Quá ba tháng an cư ấy rồi, bốn trăm Tỳ Kheo rời lìa tâm dâm dục chứng quả A La Hán. Nầy Trí Thắng ! Vì điều phục năm trăm Tỳ Kheo và độ năm trăm Bồ Tát mắc báo súc sanh mà đức Như Lai dùng sức phương tiện thọ ba tháng ăn gạo lúa ngựa chớ chẳng phải là nghiệp báo. Ðây gọi là Như Lai phương tiện. (Kinh Đại Bảo Tích Phẩm Thứ 38 Tập 6, trang 521).

Chúng sinh nhiều bệnh, mỗi bệnh mỗi khác nhau nên thầy thuốc sau khi bắt mạch phải tuỳ theo căn bệnh mới ghi toa thuốc. Đức Phật là một đại y vương, nên Ngài cũng tuỳ theo căn cơ, hoàn cảnh, nhân duyên, trình độ chúng sinh cao thấp mà phương tiện hoá độ. Sở dĩ Ngài nói như vậy tại vì cuộc sống ở đó như vậy, con người thời đó như vậy và căn tánh của họ như vậy. Tuy nhiên, trong một pháp hội khác Ngài căn dặn chớ nên nói với những người căn cơ thấp về các phương tiện của Phật, Ngài nói: “... Vì chúng sanh chẳng rõ nghiệp nhơn cảm vời quả báo, nên vì chúng sanh mà Như Lai thị hiện nghiệp báo như vậy. Tạo nghiệp ấy rồi mắc báo như vậy. Nghiệp kia được tạo rồi mắc báo như vậy. Chúng sanh nghe xong họ lìa nghiệp ấy mà tạo nghiệp kia : họ lìa ác nghiệp mà tu tập thiện nghiệp. Nầy Trí Thắng ! Nay đức Như Lai nói phương tiện rồi thị hiện phương tiện rồi, các phương tiện nầy phải giữ chặt cất kín chẳng nên nói với hạng người hạ liệt thiện căn kém mỏng ...(Kinh Đại Bảo Tích Phẩm Thứ 38 Tập 6, trang 526)

Hoàng Liên Tâm

Chieác y ngaøn caùnh

Ngöôøi ra ñi trong söông muø buoát giaù

Maûnh y vaøng aån chöùa nhöõng hoaøi mong

Côn gioù laïnh, coäi tuøng coøn hôi aám

Moäng caû ñôøi, moät thoaùng nheï nhö mô

Treân ñænh khôi, söông ñoïng caønh lay nheï

Chaân trôøi xa coøn ngaùt boùng maây ngaøn

Töï coõi loøng thaønh, coøn vöông vaán aûnh

Ñaõ bao laàn giaác moäng trôû lung linh

Duø coù theá naøo, thôøi gian qua mau quaù

Treân caây tuøng, ngaøn laù vaãn ñôm boâng

Ngaøn nhòp thôû boång vuøng leân khe nhuïy

Ngaøn laù bay, maây thoaùng troå phöông trôøi

Söông cöù rôi, töï thöõa coøn hôi nhuïy

Nuï cöôøi sen toaû ngaùt vaïn linh thaàn

Ñoâi tay vaãn moät trôøi hoa thieân thuû

Ñaõ bao giôø xa caûnh giôùi Lieân Hoa

Töø aùnh traêng cao, ngaøn xöa voïng lai

Ñænh Laêng giaø huyeàn dieäu, phaùp aâm vang

Aùnh saùng röïc ngôøi, nuoâi töøng maûnh ñaát

Trôøi vaøng soi, bao caùnh haït öôm maàm

15.04.06

Do moät nhaân duyeân tình côø, moät vò Thaày taëng cho gia ñình toâi baøi 12 Lôøi Khaán nguyeän naày. Thöïc söï, toâi khoâng taùc giaû laø ai; tuy nhieân, vì töøng caâu trong Baøi Khaán nguyeän coù theå chuyeån taâm cho moãi nguôøi- duø baát kyø toân giaùo naøo, raát höõu ích ñeå hoaøn thieän con ngöôøi mình. Cho neân, xin ñöôïc ñöa vaøo Taäp naày ñeå phoå bieán. Caàu mong moïi ngöôøi sau thôøi gian thöïc haønh baøi naày, seõ ñaït ñöôïc ích lôïi baûn thaân, ñeå chuyeån hoaù cho gia ñình vaø xaõ hoäi. Mong laém!

MÖÔØI HAI LÔØI KHAÁN NGUYEÄN QUAÙN AÂM

. Con xin môû roäng loøng thöông vaø tìm caùch baûo veä söï soáng, nieàm tin, haïnh phuùc cuûa moïi ngöôøi vaø moïi loaøi.

. Con xin môû roäng taàm hieåu bieát, ñeå coù theå thaáu roõ ñöôïc goác reã khoå ñau cuûa moïi ngöôøi vaø moïi loaøi maø tìm caùch chuyeån hoùa vaø hoä trì.

. Con xin nguyeän töø boû nhöõng taäp khí tham aùi, hôøn giaän, traùch moùc, pheâ bình, chæ trích vaø baïo ñoäng, ñeå con coù theå vui soáng vôùi moïi ngöôøi vaø moïi loaøi.

. Con xin nguyeän cho töï thaân, gia ñình, thaân baèng quyeán thuoäc con vaø moïi ngöôøi, moïi loaøi ñöôïc soáng an toaøn, thuaän hoøa vaø thaûnh thôi.

. Con xin nguyeän ngoài vöõng chaõi ñeå laéng nghe ngöôøi thaân, baïn höõu vaø ngöôøi khaùc noùi

naêng, taâm söï. Duø cho nhöõng lôøi noùi aáy coù xuùc phaïm ñeán töï aùi, töï ngaõ vaø caù taùnh cuûa con Con nguyeän khoâng bao giôø tranh caõi, thuø gheùt vaø khoâng ñoái ñaùp baèng nhöõng lôøi thieáu töø hoøa, khieám nhaõ.

. Con xin nguyeän thöôøng xuyeân trôû veà vôùi hôi thôû, taäp döøng laïi söï suy nghó, noùi naêng, ñeå laéng nghe tieáng chuoâng tænh thöùc vaø moïi aâm thanh khaùc. Con bieát raèng, moãi aâm thanh ñeàu coù mang thoâng ñieäp cuûa söï yeâu thöông vaø naêng löôïng tueä giaùc maàu nhieäm.

. Con xin nguyeän cho ngöôøi ñau choùng laønh beänh, ngöôøi giaø ñöôïc saên soùc, ngöôøi meänh chung coù ñuû duyeân laønh sanh veà caûnh giôùi an vui, trong saùng maø vò Quoác chuû laø baäc Thaày coù tình thöông vaø trí tueä roäng lôùn.

. Con xin nguyeän cho keû ñoùi ngheøo ñöôïc no côm aám aùo, keû toäi loãi sôùm bieát aên naên, keû tuø ñaøy mau thoaùt nguïc toài, keû taøn taät ñöôïc thaân töôùng ñeïp, keû nghieän ngaäp ñöôïc tænh côn meâ, keû saùt nhaân töï buoâng khí giôùi.

. Con xin nguyeän cho moïi ngöôøi vaø moïi loaøi sôùm nhaän ra töï taùnh thöông yeâu bình ñaúng cuûa nhau. Ñöøng ai coi nheï taùnh maïng cuûa ai, ñöøng ai vì oaùn thuø, ganh tò, ích kyû maø gaây khoå ñau cho nhau.

. Con xin nguyeän cho haønh tinh xanh naày, muoân ñôøi laø traùi ñaát xinh toát, khoâng bò taøn hoaïi, oâ nhieãm. Phöông naøo, nôi ñaâu cuõng saûn sinh nhieàu doøng soâng töôi maùt, nhieàu loaïi döôïc thaûo, nguõ coác, hoa traùi thôm ngon ñeå daâng hieán cho con ngöôøi vaø muoân loaøi no ñuû.

. Con xin nguyeän cho moïi ngöôøi vaø moïi loaøi sôùm thaønh töïu ñöôïc giôùi ñöùc thanh tònh, ñònh löïc vöõng chaõi, trí tueä vieân minh ñeå chuùng con coù theå cuøng nhau thi thieát haïnh laønh, cöùu giuùp nhöõng ai ñang bò ñoïa ñaøy, giam haõm trong taâm haän thuø vaø trong caùc ñòa nguïc taêm toái.

. Con xin nguyeän cho con, moïi ngöôøi vaø moïi loaøi coù ñaày ñuû dieäu löïc, ngaøn tay, ngaøn maét vaø töï taïi vaøo ra ba coõi. Chuùng con nguyeän cuøng vôùi caùc vò Boà taùt lôùn, thöøa töï söï nghieäp cöùu ñoä chuùng sanh nhö chö Phaät ñaõ vaø ñang thöïc hieän trong möôøi phöông theá giôùi.

TÁM BÀI KỆ CHUYỂN HOÁ TÂM
Geshe Langri Thangpa
Tâm-Bảo-Đàn chuyển từ Anh-ngữ sang Việt-ngữ

Với quyết tâm thành tựu ước nguyện tột cùng cao quý
Đem lại lợi lạc cho tất cả chúng sinh,
Ước nguyện trân quý hơn cả viên bảo-châu như-ý
Xin cho con luôn nghĩ đến muôn người muôn loài bằng tâm trìu mến.

Mỗi khi con gặp gỡ tiếp xúc với bất kỳ ai
Xin cho con tự coi mình là kẻ thấp kém nhất,
Và tận đáy lòng chân thật,
Xin cho con luôn tỏ lòng kính trọng, tôn quý tất cả mọi người.

Xin cho tâm con luôn quán xét mọi hành động của mình,
Và ngay khi tâm bám chấp và tham sân si sinh khởi,
Trở thành chất độc hại mình, hại người,
Xin cho con không chút ngăn ngại tìm cách đối trị và đoạn diệt chúng.

Khi con nhìn thấy những kẻ khó thương, khó chịu
Đang bị thống trị bởi bao phiền não và ý tưởng tiêu cực,
Xin cho con ôm giữ họ trong lòng như người thân hiếm quý,
Như kho tàng châu báu mà con mới vưà khám phá!

Khi có kẻ, vì ghen ghét,
Đã đối xử không tử tế, lạm dụng, vu khống hay miệt thị con,
Xin cho con nhận chịu hết mọi thua thiệt,
Và dâng cho họ phần thắng lợi vinh quang.

Có kẻ, được con hết lòng giúp đỡ,
Hay được con đặt trọn niềm tin,
Đã đối xử tệ mạt làm tim con tan nát,
Xin cho con vẫn xem họ không khác nào bậc tôn sư chân quý.

Tóm lại, dù trực tiếp hay gián tiếp, xin cho con dâng hiến mọi an vui, phúc lạc
Đến tất cả chúng sinh -- những bà mẹ hiền từ vô lượng kiếp,
Xin cho con lặng lẽ cam nhận
Hết tất cả mọi đau đớn, tủi hờn.

Xin cho tất cả những nguyện ước trên
Không bị ‘tám pháp thế gian’ tầm thường làm cho ô nhiễm;
Và xin cho con, nhận thức ra được tính huyễn ảo của tất cả,
Buông bỏ hết bám chấp, rời xa mọi níu kéo thường tình.

(11/03/2004)

The Eight Verses on Transforming the Mind
By Geshe Langri Thangpa

With a determination to achieve the highest aim
For the benefit of all sentient beings,
Which surpasses even the wish-fulfilling gem,
May I hold them dear at all times.

Whenever I interact with someone,
May I view myself as the lowest amongst all,
And, from the very depths of my heart,
Respectfully hold others as superior.

In all my deeds, may I probe into my mind,
And as soon as mental and emotional afflictions arise --
As they endanger myself and others --
May I strongly confront them and avert them.

When I see beings of unpleasant character
Oppressed by strong negativity and suffering,
May I hold them dear -- for they are rare to find --
As if I have discovered a jewel treasure!

When others, out of jealousy,
Treat me wrongly with abuse, slander and scorn,
May I take upon myself the defeat
And offer to others the victory.

When someone whom I have helped,
Or in whom I have placed great hopes,
Mistreats me in extremely hurtful ways,
May I regard him still as my precious teacher.

In brief, may I offer benefit and joy
To all my mothers, both directly and indirectly,
May I quietly take upon myself
All hurts and pains of my mothers.

May all this remain undefiled
By the stains of the eight mundane concerns;
And may I, recognizing all things as illusion,
Devoid of clinging, be released from bondage.

(This English version is an excerpt from ‘Transforming the Mind: Teachings on Generating Compassion,’ His Holiness the Dalai Lama, Thorsons of Harpers Collins Publishers , 2000)

Tâm-Bảo-Đàn chuyển từ Anh-ngữ sang Việt-ngữ nhân dịp tăng đoàn thuộc tu viện Tashi Lhunpo đến hoằng pháp tại Chùa Quan-Âm Phổ-Chiếu, Maryland, Hoa Kỳ www.Drikungmahayanacenter.org

HÔN NHÂN KHÁC TÔN GIÁO

Lời Ban Biên Tập: Có tất cả bốn câu hỏi liên quan đến vấn đề hôn nhân khác tôn giáo. Chúng tôi đưa ra năm câu trả lời. Những câu trả lời này thường không do một người viết mà do một ban hay một tổ biên tập. Quý bạn đang ở trong trường hợp sửa soạn một cuộc hôn nhân khác tôn giáo nên nghiên cứu tường tận tất cả các câu trả lời và quán chiếu lại chính mình để có thể tìm ra một giải pháp cho riêng mình.

CÂU HỎI 1:

Con là một Phật tử thuần thành, gia đình con có truyền thống Phật giáo đều quy kính Tam bảo. Con thường xuyên đến chùa tụng kinh, học hỏi giáo lý. Vì hoàn cảnh riêng nên con phải lên thành phố học tập và làm việc. Trong thời gian này, con đã yêu một người con gái, cô ấy cũng rất thương con và chúng con có ý định tiến đến hôn nhân. Tiếc rằng, người yêu của con bắt buộc con phải theo tôn giáo của cô ấy và nói rằng đó là điều kiện để đi đến hôn nhân. Con không muốn mất cô ấy, khuyên cô ấy theo con thì con không có khả năng mà bỏ đạo thì con không thể..

ĐÁP:

Một trong những yếu tố cơ bản để cấu thành cuộc hôn nhân bền vững ngoài tình yêu là hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Trong hôn nhân, cố nhiên tình yêu vốn cực kỳ quan trọng song chỉ có tình yêu đơn thuần thì chưa đủ. Một tình yêu đúng nghĩa phải vượt lên tất cả những chướng ngại bằng bao dung, vị tha và đặc biệt là sự tôn trọng.

Có thể các bạn thương nhau nhưng chưa thực sự đạt đến độ chín của tình yêu chân thật. Trở ngại lớn nhất giữa các bạn bây giờ là niềm tin tôn giáo mà tôn giáo và tín ngưỡng lại thuộc phạm trù thiêng liêng, vốn bất khả xâm phạm. Theo như tâm sự của bạn trong thư thì chính bản thân bạn cũng như người yêu của bạn cả hai đều có lập trường kiên định trong việc bảo vệ niềm tin của mình.

Giữ vững niềm tin là điều tốt song éo le ở chỗ là tôn giáo hiện hữu trên đời để hướng thiện con người, giúp con người ngày một thăng hoa và tiến bộ trên phương diện đạo đức và tâm linh trong đó có vấn đề bảo vệ và xây dựng tình yêu chứ không phải làm chướng ngại, ngăn cách tình yêu. Vấn đề đặt ra ở đây là người yêu của bạn "thách cưới" bằng việc bắt buộc bạn phải từ bỏ tôn giáo của mình để theo tôn giáo của cô ấy. Nếu không thỏa mãn yêu cầu này thì hôn nhân chỉ là chuyện trong mơ. Chính yêu cầu này bộc lộ một điều rằng cô ấy quá ích kỷ, hẹp hòi; bảo vệ niềm tin một cách thiển cận, thiếu tôn trọng và yêu tôn giáo của mình hơn yêu bạn.

Một khi lập trường hôn nhân của người yêu bạn nghiêng nặng về tôn giáo hơn là tình yêu đồng thời ra điều kiện cho bạn muốn đi đến hôn nhân với cô ấy thì phải bỏ đạo, chính bạn cần phải sáng suốt cân nhắc và kiểm định lại quyết định hôn nhân của mình. Bởi lẽ, điều kiện trên đã cho thấy người yêu của bạn sẵn sàng hy sinh tình yêu để bảo vệ tôn giáo đồng thời lộ rõ sự thiếu tôn trọng, xúc phạm đến niềm tin tôn giáo thiêng liêng của bạn.

Còn đối với bạn, dù yêu thương cô ấy và có dự định hôn nhân nhưng vẫn giữ vững lập trường kiên định về niềm tin tôn giáo của mình. Bạn đã có một quyết định đúng đắn và sáng suốt. Đạo Phật không chủ trương lợi dụng hôn nhân để quy nạp tín đồ đồng thời cũng không khắt khe đến độ cực đoan khi bắt buộc người chung sống với mình phải cải đạo. Người Phật tử, quy hướng đạo Phật xuất phát từ niềm tịnh tín, với ý thức tự giác và tự nguyện đồng thời rất tôn trọng tín ngưỡng và niềm tin của người khác. Do vậy, bạn cũng không cần người yêu của bạn từ bỏ tôn giáo của mình để theo bạn nếu không xuất phát từ tự giác và tự nguyện, nhưng đối với riêng bản thân bạn thì cần phải sáng suốt, không mù quáng và nhất là không đánh mất lòng tự trọng của người Phật tử, vốn dĩ cao quý và thiêng liêng.

Đạo Phật là đạo giác ngộ, được làm người Phật tử là đã đặt chân lên thềm thang giác ngộ, đó là một trong những căn lành mà không phải bất kỳ ai cũng có được. Do vậy, nếu bạn không muốn trầm luân, đọa lạc trong đời này và đời sau thì phải giữ vững niềm tin của mình. Hôn nhân có thể đem lại cho bạn hạnh phúc trong một đời nhưng để đạt được hạnh phúc trước mắt vốn mong manh ấy mà phải thay đổi lý tưởng và niềm tin là một điều tệ hại nhất trong các điều tệ hại vì đánh mất chánh kiến nên chắc chắn bị đọa lạc ở những đời sau.

Vẫn biết rằng nếu cùng một chí hướng và niềm tin thì rất tốt cho việc xây dựng hạnh phúc gia đình song thực tế quan điểm của hai người hiện giờ thì điều ấy trở thành không thể. Giải pháp "đạo ai nấy giữ" dù còn nhiều giới hạn và trở ngại nhưng vẫn không có tính khả thi vì điều kiện bắt buộc để tiến tới hôn nhân của cô ấy là bạn phải bỏ đạo. Và đây cũng là tín hiệu rõ ràng nhất của vấn đề rằng chuyện tình yêu của các bạn còn một khoảng trống bất hòa khá lớn, chưa hội đủ các điều kiện cần và đủ cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc và bền vững. Do vậy, nếu đi đến hôn nhân khi tình yêu cũng như quan điểm chưa đạt đến độ hòa hợp, chín muồi thì chắc chắn sẽ bất hạnh, đổ vỡ và chuốc lấy thất bại mà thôi.

Người Phật tử luôn vận dụng trí tuệ để làm hành trang cho cuộc sống. Bạn phải luôn ý thức để quán niệm rằng hôn nhân (nếu may mắn) chỉ đem lại hạnh phúc một đời, còn Chánh pháp sẽ dẫn bước và soi đường cho bạn đạt đến hạnh phúc và an vui trong đời này và mãi mãi về sau. (TTV-GN)

CÂU HỎI 2:

Cháu là một Phật tử thuần thành, áp dụng những lời Đức Phật dạy vào cuộc sống thực tiễn được nhiều lợi ích. Cháu đang làm việc cho một công ty nước ngoài và yêu thương một bạn gái theo đạo Thiên Chúa. Bạn này cũng như cháu rất ngoan đạo. Hơn một năm, tình cảm tụi cháu vẫn tiến triển tốt đẹp, bàn về tương lai xa chúng cháu đã thống nhất với nhau đạo ai nấy giữ. Nhiều người nói với cháu: "Hai đạo khó làm ăn, khó dạy con cháu, khó hạnh phúc...".

TRẢ LỜI :

Đúng là trên thực tế có rất nhiều cặp vợ chồng đã không hạnh phúc chỉ vì họ theo hai đạo khác nhau. Tuy mỗi tôn giáo có một nền giáo lý khác nhau, mục đích tối hậu khác nhau nhưng vẫn có những điểm giống nhau trong quan niệm cuộc sống. Ví dụ như tôn giáo nào cũng khuyên tín đồ của mình nên siêng làm những việc lành và cố gắng lánh xa điều ác. Cho nên hai người khác đạo quyết định lấy nhau, họ đã tìm ra chỗ dung thông sau khi vượt qua biết bao cách trở: Đạo ai nấy giữ. Song, họ đã không hiểu hết lời tuyên thệ đó. Họ chỉ hiểu đơn giản khi lấy nhau rồi thì ai nấy cứ tiếp tục tín ngưỡng tôn giáo của mình, tự do cúng kiếng lễ bái hay những hình thức sinh hoạt khác mà một tín đồ cần phải thực hiện. Họ không hề nghĩ đến sự khác nhau giữa tư tưởng của hai tôn giáo là một trở ngại lớn. Càng là tín đồ thuần thành thì họ càng khó chấp nhận về quan niệm sống hay những điều chân lý của tôn giáo khác. Nếu như chân lý là một cái gì đó ở đằng xa, họ ít có dịp luận bàn đến thì những giáo lý áp dụng ngay trong đời sống hiện thực cũng không phải luôn luôn có điểm chung giữa hai tôn giáo. Vì ai cũng giữ cái "ngoan đạo" của mình mà không chấp nhận nhau rồi xảy ra việc tranh cãi và chê trích đạo của nhau là chuyện thường có. Nếu họ là những người hiểu biết, ôn hòa và nhường nhịn lẫn nhau thì với tình yêu sắt son cũng không khó xây dựng hạnh phúc gia đình. Song, đến khi có con lại là một vấn đề nan giải. Lời giao kết "đạo ai nấy giữ" thuở ban đầu ấy là dành cho vợ chồng, nhưng con của họ thì sao? Theo cha hay theo mẹ? Ai mộ đạo thì cũng muốn con mình theo đạo truyền thống của ông bà cha mẹ mình, phải tranh thủ hướng đạo cho con ngay từ nhỏ. Nếu cha mẹ khoáng đạt hơn thì lớn lên cho con tự quyền lựa chọn tôn giáo, nhưng nếu đứa con mặc dù đã đủ lớn khôn để nhận thức nên theo đạo nào lại ngặt nỗi sợ mất lòng cha hoặc mẹ thì càng rắc rối hơn. Đó là chưa nói đến hai họ, bên nội và ngoại, họ là những bức tường thành kiên cố khó mà vượt qua. Ngay từ khi cha mẹ chúng lấy nhau đã phải khổ sở lắm mới chinh phục được quan niệm "như đinh đóng cột" của nội ngoại, bởi những người theo đạo lâu năm họ cho rằng đó là một điều thương tổn đạo đức. Vì thương con mà họ đành ngậm ngùi chấp nhận, nhưng đến khi có cháu thì bất ngờ trong họ nảy sinh một sự chiếm hữu rất lớn, họ không thể "mất" thêm đứa cháu. Thật ra, tất cả cũng chỉ là quan niệm mà con người đã lỡ đặt ra và chấp chặt vào. Tôn giáo không hề có lỗi, bởi tôn giáo ra đời là để giáo dục con người hướng đến hạnh phúc trọn vẹn, chỉ tại con người bị bản ngã làm kẹt vào những quan niệm. Hai người khác đạo lấy nhau nếu muốn có hạnh phúc thì phải vượt lên những quan niệm đó. Còn chưa hiểu gì về tôn giáo của nhau, chưa tìm thấy được điểm chung để cố gắng hòa vào và điểm riêng để vượt ra khỏi thì nhất định sẽ rơi vào nghịch cảnh tan vỡ nếu vội vã lấy nhau. Không nên vì tình yêu quá độ mà lờ đi những hiểu biết về đạo của nhau. Phải thực sự hiểu giá trị đích thực của cuộc sống là gì thì mới thấy được sự cần thiết của đạo, bằng không sẽ xem nó như một nỗi ám ảnh đọa đày.

Giáo lý Đức Phật dạy chúng ta từ bi bình đẳng, độ lượng vị tha, nhu hòa nhẫn nhục... để thanh tịnh hóa nội tâm, chuyển hóa và trị liệu những tật bệnh phiền não chứ không hề khuyên chúng ta phải chết sống để bám giữ khư khư vào đạo mà không được phép tạm rời. Sống hình thức trong đạo mà không thực hành được những điều đạo đã dạy thì coi như hoàn toàn xa đạo, ngược lại không điều kiện để gần đạo hoặc có thể ở chung đạo khác mà vẫn sống tốt theo những gì đã được hấp thụ từ đạo của mình và còn tạo ảnh hưởng đến người đạo khác thì quả là một tín đồ thuần đạo, rất gần với đạo. Đó là lời răn nhắc của Đức Phật. Nhưng tư vấn đến đây, chúng tôi có ý định khuyên cháu khoan tiến xa hơn trong mối tình này, bởi chúng tôi vừa phát hiện ra cháu phát biểu nông nổi: "Chúa Jesus và Phật Thích Ca là một". Dựa vào đâu là cháu dám nói càn như vậy? Cháu hiểu Phật Thích Ca là như thế nào và Chúa Jesus ra sao? Không nên vì muốn chuyện tình cảm của mình được trọn vẹn mà cẩu thả "sáp nhập" đại để tìm ra sự "dung hòa chân tình" trong tư tưởng của mình. Điều đó chứng tỏ rằng vì những lời cảnh báo của kẻ bàng quan và thấy người đi trước gặp thất bại nên cháu mới lo lắng băn khoăn chứ cháu chưa thật sự quan tâm đến vấn đề trở ngại của chính bản thân mình. Chúng tôi tán đồng quan điểm của cháu là cuộc sống là do bàn tay và khối óc của mình tạo nên, song sức mạnh của bàn tay thì có thể dễ dàng biết rõ chớ còn khối óc thì cần phải kiểm tra thật kỹ lại từng giây phút mới không lầm nhận về nó. Sự hiểu biết của con tim luôn nhạy cảm tìm sự thích nghi với hoàn cảnh và cũng bị tác động ít nhiều từ hoàn cảnh. Cháu không được phép chủ quan mà không chịu tìm ra chỗ gút của bài toán khó này thì về sau cháu sẽ hối tiếc vì không còn đủ sức để nhận diện nữa, lúc ấy chỉ còn biết đương đầu chấp nhận và thở dài mặc tùy số phận mà thôi. (TTV-GN)

CÂU HỎI 3:

Em năm nay 20 tuổi, anh ấy 23, em quen anh ấy đã được 3 năm, tình cảm giữa em và anh ấy rất mặn mà, anh ấy đang học computer science, nhưng có một chuyện mà hai đứa em luôn đau khổ: em là người đạo Thiên Chúa, nhưng gia đình anh ấy theo đạo Phật, có nhiều lần anh đã muốn công khai chuyện tình cảm của hai đứa nhưng không dám vì gia đình của anh ấy không chấp nhận anh quen với người có đạo, bản thân anh cũng là con út trong gia đình, cho nên bây giờ hai đứa em quen nhau cứ phải lén lút, điều này làm em buồn lắm, gia đình em khó lắm, không chấp nhận em kết hôn với người ngoại đạo, thậm chí anh ấy đồng ý theo đạo mà ba em cũng còn không chấp nhận, chúng em không thể xa nhaụ

Bây chúng em phải làm sao để hai gia đình chấp nhận, bản thân anh là người rất có trách nhiệm, là đứa con ngoan trong gia đình, anh ấy sẵn sàng theo đạo nếu gia đình chấp nhận, nhưng mãi mãi gia đình anh ấy không chấp nhận thì chúng em sẽ phải xa nhau mãi mãi ư, đời em đã thuộc về anh ấy, em không hề hối hận những điều em đã làm, nhưng em phải làm sao để gia đình cho anh ấy theo đạo, chẳng lẽ em cứ chờ đợi mòn mỏi hoài vậy, em và anh ấy yêu nhau là một cái tội ư, bây giờ em phải làm sao đâỷ Xin chi giúp em với.

TRẢ LỜI :

Phải nói thẳng một điều là cả hai gia đình, gia đình em và gia đình anh ấy của em, đều hẹp hòi, ích kỷ, không quan tâm đến hạnh phúc của con cái mà chỉ muốn chúng phải là những con cừu do mình chỉ huy, áp đặt, nếu chúng không làm đúng theo ý mình thì mặc kệ, cho chúng nó đau khổ. Họ không thèm quan tâm đến tình huống cặp tình nhân tre, quá yêu nhau, muốn sống chung với nhau nhưng phải lén lén lút lút, nếu người con gái có thai ngoài hôn nhân, rồi hậu quả sẽ ra sao, liệu mầm sống mới chưa kịp mở mắt chào đời kia có vì sự khắt khe của ông bà nội, ông bà ngoại mà đành trôi theo bàn tay nạo thai mà ngậm hờn dưới lòng cống không?

Tuyệt đỉnh của tôn giáo là CHÂN THIỆN MỸ. Nhưng khi tôn giáo đã gom lại thành tổ chức thì đôi khi lại nẩy sinh ra những hạng người cuồng tín, làm những điều khiến cho tôn giáo của họ trở thành biến thể, đi xa cái chân thiện mỹ, mà trở thành một hình thức giống như là phe pháị Phe này muốn lấn lướt phe kia, tự cao về phe mình, không nghiên cứu giáo lý của tôn giáo khác để nhìn thấy được cái tuyệt đỉnh, cái CHÂN THIỆN MỸ mà giáo chủ của họ đã vì những điều đó mà hình thành tôn giáo của họ. Trái lại, cứ như con ếch ngồi dưới đáy giếng, nhìn lên thấy bầu trời nhỏ hơn cái chiếu, tưởng rằng chỉ có đạo của mình là hay nhất, không biết gì về các đạo khác, thậm chí, do không hiểu biết, đôi khi nói những điều vô căn cứ, hoang đường, thành ra như là nói xấu đạo khác vậỵ

Căn bệnh trầm kha này đã và đang gây tai họa cho nhân loại qua các cuộc thánh chiến. Chỉ khi nào, hoặc là mọi người đều nghiên cứu thêm về các tôn giáo khác để hiểu biết và thông cảm nhau hơn, hoặc là không nghiên cứu thì cứ nên tôn trọng sự tự do tôn giáo, tự nhủ rằng vì mình thiếu hiểu biết, không thấy cái hay của các tôn giáo khác không có nghĩa là đạo khác xấu, mình có bổn phận phải << cứu vớt >>. Đừng nghĩ rằng chỉ có riêng những người theo tôn giáo mình là <<có đạo>>, còn các người không theo đạo của mình thì gom chung thành << người ngoại đạo >> cần được giáo dục để << theo đạo >>. Điều này phải cần đến sự tận tâm giảng dậy của các vị linh hướng có tinh thần cởi mở, hiểu biết rộng, và có tấm lòng từ bi, bác ái, thương xót cho cái kiếp người vốn đã đầy nỗi thống khổ, không nên lợi dụng tôn giáo để quàng thêm vòng dây kẽm gai lên đầu lên cổ tuổi trẻ nữạ

Các em nên cố gắng học hành chăm chỉ để kiếm được việc làm, thoát được ảnh hưởng của gia đình về mặt kinh tế, rồi sau đó, hãy can đảm trình bầy hoàn cảnh thực sự của hai em, là hai em không thể xa nhau được, yêu cầu hai bên cha mẹ tác thành, nếu không, các em đã lớn, các em cũng có bổn phận đối với chính mình, các em có thể tự định đoạt đời các em.

Về việc đổi đạo, em nên giữ sự tế nhị và hợp lý, không nên đem hôn nhân làm một áp lực bắt người khác đổi đạọ Hai em nên đạo ai nấy giữ. Sau này, khi hai em sống chung, chính cung cách sống của các em sẽ nói lên tính ưu việt của tôn giáo mà các em chịu ảnh hưởng. Từ đó, tùy theo lòng kính quý của mỗi em đối với từng tôn giáo, các em vẫn còn dư thời giờ để đổi đạo, nếu muốn. Sự cưỡng bách không thể thấm sâu vào lòng người, mà lại phát sinh ẩn ức. Để xứng đáng đi vào lãnh vực tâm linh, mỗi người phải có tấm lòng thành khẩn, bước những bước hân hoan, tâm hồn sung mãn với những tư tưởng khai phóng, không phải là những bước lầm lũi tủi hờn vì bị ép buộc. (Thuần Nhã)

MỘT Ý KIẾN KHÁC:

Ðối với Ðạo Phật, Ðức Phật quan niệm rằng: "Không có sự phân biệt Tôn giáo và giai cấp, khi trong máu người cùng đỏ và nước mắt người cùng mặn". Lời dạy ấy chứng tỏ rằng: Ðối với Ngài hay đối với Ðạo của Ngài - Ngài không phân biệt ai cả. Ai tin thì theo Phật, ai không tin Ngài cũng không sao. Câu nói ấy cũng chứng tỏ rằng: Ngoài Ðạo Phật, Ngài còn công nhận nhiều Ðạo khác nữa. Trong khi đó những Ðạo khác có tính cách cực đoan hơn, chỉ biết công nhận Ðạo của mình, còn những ai không tin mình đều là Ngoại Ðạo cả. Từ đó mới phát sinh ra chuyện khó khăn giữa một chàng trai Phật Tử đã quy y Tam Bảo đi yêu một cô gái theo đạo Thiên Chúa.

Cuộc tình nào cũng đẹp nhưng cũng lắm đắng cay. Nếu chỉ có hai người không thì họ đã tự quyết định rồi; nhưng ngặt còn cha mẹ của hai bên và còn chuyện tương lai của con cái nữa. Có nhiều cuộc tình rất đẹp; nhưng đến ngày cưới lại tan vỡ, vì bên này không chấp nhận lễ nghi bên kia, hoặc bên kia không chấp nhận lễ nghi bên này. Thật ra thì Phật Tử chưa hiểu Ðạo vẫn có người cực đoan, mà con Chiên của Chúa cực đoan cũng không phải là ít.

Ðiều mà người Phật Tử phải nhớ là đã quy y Phật, Pháp, Tăng rồi thì dầu cho không gian và thời gian có thay đổi cũng không được quyền thay đổi Ðạo của mình. Ðổi Ðạo tức là đã phạm vào những giới mà mình đã phát nguyện lúc quy y Tam Bảo. Và Phật Giáo cũng không bắt buộc một người nào theo Ðạo của mình dưới bất cứ một hình thức nào cả.

Một vị Tăng sĩ có thể đứng ra chủ lễ cho một đám cưới hai Ðạo khác nhau; nhưng chúng tôi đoan chắc rằng một vị Linh Mục Việt Nam không làm điều đó. Vì cho rằng chú rể hoặc cô dâu kia là người ngoại đạo. Nhưng đó chỉ là những vị Linh Mục Việt Nam bắt buộc như thế thôi, còn các Linh Mục Âu, Mỹ vẫn khuyên rằng đạo ai nấy giữ - nếu có đi chăng nữa là từ hồi xưa - lúc họ còn ít tín đồ- chứ bây giờ có lẽ vì bị sự chống đối của Tín hữu nên không thấy nói.

Chúng tôi thấy Phật Tử của mình bị mất mát quá nhiều; vì một cậu Phật Tử đi lấy vợ theo Thiên Chúa hoặc một cô Phật Tử đi lấy chồng theo Thiên Chúa là sự đi chùa của cô hay cậu đó hoàn toàn trống vắng mà lâu nay quý Thầy không nói có lẽ còn nể tình, hoặc bảo rằng chuyện không đáng. Vì Phật Giáo không có chủ trương thâu nhận tín đồ cho lấy nhiều mà chỉ tự nơi tâm thôi.

Nhiều Phật Tử có tâm đạo hay nói với chúng tôi rằng: "Nếu chỉ theo Ðạo Chúa để lấy được vợ thì sau khi lấy vợ xong con phải dẫn vợ về chùa, chứ không đi nhà thờ nữa". Nhưng thông thường thì đàn ông theo đạo vợ hơi nhiều, chứ đàn bà ít theo đạo chồng - có lẽ niềm tin của các ông chồng còn yếu.

Gần đây bên Giáo Hội Thiên Chúa có cho xuất bản bộ giáo luật mới có đề cập đến vấn đề hôn nhân giữa người khác Ðạo. Chúng tôi thấy rằng Giáo Hội Thiên Chúa giáo có cho tự do kết hôn giữa người khác Ðạo (nghĩa là Ðạo ai nấy giữ) nhưng đến đời con, cháu phải theo Ðạo Chúa. Chúng tôi nghĩ rằng đó cũng chỉ là tự do trong một giai đoạn ngắn thôi. Ðiều quan trọng là ở tương lai chứ hiện tại cũng không có gì đáng nói lắm. Chúng tôi thấy hơi lạ là bên Ðạo Thiên Chúa cứ bắt buộc người khác rửa tội mới được làm lễ nhà thờ. Trong khi đó Ðạo Phật thì không bắt buộc gì cả. Ðạo ai nấy giữ. Nếu cứ tình trạng này thì con Chiên của Chúa cứ tăng dần mà Phật Tử càng ngày càng ít. Nên chúng tôi có một số ý kiến như sau :

Việc viết lên bài này không nhằm đả kích giữa Tôn giáo này hay Tôn giáo khác mà chỉ nhằm mục đích nói rõ, nói thẳng cho người Phật Tử cũng như con Chiên của Chúa hiểu được Ðạo là gì theo một Tôn giáo không phải là thay cái áo cũ mặc cái áo mới, mà theo một Tôn giáo là trọn đời của mình phải phục vụ cho một niềm tin cao thượng, giải thoát - chứ không phải theo một Tôn giáo để lấy vợ hoặc chồng rồi lại thôi không theo nữa.

Chúng tôi thấy có nhiều gia đình sống không có hạnh phúc với nhau vì khác Ðạo. Nên chúng tôi khuyên những vị sắp lập gia đình nên tìm những người cùng Tôn giáo để kết hôn nhau vẫn hơn là khác Tôn giáo. Vì con cái của quý vị sẽ khổ sở, không biết nên theo Ðạo của cha hay Ðạo của mẹ. Người Phật Giáo luôn luôn quan niệm rằng Ðạo nào cũng tốt; nhưng cuối cùng người Phật Tử để bị đồng hóa trở thành con Chiên của Chúa hơn là con Chiên của Chúa trở thành Phật Tử.

Chúng tôi cũng đề nghị với quý vị Linh Mục Việt Nam rằng: "Không nên bắt buộc những người Phật Tử phải bỏ Ðạo Phật để theo Ðạo Chúa. Vì điều đó Chúa cũng không dạy mà Phật cũng không muốn". Chúng tôi chỉ trình bày sơ lược một số vấn để có liên quan về việc hôn nhân giữa người cùng Ðạo và khác Ðạo. Hy vọng sẽ nhận được những ý kiến đóng góp tích cực của những bậc Tôn Túc, quý vị lãnh đạo tinh thần giữa Phật Giáo cũng như Thiên Chúa Giáo. (Một độc giả gửi không ghi nguồn gốc bài viết)

CÂU HOI 4:

Con tên là Trung, cư ngụ tại tiểu bang Arizona, là một tín đồ Công Giáo cùng một người bạn đường và bạn đời cùng kết nghĩa vợ chồng. Tất cả mọi việc đều giải quyết thật ổn thỏa êm đẹp. Nhưng có một điều là con cái sau này thì làm sao? Theo Chúa hay Phật!! Thật là nan giải. Xin quý thầy cùng các bậc hiểu biết làm ơn giúp ý. Thành thật cảm ơn. Cầu xin ơn Trên trả công cho quý vị.

ÐÁP

Theo như thư anh kể, anh, một người theo đạo Thiên Chúa Giáo và chị, một người theo đạo Phật đã yêu nhau và kết nghĩa vợ chồng, cùng chung sống hạnh phúc bên nhau. Sự kiện đó đã nói lên một thực thể đẹp và có thể là trong tương lai con cái anh chị cũng sẽ thừa hưởng được cái đẹp đó.

Chúng tôi nghĩ rằng những cuộc hôn nhân như vậy sẽ tạo nên cơ hội tốt để hai người có thể học hỏi truyền thống tôn giáo của mỗi bên. Khi anh chị sanh các cháu, anh chị có thể khuyên các cháu ôm ấp cả hai truyền thống tôn giáo của cha mẹ hoặc là để cho các cháu được tự do học hỏi và lựa chọn, đừng nên bắt ép các cháu phải bỏ bên này mà theo bên kia, cũng đừng bắt buộc các cháu phải rửa tội hay phải quy y Tam Bảo trước khi các cháu tới tuổi trưởng thành.

Cũng thế, trong đời sống gia đình, anh nên nói với chị, "Khi nào em đi chùa, nhớ cho anh đi với để chúng ta cùng cúng hoa lên Phật." Chị cũng nên nói với anh: "Chủ Nhật tới anh hãy cho em đi nhà thờ với để cùng dự lễ cầu kinh với anh." Thật là tuyệt đẹp, con cái cũng vậy, đứa nào thích đi chùa thì đi chùa, đứa nào thích đi nhà thờ thì đi nhà thờ, hay thích đi cả hai càng hay, hãy để chúng tự do lựa chọn, đừng ép buộc, đừng khuyến dụ. Trong cuộc sống hằng ngày hãy dạy các cháu những điều cơ bản mà cả hai truyền thống tôn giáo đều dạy là không làm các điều ác, làm các việc lành và hiếu kính cha mẹ. (1)

Ðó là tương lai của con cháu chúng ta, bởi vì nếu chúng ta khác truyền thống tôn giáo, khác tư tưởng mà có thể sống với nhau đẹp đẽ như vậy, chắc chắn xã hội chúng ta sẽ không còn hận thù, xung đột và chiến tranh. Chúng ta sẽ sống an lạc, và hạnh phúc hơn trong tinh thần tự do, cởi mở vì không chấp trước bất kỳ một tư tưởng nào. Anh hay chị hay cháu hãy cứ là Phật tử hay là con của Thiên Chúa, cứ enjoy những giá trị truyền thống sẵn có và luôn luôn mở rộng lòng đón nhận giá trị truyền thống khác của người bạn đời hay của con cái.

(1) Lẽ dĩ nhiên có những sự khác biệt quan trọng giữa đạo Phật và các đạo khác, mà trong đó đạo Phật có điểm "tự tịnh kỳ ý" nghĩa là phải "thanh tịnh tâm ý".

( Trích nguồn : Thư viện Hoa sen )

"Khó gặp được Như Lai
Không phải đâu cũng có
Chỗ nào đức Phật đản sanh
Nơi đó tất an lạc"

(Pháp Cú 193)

Ngôn ngữ yêu thương

Tắc Phú

Trong quan hệ giao tiếp, người xưa thường dặn dò nhau hãy cẩn thận: “Ngọt mật chết ruồi, ngọt người chết của”. Hàm ý chỉ cho đa số người nhẹ dạ non lòng thường bị sa bẫy bởi những lời ngon ngọt của người khác. Với ý tưởng đó, hầu như mọi người đều có vẻ đề phòng khi tiếp chuyện với những ai có lời nói ngọt ngào. Đôi khi đó là lời chân thật nhưng họ vẫn cảnh giác cho chắc ăn. Vậy làm thế nào để phân biệt giả chơn?

Điều này rõ ràng là vấn đề phức tạp không dễ dàng xác định. Nhưng nói thế không phải là bế tắc để đưa người vào chỗ mất niềm tin với đồng loại. Trong Phật Pháp có một pháp môn đặt thù lợi ích cho hành giả trên bước đường hoằng truyền chánh pháp tự lợi, lợi tha đến điểm cuối cùng viên mãn. Đó là ái ngữ nhiếp _một trong những chi phần của Tứ nhiếp pháp.

Ái ngữ nhiếp không giống như ỷ ngữ, một tính chất trong phần Giới về khẩu ngữ. Ỷ ngữ là lời trau chuốt, mua chuộc lòng người để đạt mục đích lợi nhuận thỏa mãn tư hữu cá nhân. Còn ái ngữ là nói yêu thương, dịu dàng từ ái xua tan sự khổ đau, đem đến cho người niềm an lạc. Ái ngữ xuất phát từ lòng Đại Bi, từ tình thương đồng loại, bình đẳng , không thân sơ, bỉ thử. Mục đích của ái ngữ là ngăn chặn lòng sân hận, thể hiện Bi-Trí vẹn toàn, tri hành hợp nhất chứ không như ai đã ví von: “Khẩu Phật tâm xà” hay là:

“Miệng thì nói tiếng Nam mô,

Mà trong bụng sẵn một bồ dao găm”

Chúng ta không nên lầm lẫn điều đó để luôn mang tâm niệm hoài nghi lời nói ái ngữ. Sự thật, ái ngữ có công năng ngăn chận lòng sân hân. Muốn biết được điều này, trong giao tiếp chúng ta cần chú ý đến từ ngữ và ngữ điệu. Khi đang giận dữ, ta thường hay sử dụng ngôn từ thô thiển, cay độc: Mày, tao, hắn, nó, gã, bà, bả, ổng.v.v… Còn ngữ điệu? Cứ chan chát như từng nhát búa nện xuống tảng đá xanh khô khốc, tạo thành những âm thanh tức thở nhói tim. Nhưng nói thế, lẽ nào ta không được quyền giận hay sao? Được chứ, chung ta có quyền giận nhưng nên bộc lộ cơn giân đi kèm với ái ngữ, ta sẽ thấy cơn giận của ta lúc này rất dễ thương. Nó không còn mang màu đỏ nóng bức mà chuyển sang màu trắng tao nhã, màu xanh dịu mát. Cụ thể, nếu ai đó đánh rơi món đò mà ta yêu thích thì lập tức: “Người gì mà vô ý vô tứ, mắt mũi để đâu? Đây là câu quát muôn thuở thường xảy ra. Kèm theo tiếng quát là ánh mắt giận dữ, cơ hồ muốn làm gì đó với đối phương cho hả giận. Cũng từ câu trên, nếu ta chuyển sang từ ngữ cho nhẹ nhàng hơn: “Sao em (anh, chị…) không để ý, tay chân có sao không?” Dù lòng ta đau xót của nhưng lời hỏi ấy sẽ làm cho sự việc diễn ra không còn căng thẳng. Song có thể câu nói trên nhất thời không ai dễ dàng chấp nhận. Và luôn được cho là: “Nói thì dễ, chứ gặp chuyện đi rồi sẽ biết, xem có tức hay không, ở đó mà ngọt ngào?” Đúng vậy, trên bình diện sơ khởi, yêu cầu đó thật khó thực hành, nhất là đối với những món vật cổ mà bạn thân trao tặng. Giống như ông cụ nọ, có chiếc bình quý, một hôm, đứa cháu đích tôn đưa bạn về nhà chơi, lỡ tay đánh vỡ chiếc bình. Vốn người điềm đạm, nhưng trước sự việc xảy ra, ông không nén được đã quát to lên và đuổi tất cả lũ trẻ ra khỏi nhà. Cháu nội tức tưởi, nàng dâu xót con trách bố: “Chiếc bình không đáng, ngoài chợ thiếu gì, sao bố làm ầm lên?” Nghe nàng dâu trách, cụ sững người nghẹn ngào quay đi. Hỏi ra mới biết chiếc bình là của người bạn chiến đấu tặng cho cụ trước lúc hy sinh để cứu ông thoát ngục.

Tình huống này quả thật gay go, trong trường hợp xảy ra với người tu sĩ thì nhất thời có lẽ ta cũng giống như vậy? Chiếc bình tuy là hiện thân của vô thường nhưng trong chúng ta luôn hiện hữu cái “ngã” và “ngã sở”, tránh sao không giận dữ? Chúng ta chưa phải là bậc Thánh nhân, mới chỉ là những người đang lội ngược dòng sanh tử nên không sao tránh khỏi những phút giây tâm lý bốc đồng. Nhưng chính vì chúng ta là tu sĩ, những người đang mang trọng trách “Truyền đăng tục diệm”, do đó, chúng ta không thể không quan tâm đến vấn đề ngôn ngữ. Ngôn ngữ chuyển tải tâm tình ý tưởng của ta đến người đối diện. Ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc hoằng truyền chánh pháp. Thông qua ngôn ngữ, lới nói, ngữ điệu, người ta có thể hiểu đượi nội dung của vấn đề và phần nào đó nhân cách của người hướng đạo. Cho nên chúng ta không thể xem thường nó, không thể nói: “Lời nói gió bay”

Đứng trước sự việc bất bình, bị ngừơi xúc phạm danh dự, cơn giận của ta bùng lên trong tâm thức nếu như ngay lúc đó ta có thể trãi lòng ra, dằn cơn giận xuống, thốt được lời êm dịu thì cơn giận sẽ giảm xuống được 50%, thậm chí còn hơn thế nữa. Lời nói tuy là lời ở đầu môi, nhưng nó lại có tác dụng như một giọt nước nhỏ làm tràn ly rược lớn. Lời ái ngữ sẽ tác đọng lại trong lòng người, buộc họ phải quay lại nhìn nhận vấn đề một cách thiết thực hơn. Phải chăng đó là ý nghĩa của câu: “Nước chảy đá mòn” hay “Nhu thắng cương, nhược thắng cường”. Sử dụng lời ái ngữ để làm dịu cơn giận của mình tránh được những cuộc xung đột vô bổ, tránh được hậu quả thảm hại sau khi nói, đây là điều đáng cho ta suy nghĩ.

Liên quan đến ngôn ngữ, kinh Luật Dị Tướng đã đưa ra một câu chuyện thú vị: Xưa có nông dân nọ nuôi một con trâu dùng để kéo đồ, con trâu này đã xấu xí đen thui, lại chỉ có một sừng nhưng thay vào khuyết điểm đó, trâu ta lại có sức mạnh phi thường, có thể kéo cả tấn hàng băng băng qua dốc núi cao chót vót. Chủ làng ben cạnh cũng có một con trâu vừa đẹp vừa có sức mạnh. Hôm nọ, ông ta rao bảng thách đua trâu kéo hàng. Nếu con nào kéo nổi một tấn hàng qua núi cao, ông ta sẽ chịu thua số tài sản mình đang có. Chủ của con trâu đen một sừng mừng rỡ, dẫn nó đi thi. Lúc sửa soạn ra đấu trường, ông ta vô tình vỗ vào đầu trâu nói giọng giễu cợt: “Này, thằng đen thui một sừng, ráng kéo lên nha!” Nghe lời giễu cợt ấy, trước mặt mọi người, trâu đem tái mặt. Với sức của nó, tấn hàng chất lên lưng chẳng là gì cả, nhưng lời của chủ làm nó đau lòng, bao nhiêu sức lực tiêu tan, nó ì ạch lê từng bước. Cuối cùng tài sản của chủ nó bị ông chủ làng bên lấy sạch. Hậu quả con trâu một sừng bị mắng thậm tệ.

Vớ được món hời, vài hôm sau, ông chủ bên kia thách thi đấu nữa. Lần này số tiền đặt cược lên gấp ba. Trâu đen bèn thưa với chủ hãy đến đánh cược. Chủ bảo: “Thôi đi, lần trước mày làm tao thua hết tài sản, hổng thấy hả?” Nó ôn tồn đáp: “Chủ ơi, tại lần trước chủ chế giễu, chê tôi trước mặt mọi người nên tôi buồn quá, kéo không nổi. Ngày mai, trước giờ đi thi, chủ hãy nói như thế này: “Trâu đen ơi, tuy con không đẹp, nhưng con là đứa ngoan, giỏi nhất!” Lúc đó, tôi sẽ lấy lại phần tài sản cho chủ xem.”

Chủ nó làm theo lời và đặt cược. Quả nhiên, nó kéo cả tấn hàng lên núi một cách nhanh chóng. Và chủ nó lấy lại được nhiều tài sản vàng bạc.

Câu chuyện trên cho thấy, loài vật còn ưa lời dịu dàng, huống chi là con người? Lời nói dịu dàng ở thế gian còn có công năng kích thích giúp người ta từ chỗ thất bại đến thành công như thế, huống chi lời ái ngữ của những người hành đạo xuất thế?

Ái ngữ ngoài công năng giúp người khác vơi đi phiền muộn, mặt khác khi nói lời ái ngữ là ngầm thể hiện trí tuệ ở bên trong. Có trí tuệ mới biết được mình đang giận, giận ở mức độ nào và nếu lời nói đó thốt ra sẽ dẫn đến hậu quả ra sao cho hiện tại lẫn tương lai. Vì vậy, có người bảo: “Quân tử trước khi nói uốn lưỡi 7 lần”. Áp dụng thực tế, nếu như mình đang giận muốn nói mà phải qua 7 lần uốn lưỡi thì cơn giận sẽ hạ xuống ngay. Uốn lưỡi như vậy, thật phù hợp với câu ca dao:

“Lời nói không mất tiền mua,

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.

“Lựa lời” quả là một quá trình nhận thức sống được đúc kết sâu sắc.

Với người tu sĩ, “Ái ngữ” là cả một quá trình rèn luyện tu dưỡng bản thân không phải chỉ trong một sớm một chiều. Bởi vì thành phần tu sĩ và môi trường sống chung quanh đều là người xa kẻ lạ, bốn phương hợp lại một nhà, đến khi vào chùa mỗi người đều mang theo tập quán, phong tục ở địa phương mình để sống. Chỉ một vấn đề khẩu vị Nam, Trung, Bắc cũng đủ gây nên phức tạp. Trung thích cay, Nam thích ngọt v.v… Rồi còn biết bao nhiêu điều cố chấp vặt vãnh, những ý kiến khác nhau của từng người. Trong môi trường như vậy, nếu không khéo lời, không chú ý cách ứng xử với nhau sẽ dễ dàng dẫn đến sự hiểu lầm. Lúc đó, ái ngữ là phương pháp hay nhất để giảm bớt tình thế căng thẳng giữa đôi bên. Như trên đã nói, “Ái ngữ” khác với “ỷ ngữ”. Nếu ỷ ngữ là lời đãi buôi, mang tính cách vụ lợi, xã giao, làm vui lòng người trong quan hệ giao tiếp bao nhiêu thì ái ngữ lại mang đậm tính chân thành, cởi mở yêu thương, ngoài mục đích hòa bình, tiến xa hơn là hướng dẫn con người bước vào cửa ngõ an lạc giải thoát.

Hãy thử nghĩ xem, khi chúng ta mới bước chân vào một ngôi chùa xa lạ để quan hệ công việc Phật sự hay xin ở chẳng hạn, chúng ta sẽ cảm yên lòng thấy yên lòng sung sướng biết bao khi bắt gặp một nụ cười cởi mở, một thái độ chân thành, một giọng nói ngọt ngào dễ mến: “Em đến đây có việc gì không?” hay “em kiếm ai?”

Nền kinh tế nước ta ngày càng phát triển, xã hội ngày càng văn minh, khả năng giao tiếp ngày càng rộng rãi hơn trong mọi giới, mọi thành phần. Sẽ đẹp và hay biết bao khi ta được tiếp xúc với hầu hết những tu sĩ như thế. Đời tu sĩ thanh cao, đẹp lắm trong mắt bao người, với chiếc áo màu lam, với chiếc đầu tròn không tóc nhưng chỉ cần một hạt sạn nhỏ trong ngôn ngữ, trong lời nói sẽ làm giảm đi giá trị hoằng đạo của người tu sĩ. “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” là điều mà ai cũng quý. Song đó chỉ là cách nói một chiều trong trường hợp chỉ có thể chọn một mà thôi.

“Thắng vạn quân không bằng tự thắng mình”.

Đức Thế Tôn của chúng ta từ khi thành Đạo cho đến lúc nhập Niết Bàn, trải qua bao sóng gió gian nan trên bước đường hoằng pháp, Ngài luôn khiêm tốn, chan hòa cởi mở, đối xử bình đẳng từ Tôn giả Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên cho đến Tôn giả Ưu Ba Ly, Ngià điềm tĩnh ôn hòa thuyết phục Ma Đăng Già cải tà quy chánh; vui vẻ, cởi mở dẫn Nan Đà lên cung trời Đao Lợi, xuống tận cùng địa ngục. Hay lục sư ngoại đạo đã bao lần rình rập tìm sơ hở, xem Ngài có nóng giận thốt lời khiểm nhã giữa hội chúng hay không? Hoàn toàn không. Trong mọi trường hợp, Đức Phật luôn khuyên nhắc hàng đệ tử nên ái ngữ, không được nói lời chia rẽ, không được nói lời ác khẩu làm buồn lòng bạnh tu và Phật đã từng dẫn chứng nhiều câu chuyện để minh họa cho đại chúng. Nếu như Giới _Định _Huệ là nền tảnh đi đến giải thoát thì Ái ngữ chính là phương pháp hỗ trợ cho nền tảnh ấy. Ái ngữ giúp ta tránh được lời ác khẩu. Ngừa được tâm sân hận, bảo vệ tâm lý an ổn, phát sinh trí sáng, kiểm soát được mọi hành động của mình trong ba nghiệp. Hay biết bao câu nói:

“Thà rằng khuấy đục ngàn sông

Chớ nên khuấy động cõi lòng người tu”

Với ý nghĩa quan trọng trên, thiết nghĩ: Hàng tu sĩ chúng ta nên phát huy sở trường ái ngữ sẵn có của mình để cuộc sống tu tập giữa mình và người ngày một thăng hoa hơn, chúng ta cùng nhau khép lại ba đường ác, hướng tâm đến bờ giải thoát an vui. Hướng về ngày Đức Phật thành Đạo, chút tâm tình này xin gởi đến muôn phương để chúng ta cùng suy gẫm trên bước đường tu học hội nhập đạo với đời.

03/01/2006

Thích nữ Tắc Phú

Minh Thuận (Theo Suối Nguồn)

Tạo hạnh phúc trong cuộc sống

01/10/2005

TTO - Bạn đã bao giờ tự hỏi mục đích sống của mình là gì? Tại sao mình có mặt ở đây? Hoặc nếu có mục đích sống bạn có hào hứng thực hiện nó?

Con người sống trong đời phấn đấu mãi cũng chỉ để vươn đến hạnh phúc, nhưng làm thế nào để có hạnh phúc?

* Tôn trọng bản thân và môi trường sống

Quan trọng không kém là bạn phải biết chăm sóc bản thân. Ăn uống đầy đủ và tập thể dục đều đặn. Tạo thói quen tập thể dục là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của bạn.

Điều này không có nghĩa là bạn phải có một chương trình quá khắt khe.

* Chăm sóc các cảm giác

Cần nhìn nhận để giải phóng chúng. Bạn nên làm những điều giúp bản thân cảm thấy thoải mái lẫn bên trong và bên ngoài. Có thể là thời gian bên những người mình yêu quý để cùng khiêu vũ, cùng làm một phi vụ nhỏ với cô bạn thân, cùng gia đình đi ăn một món ưa thích... Thỉnh thoảng cũng nên tự nuông chiều bản thân một chút để cảm thấy tốt hơn. Nhưng bạn phải biết rằng nó có giá trị cho bản thân, dù đó là tiền bạc, thời gian hay năng lượng. Nuôi dưỡng tâm hồn là cách để bạn sống thanh thản nhẹ nhàng hơn.

* Lắng nghe tiếng nói của tâm hồn

Có vô số cách để liên lạc với vị thần tâm linh, cách dễ nhất là phải luyện tập suy nghĩ. Suy ngẫm mỗi người đều khác nhau. Suy nghĩ nội tâm có thể rất đơn giản như trong khi tản bộ trong công viên, hít sâu và lắng nghe những giai điệu nhẹ nhàng. Hoặc bất cứ hoạt động gì làm bạn cảm thấy tĩnh tại tâm trí, mở rộng tâm hồn và đón nhận cuộc sống để liên lạc được với tiếng nói bên trong tâm hồn.Tập trung và nuôi dưỡng 3 phần quan trọng nhất của bản thân: thể chất, tâm hồn và tinh thần chúng sẽ làm bạn trông và cảm thấy khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn. Hãy tiến lên phía trước và mở chiếc hộp sôcôla bạn ưa thích. Nhớ là phải dạo bộ sau đó nhé!

NHƯ BÌNH (Theo Ivillage) - Nguồn: Đến từ trái tim -

ĐỨC PHẬT- Con người vĩ đại

Thích Viên Giác

Đức Phật là một con người có nhân cách đặc biệt siêu phàm, có một không hai trong lịch sử của nhân loại. Một nhà văn hào Âu châu nhận định rằng : “Không có nơi nào trong thế giới tôn giáo, sùng bái và tín ngưỡng mà chúng ta có thể tìm thấy một vị Giáo chủ chói sáng như thế ! Trong hàng loạt các vì sao, Ngài là vì tinh tú khổng lồ, vĩ đại nhất. Một số các khoa học gia, triết gia, các nhà văn hóa đã tuyên bố về Ngài : “Con người vĩ đại nhất chưa từng có”. Ánh hào quang của vị Thầy vĩ đại nầy soi sáng cái thế giới đau khổ và tối tăm, giống như ngọn hải đăng hướng dẫn và soi sáng nhân loại”. (PHẬT GIÁO DƯỚI MẮT CÁC NHÀ TRÍ THỨC).

* ĐỨC PHẬT LÀ AI ?

Đức Phật là ai ? Một câu hỏi được đặt ra, đã trải qua hơn 25 thế kỷ; những nhận định, phê phán đầy tính hoài nghi, rồi những phát biểu, tán dương đầy xác định tin tưởng ở nơi con người đối với Đức Phật, cho đến nay vẫn là nguồn cảm hứng vô tận. Bởi lẽ như Carl Jung, một nhà tâm lý học, phát biểu rằng : “Bao giờ cái nhìn của bạn cũng bị giới hạn bởi những gì bạn đang có và đang là”. Vì vậy với các góc độ nhìn khác nhau, người ta sẽ có những cảm xúc, những cái nhìn khác nhau về Đức Phật.

Giáo thuyết của Đức Phật xuất phát từ kinh nghiệm tu chứng, tự thân Ngài, đó không phải là kinh nghiệm thông thường phổ biến, cho nên hiểu một cách chính xác về Đức Phật là điều bất khả, như trong kinh nói chỉ có Phật với Phật mới hiểu được nhau.

Thời Đức Phật còn tại thế, những kẻ chống đối Ngài thường lên tiếng chỉ trích, vu khống Ngài với những lời lẽ tầm thường hay những luận điệu triết học, như nói Ngài còn ham muốn danh vọng, Ngài là người chủ trương phá hoại sự sống (KINH MAGANDIYA), chê Ngài không có khả năng đặc biệt của các bậc Thánh (KINH SƯ TỬ HỐNG), cho Ngài là một Sa-môn sử dụng huyễn thuật (KINH ƯU-BA-LI) … Bên cạnh những chỉ trích thì những lời lẽ ca ngợi tán dương cũng rất phong phú, những người trí thức của xã hội thường ca ngợi Ngài rằng : “Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối …”. (TRUNG BỘ KINH). Dù bị chỉ trích hay được ca ngợi Ngài vẫn an nhiên tự tại, không giao động, không bất mãn, không hoan hỷ. Một người ngoại đạo ca ngợi Phật rằng : “Thật kỳ diệu thay ! Tôn giả Gotama ! Thật hy hữu thay ! Tôn giả Gotama ! Dầu cho Tôn giả Gotama bị chống đối một cách mỉa mai, dầu cho bị công kích với những lời lẽ buộc tội trong cuộc đối thoại, màu da Tôn giả vẫn ngời sáng, sắc mặt Tôn giả vẫn hoan hỷ như một A-la-hán Chánh đẳng giác.” (ĐẠI KINH SACCAKA). Ngài thường được mọi người gọi là bậc Đạo sư hay vị Lương y, vì Ngài chỉ cho mọi người con đường giải thoát và Ngài chữa trị bịnh khổ cho nhân loại.

Qua những bài kinh trong Kinh tạng Nguyên thủy ghi lại những lời tuyên bố của Đức Phật, Đức Phật đã nói về chính mình như sau :

Một hôm, trên đường đến vườn Lộc Uyển để vận chuyển bánh xe chánh pháp. Trên đường đi Ngài gặp một vị Đạo sĩ tên là Upaka, Đạo sĩ hỏi : “Nầy hỡi Đạo hữu ! Ngũ quan của Đạo hữu thật vô cùng trong sáng. Nước da của Đạo hữu thật trong trẻo và tươi tắn. Hỡi nầy Đạo hữu, vì sao Đạo hữu từ bỏ đời sống gia đình ? Thầy của Đạo hữu là ai ? Đạo hữu truyền bá giáo lý của ai ?”

Đức Phật trả lời : “Như Lai đã vượt qua tất cả, Như Lai đã thông suốt tất cả, Như Lai đã vượt bỏ mọi trói buộc, Như Lai đã thoát ly tất cả, Như Lai đã chú hết tâm lực tận diệt tham dục, đã thấu triệt tất cả, Như Lai còn gọi ai là thầy ?

Không ai là thầy của Như Lai, không ai đứng ngang hàng với Như Lai; trên thế gian này, kể cả chư thiên và Phạm thiên, không ai có thể sánh với Như Lai.

Quả thật, Như Lai là một vị A-la-hán trên thế gian nầy, Như Lai là Tôn sư vô thượng; chỉ một mình Như Lai là bậc toàn giác, vắng lặng và thanh tịnh..Như Lai đang đến thành Kàsi để vận chuyển bánh xe Pháp bảo giữa thế giới mù quáng. Như Lai sẽ gióng lên hồi trống vô sanh bất diệt”.

Upaka hỏi vặn : “Này đạo hữu, vậy phải chăng đạo hữu đã tự nhận là A-la-hán, là bậc siêu hùng quyền lực vô biên ?”

Đức Phật xác định : “Tất cả những bậc siêu hùng đã chinh phục mọi ô nhiễm của mình đều giống Như Lai. Như Lai đã chinh phục, tận diệt tất cả những gì xấu xa tội lỗi. Vậy, này Đạo sĩ Upaka, Như Lai là bậc siêu hùng.” (Kinh Thánh Cầu, TBK).

Đức Phật xác định rất rõ Ngài là người đã chinh phục mọi ô nhiễm, người như vậy là người cao thượng nhất trên đời. Đây là lời tuyên bố đầu tiên về giá trị cao thượng tuyệt đối của Phật đối với mọi loài chúng sanh, mà về sau lời tuyên bố nầy đã được khái quát hóa thành câu nói đặt trong bối cảnh biểu tượng Đản sanh : “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn” (Trên trời dưới trời chỉ có ta là tối thượng). Suốt cuộc đời hoằng hóa của Ngài đã chứng tỏ những gì mà Ngài đã tuyên bố như trên là sự thật. Một lần có giáo phái ngoại đạo muốn đến tham vấn về đạo lý với Đức Phật bởi họ nghe nói Phật là người đã vượt qua mọi ô nhiễm, đạt được sự thanh tịnh hoàn toàn. Họ đã bàn nhau và cử người giám sát Đức Phật liên tục trong bảy ngày để xem Phật có thật sự thanh tịnh như người ta đồn không. Cuối cùng người được cử đi giám sát trở về báo lại rằng : Quả thực Sa- môn Gotama là người hoàn thiện trong lúc ngủ cũng như lúc thức cho đến những cử động nhỏ bé nhất, như khi Ngài bước qua một vũng nước hay Ngài vén chéo áo lên … đều đầy thánh thiện (TRUNG BỘ KINH).

Lần khác khi bị chỉ trích về khả năng và mục đích của Phật, sau khi phân tích những sai lầm của họ, Đức Phật dạy rằng : “Này Sari putta, những ai muốn nói về ta một cách đúng đắn thì phải nói như thế nầy : (Đức Phật) Một hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư thiên và loài người.” (Kinh Sư Tử Hống, TBK). Lời tuyên bố nầy nói lên phẩm chất của một vị Phật là Trí tuệ viên mãn (không bị si chi phối) và lòng thương yêu cứu giúp muôn loài vô tận.

* SỰ CHỨNG NGỘ CỦA PHẬT

Tất cả những năng lực của Đức Phật đều xuất sinh từ Tuệ giác của Ngài, nghĩa là từ nội dung chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng giác dưới cội Bồ-đề. Có lần một Du sĩ ngoại đạo tên là Vacchagotta hỏi Phật rằng : “Bạch Đức Thế Tôn, con nghe người ta nói rằng Sa-môn Gotama là bậc Nhất thiết trí, là bậc Nhất thiết kiến, Ngài tự cho là mình có tri kiến hoàn toàn, khi đi, khi đứng, khi ngủ, khi thức, tri kiến luôn luôn tồn tại và liên tục. Bạch Thế Tôn, những điều mà người ta nói như vậy có đúng với sự thực không, họ có vu khống Đức Thế Tôn không ?”

Đức Phật đáp rằng : “Họ nói như vậy là không đúng với điều ta đã nói, là vu khống ta”.

Như vậy Đức Phật phủ nhận Ngài có một loại Trí tuệ lúc nào cũng hiện diện và thấy biết cùng khắp, trong lúc thức cũng như trong lúc ngủ.

Vacchagotta hỏi : “Vậy phải nói như thế nào mới đúng ?”

Đức Phật dạy rằng : “Nếu muốn nói đúng thì phải nói Sa-môn Gotama là bậc có Ba minh. Khi nào ta muốn, ta sẽ nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời … cho đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và chi tiết. Này Vacchagotta, nếu ta muốn thì với Thiên nhãn thuần tịnh, ta thấy được sự sống chết của chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh … đều do hành nghiệp của họ. Này Vacchagotta, với sự đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với thượng trí giác ngộ, ta an trú Vô lậu tâm giải thoát, Tuệ giải thoát. Nói như vậy là nói đúng về ta.” (Kinh Ba Minh Vacchagotta).

Như vậy Tam minh : Túc mạng minh, Thiên nhãn minh và Lậu tận minh là nội dung chứng ngộ của Phật. Đặc biệt chỉ có Phật mới có một cách đầy đủ Ba minh, mặc dù trên lộ trình tu tập Ba minh luôn được coi là những thành quả sau cùng của một hành giả đắc đạo. Đây có thể là một trong những điều khác biệt giữa Đức Phật và đệ tử. Tiến trình giác ngộ bắt đầu từ “Ly dục ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú thiền thứ ba. Xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh”. Đức Phật và các Thánh đệ tử đều đi qua Tứ thiền, trên cơ sở thiền thứ tư, tâm định tĩnh và nhu nhuyến, dễ sử dụng, hành giả có thể hướng tâm đến các đối tượng Sáu thần thông hay Ba minh, chứng ngộ tối hậu. Đây là lộ trình thứ nhất. Lộ trình nầy được khuyến khích sử dụng và rất phổ biến, các thầy phần lớn đều theo hướng nầy. Lộ trình thứ hai là từ thiền thứ tư, đi qua Không vô biên xứ, là vượt qua sắc tưởng, chướng ngại tưởng. Hướng tâm đến hư không là vô biên, chứng và trú Không vô biên xứ. Vượt qua tiếp tục chứng và trú Thức vô biên xứ. Vượt qua Thức vô biên, chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vượt qua Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng định. Từ định nầy chứng đắc Ba minh. Lộ trình này Đức Phật cũng đã đi qua. (Kinh Phân Biệt Sáu Xứ, Kinh Ví Dụ Con Chim Cáy).

Trong Kinh tạng Nguyên thủy không thấy ghi chép vị Thánh đệ tử nào tự tuyên bố là mình đã chứng được Ba minh, thường thì các ngài được giới thiệu đã chứng A-la- hán, chứng Diệt thọ tưởng định, và đoạn trừ các lậu hoặc (tương đương với Lậu tận minh). Trong Kinh Sáu Thanh Tịnh (TBK), Đức Phật dạy về tiến trình tu tập của một vị Tỳ-kheo khi chứng được thiền thứ tư xong thì : “Với tâm định tĩnh, thuần tịnh không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc bình thản như vậy, tôi dẫn tâm,hướng tâm đến Lậu tận trí. Tôi biết như thật : Đây là Khổ, đây là nguyên nhân của Khổ, đây là Khổ diệt, đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Biết như thật : Đây là những lậu hoặc, đây là nguyên nhân của lậu hoặc, đây là lậu hoặc được diệt trừ, đây là con đường đưa đến các lậu hoặc được diệt trừ”. Như vậy điều cần thiết cho các đệ tử là phải thoát khỏi Dục lậu, Hữu lậu và Vô minh lậu để đạt được “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; không còn trở lui trạng thái nầy nữa”. Từ đó chúng ta có thể thấy rõ rằng khả năng thần thông của các đệ tử đều có giới hạn, và vấn đề tu chứng không gắn liền với khả năng thần thông, vì vậy chúng ta không ngạc nhiên khi thấy ngài Mục-kiền-liên được cho là đệ tử Thần thông số một trong các Thánh đệ tử. Đức Phật không khuyến khích các đệ tử đi vào các thần thông như Thần túc, Thiên nhãn, Tha tâm, Túc mạng và Thiên nhĩ; Ngài chú trọng và khích lệ các đệ tử hướng tâm vào Lậu tận minh để thành tựu mục đích tối hậu : Giải thoát sanh tử. Các khả năng thần thông không giúp ích gì cho một người chưa đoạn trừ các ô nhiễm của tâm thức.

Quá trình chứng đạo của Phật là một chuỗi đột phá, vượt qua mọi thử thách bằng thực nghiệm. Tất cả các pháp có tính giao động đều vượt qua, thành tựu an trú các Bất động pháp. Đặc biệt trong các trạng thái của Tứ thiền đều phát sinh một cảm giác hạnh phúc (lạc thọ), ngay cả trong Ba minh cũng có cảm giác hạnh phúc, nhưng những cảm giác ấy tồn tại mà không chi phối tâm Ngài (Kinh Saccaka).

Đối với các thần thông, Ngài đã tuần tự chứng đắc Thần túc thông, Thiên nhĩ thông, Tha tâm thông trước khi Ngài thành Phật. Trong đêm thành đạo Ngài mới chứng tiếp ba thần thông sau cùng theo thứ tự : Túc mạng thông, Thiên nhãn thông và Lậu tận thông. Phật dạy : “Khi ta chưa chứng Chánh đẳng giác, ta đã nỗ lực tu tập 5 pháp : Ta đã tu tập Thần túc với Dục định tinh cần hành, Tinh tấn định tinh cần hành, Tâm định tinh cần hành, Tư duy định tinh cần hành và Tăng thượng tinh tấn, tùy theo ta hướng tâm đến pháp nào, ta có thể chứng đạt pháp ấy.” (TĂNG CHI II). Không có pháp nào làm chướng ngại Đức Phật, không có pháp nào mà Đức Phật không thấy rõ, biết rõ, vì vậy đệ tử thường gọi Ngài là Đấng Pháp Vương.

* KẾT LUẬN

Nhân ngày kỷ niệm Đức Phật thành đạo - Phật lịch 2544, đôi lời nói về sự vĩ đại, sự thanh tịnh, sự chứng ngộ của Đức Phật chỉ để bày tỏ lòng kính ngưỡng của người con Phật và để tri ân Người đã khai sinh ra con đường giải thoát cho nhân loại. Với những ngôn từ hữu hạn giữa cuộc đời đầy ô nhiễm, con người không thể ca ngợi hết được sự vĩ đại của Đức Phật. Ngài Ananda cũng đã từng nói về sự vĩ đại của Phật rằng : “Này Bà-la-môn, đấng Thế Tôn ấy là bậc làm cho khởi dậy con đường trước đây chưa từng được hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói; là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo”.

Để kết thúc, xin mượn lời của một thi nhân Hồi giáo, Abdul Atahiya ca ngợi Đức Phật : “Nếu bạn muốn thấy người cao quý nhất của loài người, bạn hãy nhìn vị Hoàng đế trong y phục một người ăn xin; chính là Ngài đó, siêu phàm thánh tính của Ngài thật vĩ đại giữa con người.” (ĐỨC PHẬT DƯỚI MẮT CÁC NHÀ TRI THỨC).

06/01/2006

admin (Theo Suối Nguồn)

KHÔNG CÒN CHỌN LỰA NÀO KHÁC NGOÀI VIỆC THỰC HÀNH PHÁP

Lama Zopa Rinpoche

Bản dịch Việt ngữ của Thanh Liên

ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA thường khuyên rằng phương cách tốt đẹp nhất để sống cuộc đời mình là sống ở một nơi biệt lập cô tịch, từ bỏ cuộc đời này và tám pháp thế gian, và thiền định nhất tâm về con đường tiệm thứ dẫn tới Giác ngộ. Việc phát triển những sự thấu suốt con đường dẫn tới Giác ngộ là điều tuyệt hảo. Nhưng không phải ai cũng có thể làm được điều này.

Đối với những người có một nền giáo dục Phật Pháp nhưng không thể sống một cuộc đời như thế thì chọn lựa tốt thứ hai là giảng dạy Pháp cho người khác. Mặc dù những người như thế không thể thực hành sự hoàn toàn từ bỏ, họ thực hành càng nhiều càng tốt trong mức độ có thể và giảng dạy cho người khác. Đối với những người không có một nền giáo dục Phật Pháp cần thiết để giảng dạy người khác, chọn lựa thứ ba là thực hành càng nhiều càng tốt và phụng sự mọi người trong xã hội.

Không có sự chọn lựa. Bởi bạn không thích những vấn đề nên không có sự chọn lựa: bạn phải thực hành Pháp. Đây là sự kết luận. Pháp là phương tiện duy nhất để cản ngăn các vấn đề và mang lại sự an bình trong tâm thức. Không có điều gì khác. Nếu bạn không thích đau khổ thì không thể nào thoát khỏi việc thực hành Pháp. Thực hành Pháp có nghĩa là từ bỏ những nguyên nhân của các vấn đề, chúng ở trong tâm bạn, và tạo ra những nguyên nhân của hạnh phúc, chúng cũng ở trong tâm bạn.

Mọi vấn đề của cuộc đời này và những đời sau đến từ nghiệp bất thiện và tư tưởng ái ngã, và từ cội gốc, tư tưởng chấp ngã, sự vô minh bám chấp vào cái ta như thực sự hiện hữu. Nếu bạn muốn thôi kinh nghiệm những vấn đề trong hiện tại và tương lai, bạn phải tịnh hóa nghiệp tiêu cực đã tạo nên và từ bỏ việc gây thêm ác nghiệp. Đó là việc thực hành Pháp. Đó là cách bạn giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Chẳng hạn như ta có thể mắc một căn bệnh nan y không thể chữa lành bằng bất kỳ cách điều trị thông thường bên ngoài nào. Điều này có nghĩa là chướng ngại rất to lớn, và thường thì ta chỉ có thể hồi phục bằng cách thực hành Pháp thật lâu dài và mãnh liệt. Nếu ta có thiện nghiệp gặp được một Lạt ma có thể ban cho một sự chỉ dạy đúng đắn về việc thực hành Pháp và những giáo huấn thiền định, thì khi ấy ta có thể hồi phục. Có nhiều ví dụ về những người bị mắc bệnh mà trải qua một thời gian dài việc điều trị bằng thuốc men không có hiệu quả nhưng họ đã hồi phục nhờ thực hành Pháp. Có những người khỏi bệnh ung thư nhờ thực hành thiền định.

Ví dụ như một trong những ông chú của tôi bị bệnh trong nhiều năm. Mặc dù ông đã tới Tây Tạng và gặp nhiều thầy thuốc, nhưng không ai giúp được gì. Cuối cùng, ông tới thăm một thiền giả sống ở Charok, gần Động Lawudo, là nơi thỉnh thoảng tôi tới. Thiền giả này đã khuyên chú tôi rằng bệnh của ông là do những nghiệp chướng nên ông cần phải thực hành tịnh hóa rất nhiều. Sau đó chú tôi thọ nhận những giáo huấn về các thực hành chuẩn bị – lễ lạy, quy y, và v.v.. – từ Lạt ma đó và từ vị Lạt ma già khác vẫn sống ở Charok.

Trong khi làm các thực hành chuẩn bị, chú tôi dần dần khỏi bệnh. Ông đã thực hiện 700.000 lễ lạy. Cùng thời gian đó ông cũng chăm sóc cho bà của ông bị mù. Ông mang thực phẩm lại cho bà cụ, dẫn bà ra ngoài đi vệ sinh, đưa bà trở vào nhà, và làm mọi sự như thế. Ông đã chăm sóc bà trong nhiều năm.

Có nhiều câu chuyện như thế. Khi những phương tiện bên ngoài không thể trợ giúp cho vấn đề hiện tại của chúng ta, thì một lần nữa ta phải nương tựa nơi Pháp. Ta phải thực hành Pháp, không chỉ để khỏi phải kinh nghiệm những vấn đề trong những đời sau mà cũng để ngăn chặn những vấn đề trong hiện tại của chúng ta. Tóm lại là chúng ta phải thực hành Pháp.

Cho dù bạn có là Phật tử hay không, bạn không có cách nào khác để giải quyết những vấn đề của cuộc sống và để chúng không thể xảy ra một lần nữa. Cho dù bạn trải nghiệm bao nhiêu vấn đề chăng nữa thì bạn cũng phải thực hành Pháp. Mặc dù có thể bạn không có thời giờ để nhập thất dài hạn hay nghiên cứu rộng rãi, bạn phải làm những gì bạn có thể để thực hành Pháp bởi bạn không muốn gặp những vấn đề và sự bất hạnh. Mặc dù bạn có thể có nhiều vấn đề về bệnh tật hay những mối quan hệ, bạn không thể sử dụng điều này như một cái cớ để từ bỏ việc thực hành Pháp. Bạn phải làm những gì có thể; bạn phải thực hành Pháp.

Mặc dù hiện tại bạn không có nghiệp để từ bỏ cuộc đời này, sống một cuộc đời khổ hạnh giống như một vài thiền giả, nhưng điều quan trọng là phải phát triển ước muốn sống một cuộc đời như thế. Đừng nghĩ: “Tôi không thể sống như thế, vì vậy đâu là mục đích của việc lắng nghe giáo lý này?” Có nhiều lợi ích. Mặc dù hiện thời bạn không thể thực hành, việc phát triển ước muốn có thể thực hành trong tương lai là hạt giống khiến cho sau này bạn có thể thực sự thực hành Pháp thuần tịnh, sống một cuộc đời khổ hạnh, từ bỏ tám pháp thế gian. Theo cách này, bạn sẽ có thể thành công trong việc thể nhập con đường dẫn tới Giác ngộ.

Điều tối quan trọng là đọc lam-rim. Mặc dù bạn có thể nghiên cứu Madyamakavatara,(1) Abhisamayalankara,(2) hay những bản văn triết học khác một cách rộng rãi, trừ phi bạn chú tâm vào lam-rim, bạn sẽ không thấu hiểu ý nghĩa của pháp thế gian. Trừ phi bạn chú tâm vào những bản văn như Mở rộng Cánh Cửa Thánh Pháp, nó mang lại giáo huấn về thực hành Pháp nhập môn rất đơn giản này, bạn sẽ sai lầm khi nghĩ rằng chỉ có một ít hành động là hoạt động thế tục. Sự chú tâm vào giáo huấn này rất ích lợi cho việc thực hành của ta.

Trong mỗi ngày chúng ta có rất nhiều cơ hội để thực hành sự từ bỏ, tích tập công đức, và thành tựu sự Giác ngộ. Mỗi ngày chúng ta có thể tích tập rất nhiều công đức khi ta làm những thực hành Bổn Tôn. Có rất nhiều vấn đề liên quan: động lực vào lúc bắt đầu, những sự cúng dường, việc phát triển từ tánh Không như Bổn Tôn. Thậm chí chúng ta tích tập rất nhiều công đức trong việc thực hành một sadhana.

Thiền định về tánh Không dù chỉ một giây cũng tịnh hóa trọng nghiệp tiêu cực của mười ác hạnh. Người ta nói rằng việc chỉ ước muốn thiền định về tánh Không cũng tịnh hóa những nghiệp tiêu cực đó và tích tập nhiều công đức. Việc chỉ ước muốn nghe các giáo lý Prajnaparamita (3) là đã tịnh hóa trọng nghiệp tiêu cực nhiều kiếp mà ta đã tích tập trong những đời quá khứ. Cũng thế, như đã đề cập trong Bồ Tát Hạnh, việc thiền định về Bồ Đề tâm có những lợi ích vô hạn về mặt tịnh hóa; nó là một trong những phương tiện mạnh mẽ nhất để tịnh hóa. Và về mặt tích tập công đức rộng lớn thì Bồ Đề tâm là phương pháp thiện xảo nhất.

Tôi nghĩ rằng các thực hành Pháp được giảng trong Mở rộng Cánh Cửa Thánh Pháp thì rất quan trọng. Chúng là nơi nương tựa chính yếu trong cuộc sống và cực kỳ hữu hiệu cho tâm thức. Chúng giúp ngăn cản hầu như mọi vấn đề. Việc đọc, suy tưởng về, và đặc biệt là thực hành Mở rộng Cánh Cửa Thánh Pháp là giải pháp cho những vấn đề.

Đối với các cư sĩ, bản văn này phác thảo tâm lý học cần thiết để giải quyết những vấn đề, đặc biệt là vào những thời điểm bạn cảm thấy cuộc sống của bạn trở thành địa ngục; khi bạn kinh nghiệm đau khổ tới nỗi bạn muốn tự tử. Là cư sĩ, bạn không thể hiến dâng toàn bộ cuộc đời bạn cho sự tham muốn theo sau. Cuộc sống trở nên có quá nhiều thứ để ham muốn. Bạn sẽ thường xuyên bất hạnh nếu buông thả mọi sự cho sự tham muốn và mối quan tâm thế tục. Điều này chỉ làm cho đời sống của bạn và những người khác cực kỳ khốn khổ. Ngay cả trước khi bị tái sinh trong địa ngục, bạn cũng tạo ra loại địa ngục khác trong cõi người cho bản thân bạn. Và không chỉ bản thân bạn khốn khổ, bạn cũng đưa rất nhiều chúng sinh khác vào địa ngục; bạn gây cho những người khác nhiều vấn đề.

Dĩ nhiên thực hành Pháp là nơi nương tựa đích thực trong cuộc sống, điều này không phải nghi ngờ gì nữa. Việc tu tâm không chỉ giúp mang lại sự an bình cho tâm bạn, mà cả sự bình an trong tâm thức của nhiều người khác. Khi bạn an bình và hòa hợp, bạn không quấy rầy cuộc sống và sự thực hành của người khác. Việc tu tâm cũng rất quan trọng cho những ai muốn thực hành lam-rim, bởi không có nó thì không có sự phát triển con đường dẫn tới Giác ngộ. Với sự tu tâm, là cái cắt đứt mối quan tâm thế tục, việc phát triển của tâm trong con đường lam-rim xảy đến một cách tự động. Tôi nghĩ là nó đặc biệt quan trọng cho những người thực hành nhập thất, dù dài hay ngắn hạn. Tu tâm là một sự hỗ trợ tuyệt hảo cho việc nhập thất. Bằng cách trợ giúp để giữ tâm an tĩnh và ngăn cản những chướng ngại, nó khiến cho việc nhập thất thành công.

Đối với tăng ni, tôi cho rằng việc tu tâm là thực hành căn bản. Không có thực hành này ta không thể tiếp tục sống cuộc đời xuất gia; ta gặp khó khăn khi tiếp tục thực hành giới hạnh. Không chỉ có thế, thực hành này là một trong những sự hỗ trợ chính yếu cho việc phát triển tâm, việc thể nhập con đường lam-rim. Đặc biệt là đối với những tăng và ni, giáo lý này là nền tảng của sự thực hành, được nghe và đọc nhiều lần, và được nhớ tưởng. Đây là nơi nương tựa đích thực, sự bảo hộ chân thực.

Tóm lại điều cực kỳ quan trọng là phải thực hành Pháp, có nghĩa là không để cho những mê lầm hoàn toàn áp đảo bạn. Cho dù bạn có bao nhiêu vấn đề và khó khăn chăng nữa, bạn vẫn cần thực hành Pháp. Bạn phải thực hành; bạn phải nỗ lực. Nhờ việc kiểm soát sự tham muốn một lần, hai lần, ba lần, bốn lần trong một ngày, bạn không tạo ác nghiệp, và bạn không cho phép những tư tưởng tiêu cực khác phát khởi. Bạn cần thực hành Pháp, thậm chí để có được sự an bình trong đời bạn từ khoảnh khắc này sang khoảnh khắc khác. Hãy thiền định về sự vô thường và cái chết như nền tảng, sau đó tu hành tâm bạn trong lam-rim. Hãy nỗ lực tích tập công đức và tịnh hóa nghiệp tiêu cực càng nhiều càng tốt.

LẬP QUYẾT ĐỊNH THỰC HÀNH

Ngay cả khi chúng ta tìm ra thời gian để thực hiện một vài hoạt động Pháp, chính tư tưởng tám pháp thế gian không cho phép việc thực hành Pháp của ta trở thành Pháp thanh tịnh. Bởi nó gây nên sự lười biếng, tư tưởng này khiến chúng ta không thể thực hành Pháp, hay trì hoãn việc thực hành. Nó làm suy yếu tâm ta đến nỗi ta không thể lập một quyết định thực hành.

Toàn bộ vấn đề nằm ở sự quyết định. Không có sự quyết định, sự phát triển không thể xuất hiện. Vị thầy dạy chữ cái đầu tiên của tôi, người có thánh hiệu là Aku Lekshe, thường bảo tôi rằng toàn bộ vấn đề nằm ở chỗ không thể lập quyết định thực hành Pháp. Ngài đã dạy điều này ngay lần đầu tiên ngài dạy tôi chữ cái; và lần cuối cùng chúng tôi sống với nhau trước khi ngài qua đời, ngài vẫn nói tới điều này khi ngài bàn về Pháp.

Việc không thể lập quyết định này trở thành nguồn mạch của những vấn đề và chướng ngại. Tâm của riêng bạn tạo nên sự khó khăn. Tâm bạn gây khó khăn cho việc thực hành và phát triển những sự thấu suốt con đường. Nếu lập quyết định thực hành thì không có những khó khăn; sẽ có khó khăn nếu không lập quyết định. Không có những khó khăn từ khía cạnh của Pháp, từ khía cạnh của con đường. Không có những khó khăn ngoại tại. Khó khăn trong việc thực hành Pháp đến từ tâm bạn, từ việc bạn không thể lập quyết định cần thiết. Và điều khiến bạn không thể lập quyết định đó là tư tưởng tám pháp thế gian.

Khi bạn tự cách ly bản thân bạn khỏi tư tưởng tám pháp thế gian xấu ác thì việc thực hành của bạn không gặp những khó khăn. Khi bạn không thể sống xa lìa tư tưởng này, khi bạn là bằng hữu của tám pháp thế gian, thì có những khó khăn. Không có Pháp bị khó khăn tự bản chất của nó; sự khó khăn không thực sự hiện hữu. Chính tâm bạn tạo nên khó khăn. Ngoại trừ việc bạn không thể lập quyết định thực hành, còn thì không có khó khăn nào hết.

Nếu bạn có thể lập quyết định không theo đuổi sự tham muốn và lập tức thực hành Pháp, thì có sự an bình; nếu bạn không thể thì không có an bình. Nếu bạn lập quyết định ngay tại nơi này, ngay chính giây phút này, thì lập tức có sự an bình. Khi bạn không lập quyết định này, không có sự an bình. Nếu bạn lập quyết định, an bình là điều bạn có thể kinh nghiệm tức thì, ngay trong giây phút này. Không có chọn lựa nào khác; không có giải pháp nào khác./.

Trích trong nguyên tác:

“The Door to Satisfaction

The Heart Advice of a Tibetan Buddhist Master’

by Lama Thubten Zopa Rinpoche

Bản dịch Việt ngữ của Thanh Liên

Chú thích:

(1) Madhyamakavatara (Phạn). Phụ lục của “Luận thuyết về Trung Đạo” của Nagarjuna (Nhập Trung Luận) của Đạo sư Ấn Độ thế kỷ thứ bảy Chandrakirti (Nguyệt Xứng); một trong những bản văn triết học được nghiên cứu trong các tu viện Tây Tạng.

(2) Abhisamayalankara(Phạn). Trang nghiêm Chứng Đạo, của Di Lặc; một bản văn triết học được nghiên cứu trong các tu viện Tây Tạng, nó bao gồm những chủ đề như tánh Không, những phẩm tính của một vị Phật, và tất cả những giai đoạn của con đường dẫn tới Phật Quả.

(3) Prajnaparamita (Phạn). Sự Toàn thiện của Trí tuệ; các giáo lý của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trong đó giảng về trí tuệ của tánh Không và con đường của Bồ Tát.

Trong thôøi gian ôû traïi tî naïn beân Thaùi lan, trong luùc ñaøm ñaïo cuøng vaøi ngöôøi baïn chung caûnh ngoä. Coù moät ngöôøi ñaõ ghi laïi cho toâi baøi thô sau, trích töø quyeån Taïp buùt cuûa anh. Ñoù laø baøi Vaên teá moät vò coâng chuùa ôû Trung hoa, do Maïc Đónh Chi laøm theo loái taùn chöõ Nhaát ?

Thanh thieân nhaát ñoùa vaân

Hoàng loâ nhaát ñieåm tuyeát

Thöôïng uyeån nhaát chi hoa

Dao trì nhaát phieán nguyeät

Y ! Vaân taùn, tuyeát tieâu, hoa taøn, nguyeät khuyeát

dòch:

Moät ñaùm maây treân trôøi xanh

Moät gioït tuyeát trong loø löûa

Moät caùnh hoa trong vöôøn ngöï uyeån

Moät vaàng traêng ôû döôùi ao tieân

Than oâi! maây taùn, tuyeát tan, hoa taøn, traêng khuyeát

GÖÛI EM NHÖÕNG MOÄNG MÔ

Ta göûi treân maùi toùc em nhöõng ñaùm maây

ñeå suoái toùc ñoù aùnh leân maøu thieân thaûo

ta göûi treân maét em nhöõng haït chaâu baùu

ñeå ñaùy hoàn kia say ñaém khaùch laõng du

ta göûi treân moâi em vaïn ñoùa hoa hoàng

ñeå moâi aáy thaém töôi cuøng trôøi ñaát

ta göûi treân muõi em nhöõng ñôït soùng aân tình

ñeå laøn soùng ñoù cuoán troâi ñôøi phieâu laõng

ta göûi treân thaân em nhöõng neùt ñöôøng kheâu gôïi

ñeå cuoäc ñôøi ngöôøi nhö tænh nhö say

nhöng em ôi! Ñoù chæ laø öôùc moäng

neáu khoâng coù höông thôm, suoái toùc coù coøn thô moäng neáu khoâng gioït nöôùc maét, ñoâi maét kia seõ ra sao

neáu khoâng maøu saéc ñaäm toâ, laøn moâi kia coù coøn quyeán ruõ

neân chaêng, coù gì coøn toàn taïi maõi vôùi thôøi gian

toùc kia ñaõ baïc

maét kia heùo moøn

da kia nhaên nheo

tay kia run raåy

roài khi thôøi gian ñuøa giôõn

neùt tuyeät ñeïp, kieâu sa

hình daùng thanh tuù kia

roài seõ veà ñaâu ?

15/ 01/ 2002

ÑAÏI BI QUAÙN THEÁ AÂM

HAY

LIEÂN HOA BOÄ

- Kính daâng leân chö Toå, AÂn sö Coáù Sa moân Thích Vieân Ñöùc, Sa

moân Thích Quaûng Trí vaø nhöõng haønh giaû Du giaø ñaõ vaø ñang

aâm thaàm nuoâi döôõng, duy trì vaø phoå bieán Maät giaùo taïi Vieät

Nam.

- Kính tri aân nhöõng taùc giaû caùc quyeån saùch maø toâi ñaõ trích ñaêng

hay tham khaûo khi vieát baøi tieåu luaän naày.

- Thöông taëng Thanh- ngöôøi vôï vaø laø ngöôøi baïn ñoàng haønh.

Nhaïn quaù tröôøng khoâng

AÛnh traàm haøn thuûy

Nhaïn voâ di tích chi yù

Thuûy voâ löu aûnh chi taâm

Thieàn sö Höông Haûi

Taïm dòch :

Nhaïn bay giöõa trôøi

Boùng chìm döôùi nöôùc

Nhaïn khoâng löu aûnh ñeå laïi

Nöôùc chaúng löu boùng laøm chi

Hình aûnh Quaùn Theá AÂm laø bieåu töôïng soáng ñoäng cuûa tình yeâu tuyeät vôøi, cao ñoä trong Phaät giaùo, ñoù laø tinh thaàn Ñaïi bi.

Phaûi chaêng phaïm truø Ñaïi bi chæ öùng duïng cho con ngöôøi hieän ñaïi, hay tieáng nieäm Quaùn AÂm laø tieáng caàu cöùu thoáng thieát nhaát cuûa nhaân loaïi tröôùc hoïa dieät vong? Chuùng ta caøng ngaøy caøng soáng trong moät xaõ hoäi ñöôïc khoa hoïc kyõ thuaät phuïc vuï, vaø caøng luùc, vì aûnh höôõng cuûa moâi tröôøng soáng chung quanh, ta caøng queân maát chính ta. Taây phöông ñaõ laãn loän giöõa tieän nghi vaø tieán hoùa, vaø Ñoâng phöông chæ vì maëc caûm thua keùm veà kyõ thuaät khoa hoc, ñaõ vaø ñang tieán böôùc theo ñaø cuûa Taây phöông cuõng nhö ñaõ daàn daàn ñaùnh maát nhöõng baûn saéc cao ñeïp nhaát cuûa Ñoâng Phöông: Ñoù laø ñôøi soáng taâm linh. Caàn nhaán maïnh laø chuùng ta khoâng choáng ñoái söï tieán boä, söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc, nhöng laøm sao phaûi quaân bình giöõa tinh thaàn vaø vaät chaát, cuõng nhö phaân bieät roõ giöõa tieän nghi vaø tieán hoùa

Phaät giaùo nhaän thöùc raèng: “Con ngöôøi hay höõu tình nôi ñaâu vaãn ñeàu khoå. Khoå vì sanh, giaø,beänh,cheát, vì luïc duïc thaát tình laøm ñieân ñaûo, ñoá kî, tranh giaønh, thuø haän, cheùm gieát . . Quaù khöù ñaõ vaäy vaø töông lai cuõng vaäy, chæ tröø khi con ngöôøi ñaõ vöôït thoaùt khoûi söï chaáp tröôùc trong voøng nhò nguyeân”.

Ñoù cuõng laø yù nghóa xuaát hieän treân theá gian cuûa Ñöùc Phaät.

Phaåm Phöông Tieän cuûa Kinh Phaùp Hoa noùi raèng: “Ta vì ñaïi söï nhaân duyeân môùi xuaát hieän ôû ñôøi, ñoù laø khai thò cho chuùng sanh Ngoä, Nhaäp Phaät Tri Kieán”.

Cho neân, tìm hieåu veà Ñöùc Quaùn Theá AÂm Boà taùt trong Maät giaùo, chính laø soáng trong loøng töø bi voâ bôø beán cuûa Ñöùc Phaät, trong tinh thaàn Ñaïi nguyeän cuûa Boà taùt Haïnh, cuõng laø soáng vôùi chính mình, laøm côûi boû taát caû moïi phieàn tröôïc, thaønh kieán v.v...ñeå theå nhaäp vaøo Ñaïi bi Thai taïng giôùi, theå hieän tinh thaàn cöùu khoå, ban vui ñöôïc hieän thöïc treân moãi con ngöôøi, moãi haønh giaû.

Vaäy, Ñöùc Quaùn Theá AÂm trong Maät giaùo ra laøm sao?

Quan AÂm hay Quaùn AÂm, goïi ñuû laø Quaùn Theá AÂm. Tieáng Phaïn goïi laø Avalokiteshvara. Quaùn laø quaùn töôûng, coù nghóa laø xeùt thaáy baèng tö töôûng vaø trong tö töôûng, töùc laø trí naêng quaùn. Theá laø theá gian, töùc caûnh sôû quaùn. AÂm laø tieáng hay aâm thanh.

Quaùn Theá AÂm coù nghóa laø xeùt thaáy, xeùt nghe tieáng cuûa theá gian ñau khoå, lo sôï. Bôûi taát caû chuùng sanh ñeàu coù hoaëc nghieäp neân môùi hoøa hôïp vôùi nhau maø hieän ra caùc khoå töôùng baùo thaân. Cho neân, Quaùn Theá AÂm cuõng coù nghóa laø Trí naêng quaùn, tieâu bieåu cho Ñaïi bi, Ñaïi töø cuûa Ñöùc Phaät, töùc Taâm. Maø taâm thôøi ai cuõng coù, cho neân Ñöùc aáy coù theå hieän trong baát luaän chuùng sanh naøo, töø coõi Thieân xuoáng ñeán coõi ngöôøi, A-tu-la v.v…ñeå ñoä thoaùt nhöõng chuùng sanh trong 3 neûo döõ (Ñòa nguïc, ngaï quæ, suùc sanh ).

Quaùn Theá AÂm goàm 2 nghóa :

- Veà Nhaân haïnh : Trong Kinh Thuû Laêng Nghieâm noùi raèng: “Tieáng bò nghe ñöôïc goïi laø Caûnh sôû quaùn, do taâm khoâng duyeân caûnh naøo khaùc maø moãi moãi ñeàu an truï vaøo Nhö Lai Taïng”. Ñaây chuû yeáu laø laáy Vaên -Tö -Tu laøm cho nhó caên vieân thoâng. Bôûi vì, neáu coù theå quay ngöôïc laïi ñeå nghe nôi töï taùnh, thôøi naêng vaên cuûa taâm vaø caûnh sôû vaên thaûy ñeàu tieâu tan, dung hoäi- taâm môùi ñöôïc tö taïi, vieân thoâng.

- Veà Quaû ñöùc : Töø nhaân haïnh, nay laáy chöõ AÂm laøm ñaïi bieåu cho taát caû nhöõng tieáng khoå ñau, cuõng laø tieáng keâu vang thoáng thieát cuûa chuùng sanh ñang nguïp laën trong phieàn naõo, si meâ. Boà taùt duøng nguyeän löïc ñaïi bi ñaõ töøng thöôøng xuyeân quaùn saùt chuùng sanh khoå naõo, gaëp coù caûnh xöng nieäm danh taùnh mình ñeå caàu cöùu ñoä thoaùt, Boà taùt lieàn ñem ngay trí ñaïi bi soi xeùt taát caû, töùc toác thi haønh cöùu ñoä ngay.

Trong Kinh Phaùp Hoa, phaåm Phoå Moân do Thaùi Hö Ñaïi sö giaûng luïc coù giaûi thích roõ veà chöõ Quaùn vaø 5 phaùp Quaùn nhö sau:

1- Chaân quaùn : Laø duøng dieäu trí quaùn saùt nôi chaân taùnh ñeå bieát thaân taâm mình, thaân chuùng sanh, taát caû ñeàu bình ñaúng khoâng hai- Ñaây töùc chaân khôûi nguyeân cuûa ñoàng theå ñaïi bi.

2- Thanh tònh quaùn : Laø quaùn saùt nôi tònh phaùp töø xöa ñeán nay chaúng töông öùng cuøng vôùi nhieãm phaùp, xa lìa 2 moùn chöôùng ngaïi laø caùi ta vaø vaät cuûa ta.

3- Quaûng ñaïi trí tueä quaùn : Vì töï taâm thanh tònh, neân quaùn saùt nôi phaùp hai Ñeá Chaân vaø Tuïc, moãi moãi ñeàu soi roõ laøu laøu khoâng coù soùt loït.

4- Bi quaùn : Laø quaùn nôi giöõa chuùng sanh vaø Phaät ñeàu ñoàng theå, do ñoù; môùi thöông chuùng sanh vì hoï bò hoaëc-nghieäp neân khoâng thoaùt khoûi khoå naõo.

5- Töø quaùn : Laø Boà taùt Quaùn Theá AÂm vì loøng bi nguyeän cöùu khoå, neân thöôøng nghó ban ñieàu vui, an laønh cho chuùng sanh.

Do Quaùn töï naày, hieän roõ aùnh saùng Voâ caáu Thanh tònh, töùc aùnh saùng cuûa trí tueä naêng phaù caùc taêm toái phieàn naõo, nhôø ñoù haøng phuïc ñöôïc boån taâm. Cho neân, môùi naêng ñem trí quang minh maø soi khaép caùc coõi ñeå cöùu khoå chuùng sanh. Ñaây chính laø dieäu duïng lôïi tha.

Coøn caên cöù vaøo Quaû ñöùc maø noùi, thôøi möôøi Phuong ba ñôøi caùc Ñöùc Phaät , coù Ngaøi naøo maø khoâng ñem töø bi quaùn soi caùc khoå naõo cuûa chuùng sanh ñeå maø cöùu vôùt. Do ñoù, khoâng vò naøo khoâng laø ñoàng danh ñoàng hieäu Boà taùt Quaùn Theá AÂm. Vaø chuùng sanh ñaâu coù gì sai khaùc, vì chuùng sanh laø Phaät seõ thaønh. AÂm thanh chaúng nhöõng laø tieáng töø mieäng phaùt ra, maø trong taâm chuùng sanh nhöõng khi maëc nieäm cuõng laø aâm. Bôûi vì laø töø danh theå laøm hieän caûnh, roõ nghóa, maø taâm laø duyeân caûnh xeùt laáy nôi nghóa. Cho neân, heã ñoäng nôi beân “trong” cuõng laø tieáng cuûa taâm, neân cuõng chính laø nieäm Quaùn Theá AÂm cuûa boån taâm mình.

Trong Kinh Thuû Laêng Nghieâm coøn noùi theâm: “Vì ñöôïc vieân thoâng voâ thöôïng, cho neân Ngaøi coù 4 Ñöùc voâ taùc nhieäm maøu khoâng theå nghæ baøn:

1-Moät laø xoay taùnh nghe ñeå nghe tieáng maàu nhieäm cuûa noäi taâm. Taùnh nghe naày khoâng chuùt oâ nhieãm, neân ngaên döùt taát caû aâm thanh ñoái töôïng. Baáy giôø, taùnh thaáy, nghe , ngöûi, neám, xuùc, bieát cuûa 6 caên coøn laø moät taùnh giaùc thanh tònh coù theå thay theá cho nhau maø khoâng ngaên ngaïi. Do ñoù, coù theå hieän ra nhieàu töôùng vaø noùi voâ soá Chaân ngoân bí maät, töø 1 ñaàu, 3 ñaàu, 5 ñaàu, 7 ñaàu, 9 ñaàu, 11 ñaàu, 108 ñaàu, 1000 ñaàu, 10.000 ñaàu cho ñeán 84.000 ñaàu. Hoaëc coù theå hieän ra 2 tay, 4 tay, 6 tay, 12 tay, 14 tay, 18 tay, 10 tay, 24 tay, 108 tay, 1000 tay, 10.000 tay cho ñeán 84.000 tay uyeån chuyeån, vaø bieán hieän veà maét cuõng nhö maét vaäy, nhöng coù maét thanh tònh hoaëc uy töø, hoaëc uy, hoaëc ñònh, hoaëc hueä tuyø duyeân cöùu ñoä cho chuùng sanh ñöôïc töï taïi

2- Hai laø taùnh nghe vaø suy nghó thoaùt ra khoûi 6 traàn, nhö aâm thanh luoàn xuyeân qua vaùch. Do söùc nhieäm maøu voâ taùc, neân hieän nhieàu hình töôùng, noùi nhieàu chaân ngoân ñem laïi cho chuùng sanh ñöôïc söùc voâ uùy. Cho neân danh xöng cuûa Ngaøi trong muôøi phöông vi traàn, goò laø Baäc Thí Voâ UÙy.

3- Do söï tu taäp laø phaùt huy caên baûn thanh tònh saún coù, neân ñöôïc vieân thoâng maàu nhieäm. Ñi ñeán nôi naøo hay theá giôùi naøo, cuõng tuyø theo söï caàu cöùu cuûa chuùng sanh maø thöông xoùt teá ñoä.

4- Do ñöôïc Phaät taâm, chöùng ngoä ñeán choã cöùu caùnh neân coù theå ñem caùc thöù traân baûo cuùng döôøng Thaäp phöông Nhö Lai. Ñeán nhö caùc chuùng sanh trong phaùp giôùi muoán caàu tröôøng thoï, ñöôïc tröôøng thoï, cho ñeán caàu Ñaïi Nieát baøn cuõng ñöôïc Ñaïi Nieát baøn.

Söï chöùng ñaéc vieân thoâng naày ñeán töø cöûa ngoõ nhó caên quaùn chieáu ñeán toät cuøng vieân maõn veà aâm vaên ( nghe vaø tieáng ) maø ñöôïc Tam muoäi, bôûi vì taùnh vaø nghe vaø thaáy troøn saùng chaâu bieán möôøi phöông”

Vì chuùng sanh coù thieân hình vaïn chuûng, nghieäp sai bieät neân do taâm sai bieät maø chieâu caûm hình töôùng. Cho neân, trong Boä Maät taïng cuûa Toâng Maät, Ñaïi Bi Quaùn Theá AÂm cuõng bieán hieän ra nhieàu thaân hình nhö Thieân nhaõn Thieân tyù Quaùn theá AÂm , Thaäp Nhaát Dieän Thaùnh Quaùn töï Taïi, Quyeán Saùch Quaùn Theá AÂm, Khoång Töôùc Quaùn Theá AÂm, Baïch Y Quaùn AÂm, Chuaån Ñeà Quaùn AÂm v.v.. Ñeå thuyeát phaùp hoaëc noùi chuù ñoä chuùng sanh. Coù nghóa laø Thaàn chuù cuûa Ñai bi Quaùn Theá AÂm nhieàu nhaát trong Boä Maät Taïng, töông öng vôùùi nhöõng traïng thaùi thoáng khoå cuûa chuùng sanh trong 3 coõi, 6 ñöôøng. Coù theå noùi ñeán Phaåm Phoå Moân trong Kinh Dieäu Phaùp Lieân Hoa, cuõng coù noùi ñeán 7 naïn, 2 caàu, vaø 32 öùng hoùa thaân cuûa Boà taùt Quaùn Theá AÂm cuõng cuøng yù nghóa cöùu khoå cöùu naïn cho chuùng sanh.

Maät giaùo cuõng laø moät trong möôøi Toâng phaùi cuûa Phaät giaùo. Maät giaùo laáy phöông phaùp Tam maät gia trì laøm caên baûn. Ñaây laø phaùp cuûa Ñöùc Nhö Lai Ñaïi Nhaät hay Tyø-loâ-giaù-na (Vairocana), laø Phaùp thaân cuûa Ñöùc Phaät- coù nghóa laø phöông phaùp ñöôïc xöôùng khôûi treân maët Quaû hay laø treân söï chöùng nghieäm roài. Tam maät gia trì, ñoù laø thaân-khaåu-yù.

* Thaân: Ngoài kieát giaø hay baùn giaø, coøn goïi laø Thaân Kim Cang- töông öùng vôùi Phaùp thaân.

* Khaåu: Mieäng tuïng trì Thaàn chuù, coøn goïi laø Khaåu Kim Cang, öùng vôùi ÖÙng Thaân.

* YÙ: Quaùn töôûng chuûng töï hoaëc Boån Toân, coøn goïi laø YÙ Kim Cang, töông öng vôùi Hoùa Thaân.

Khi Tam maät töông öng, chính laø ngay trong khoaûng saùt na ñoù ñaõ theå hieän troïn veïn hình aûnh Boån toân hoaëc Ñöùc Phaät. Lieân tuïc gia coâng haïnh phaùp töùc lieân tuïc theå nhaäp hình aûnh ñoù,töùc taâm, töùc ngay thaân naày phaù tröø noäi ngoaïi chöôùng, thaønh Phaät.

Maät giaùo laïi chia ra laøm 2 loaïi:

1-Kim Cang giôùi töùc Khoâng, coøn goïi laø Trí tueä Baùt nhaõ, Ñaïi

Vieân Caûnh Trí.

a/- Trí ñöùc beàn vöõng khoâng hö hoaïi.

b/- Naêng dung phaù tan taát caû phieàn naõo.

2- Thai taïng giôùi töùc Höõu, coøn goïi laø Ñaïi Bi Taâm, töùc Dieäu Quaùn

Saùt Trí.

a/- AÅn phuù : Lyù theå aån trong phieàn naõo.

b/- Haøm taøng : Lyù theå ñaày ñuû coâng ñöùc, ví nhö thai meï

haøm taøng thaân con.

Thai taïng giôùi nhö caùi baøo thai, tieâu bieåu Bi Trí taùnh ñaày ñuû. Thai nhi coøn laø bieåu töôïng cho chính haønh giaû tu trì chaân ngoân.

Thai taïng giôùi coøn bao goàm 3 Boä :

1- Phaät Boä : Do Ñöùc Nhö Lai Ñaïi Nhaät laøm chuû, nghóa Bi Trí ñaày

ñuû, giaùo ñaïi vieân maõn.

2- Lieân Hoa Boä : Do Ñöùc Boà Taùt Quaùn Theá AÂm laøm chuû, coù

nghóa laø Ñaïi Bi Taâm hay truï töôùng

phaùp laønh, ví nhö hoa sen töôi ñeïp trong buøn.

3- Kim Cang Boä : Do Boà Taùt Kim Cang Thuû laøm chuû, laø Trí tueä

vaø Luïc duïng cuûa Nhö Lai, hay phaù tan moïi nghieäp khoå, duï raén

chaéc nhö Kim Cang.

( Vì muoán laøm soáng ñoäng hình aûnh Ñöùc Ñaïi bi Quaùn Theá AÂm hay Lieân Hoa Boä trong Maät giaùo, neân toâi ñaõ daãn chöùng ñeán nhieàu danh töø cuûa Maät giaùo. Coøn noùi roõ veà yù nghóa cuõng nhö phöông phaùp tu trì Chaân ngoân laø moät vieäc khaùc vaø seõ ñöôïc noùi trong quyeån “ Tinh yeáu Maät giaùo Vieät Nam” ).

Maät giaùo laáy aâm thanh laøm chuû. Ñaây cuõng laø söï lieân heä maät thieát vôùi Ñaïi bi Quaùn Theá AÂm, tuy nhö 2 maø laø moät. Tay baét AÁn, mieäng nieäm chuù cuõng laø khôûi ñoäng cuûa aâm thanh, nhöõng ba ñoäng. YÙ quaùn töôûng cuõng laø nhöõng aâm thanh cuûa taâm.

AÂm cuûa taâm töùc Dieäu aâm, goàm yù nghóa baát tö nghì, töùc taâm Phaät hay taâm cuûa Boån toân. Caùi taâm bao truøm taát caû ñeå tuøy söï caàu cöùu cuûa chuùng sanh maø cöùu vôùt vaø tuøy duyeân giaùo hoùa, hay phöông tieän thi thieát phaùp aâm, töùc nôi Quyeàn lyù Thieät. Nhöng vì nguyeân lai Baûn theå chaúng dôøi ñoåi, lay ñoäng, neân tuøy duyeân maø thöôøng baát bieán. Coù nghóa laø nôi Duïng hieän Theå, hieån hieän Dieäu AÂm hoaëc Quaùn Theá AÂm.

Taâm Phaät vaø chuùng sanh naøo coù khaùc nhau, chæ duy coù beân Meâ beân Ngoä, tònh-nhieãm, giaûi thoaùt vaø raøng buoäc. Cho neân, ñeå theå nhaäp vaøo Ñaïi bi Thai Taïng giôùi, haønh giaû phaûi haønh trì, coù nghiaõ laø thoï trì, gìn giöõ, töùc Nieäm. Trì Nieäm goàm ñuû 2 nghóa : Söï vaø Lyù.

Khi trì nieäm chaân ngoân laø Sôû trì. Taâm ta laø taâm Naêng nieäm, bieát taâm naêng nieäm cuûa ta, töùc hieån loä Danh sôû nieäm. Lìa taâm, khoâng coù Danh sôû nieäm, cuõng nhö lìa Danh, khoâng coù Taâm Sôû nieäm. Ngoaøi Sôû khoâng Naêng, ngoaøi Naêng khoâng Sôû. Ñoù chính laø Nhaát taâm, coøn goïi laø Lyù trì. Söï chaúng rôøi Lyù, Lyù nhôø söï hieän, chaúng rôi vaøo Khoâng hoaëc Höõu, khoâng vöôùng hai beân, hôïp vôùi Töï taùnh Chaân taâm, goïi ñoù laø Phaïm AÂm.

Cuõng nhö khi nieäm, nieäm tröôùc chaúng sanh, töùc soáng trong töï taùnh ñònh, khoâng lìa Theå Chaân nhö thanh tònh, töùc khoâng voïng ñoäng. Nieäm sau chaúng dieät, töùc vaøo nôi töï taùnh hueä, boån taùnh töï taïi öùng ñoäng, phaùt ra dieäu duïng, hieåu roõ vaø phaân bieät taát caû Söï-Lyù, moïi vaät. Tuy noùi tröôùc sau, nhöng khoâng coù thôøi gian hieän dieän, vì töùc thôøi hay töông töùc.

Do theå hieän ñöôïc söï keát hôïp vôùi Chaân taâm, ba ñoäc tham-saân-si lieàn tieâu tröø, töùc thaønh ñöôïc 3 Ñöùc cuûa Maät taïng: Phaùp thaân, Baùt nhaõ, Giaûi thoaùt. Ñöùc naày nhö soùng Haûi trieàu aâm laøm tan moïi voïng nieäm cuûa chuùng sanh ñeå ñöa ñeán Bôø giaùc. Ñoù cuõng laø Haïnh cuûa Boà taùt: Treân caàu Phaät ñaïo- ñoù laø Phaïm aâm. Döôùi hôïp vôùi cô nghi, cöùu ñoä chuùng sanh- ñoù laø Haõi trieàu aâm.

Ñaïi bi Quaùn theá aâm cuûa Maät giaùo, töùc laø Boà taùt töï taùnh cuûa chuùng sanh. Chuùng sanh laø chuùng sanh ôû trong taâm cuûa Boà taùt, ñem chuùng sanh ôû trong taâm Boà taùt maø ñaûnh leã Boà taùt trong chuùng sanh, neân Naêng–Sôû leã taùnh ñeàu vaéng laëng- Goïi laø thò hieän Quaùn Theá AÂm.

Ñaïo Phaät laø Ñaïo cuûa haønh ñoäng, cuûa Daán thaân. Hình chöõ Vaïn ( ) hình dung roõ raøng hoân caùi Lyù naày: Baát dòch (Tænh) naèm trong caùi Lyù bieán dòch (Ñoäng). Neân, haønh ñoäng hay daán thaân cuûa Ñaïo Phaät, cuûa Maät giaùo ñoøi hoûi haønh giaû phaûi theå nhaäp vaøo ñeå theå hieän hay nhaäp theå ñeå nhaäp thaá.

Theå nhaäp laø Chaùnh nieäm. Chöõ Nieäm ( 念 ) goàm coù: treân chöõ Kim (=hiện nay ), döôùi chöõ Taâm (= loøng ), töùc laø taám loøng cuûa hieän nay. YÙ noùi raèng: “Khoâng neân duøng taâm quaù khöù hoaëc taâm vò lai maø nieäm, chæ neân duøng taâm hieän taïi maø nieäm”.

Do taâm hieän taïi nieäm, töø nôi ñoù suoái nguoàn cuûa taâm Töø bi vaø Trí tueä traøn ngaäp. Coù Trí tueä ñeå quaùn saùt söï vaät nhö thaät ñeå ñi saâu vaøo thöùc taùnh vaø töø ñoù, khôûi leân Taâm Töø cöùu ñoä. Kinh Töø Bi (Karaniya Metta Sutta), boä Kinh thöôøng ñöôïc trì tuïng trong Phaät giaùo Nguyeân thuûy ñaõ noùi roõ veà Chaùnh nieäm naày:

Karaniya matthakusalena - yam tam satam padam abhisamecca-Sakko uju ca suju ca - suvaco c’assa mudu anatimani.

Santussako ca subharo ca - Appakicco ca sallahuka vutti-Santindryo ca nipako ca -Appagabbho kulesu ananugiddho.

Na ca khuddam samacare kinci – Yena vinnu pare upavadeyyum – Sukhino Va khemino hontu – Sabhe satta bhavantu sukhitatta.

Ye keci panabhutatthi – Tasa Va thavara va anavasesa – Digha Va ye mahanta Vamajjihima rassakanukathula.

Dittha Va yeva addhittha – Ye ca dure vasanti avidure – Bhuta Va sambhavesi Va – sabhe satta bhavantu sukhitatta.

Na paro param nikubbetha – natimannetha katthacinam kanci – Byarosana patighasana – nanna mannassa dukkha miccheyya.

Mata yatha niyam puttam – ayusa ekaputta manurakkhe – Evampi sabba bhu tesu – Manasam bhavaye aparimanam.

Mettanca sabbha lokasmin – Manasam bhavaye aparimanam – uddham adhonaca tiriyanca asambadham averam asapattam.

Tittham caram nisinno Va – sayano Va yavat’assa vigatamiddho – Etam satim adhittheyya – Brahmametam viharam idha mahu.

Ditthinca anupagamma silava – dassassena sampanno – Kamesu vineyya gedham – Nahi jatu gabbhaseyyam puna reti’ti.

Baûn dòch cuûa Ngaøi Böûu Chôn :

( Ngöôøi trí tueä bieát roõ nhöõng söï höõu ích, muoán giaùc ngoä theo caùc phaùp yeân laëng laø Nieát baøn, thì ngöôøi aáy neân coù söï duõng maõnh, thaân khaåu-yù chaân chaùnh, deã daïy, taùnh neát meàm moûng, khoâng ngaõ maïn thaùi quaù.

Laø ngöôøi tri tuùc deã nuoâi, ít baän roän, thaân taâm nheï nhaøng, coù luïc caên thanh tònh, coù trí tueä, raát caån thaän, khoâng quyeán luyeán theo keû theá.

Caùc baäc trí tueä haèng khinh bæ nhöõng keû khaùc, taïo nhöõng nghieäp aùc naøo thì ngöôøi coù trí khoâng neân haønh theo nhöõng nghieäp aáy. Neân raûi loøng töø aùi ñeán taát caû chuùng sanh nhö vaày: “Caàu xin cho taát caû chuùng sanh haèng ñöôïc söï an vui, yeân oån”.

Taát caû chuùng sanh khoâng coù haïn ñònh, daàu laø chuùng sanh coù söï kinh haõi, laø coøn loøng tham muoán, hoaëc caùc baäc hieàn trieát ñaõ döùt loøng tham muoán. Chuùng sanh naøo coù thaân hình daøi hoaëc lôùn, trung hoaëc vaén, gaày hoaëc beùo.

Chuùng sanh maø ta thaáy hoaëc khoâng thaáy ñöôïc, nguï nôi xa hoaëc gaàn, ñaõ sanh ra roài hoaëc ñang tìm nôi thaùc sanh: Caàu xin cho chuùng sanh ñoù haèng ñöôïc söï an vui.

Chuùng sanh khoâng neân haêm doïa vaø haõm haïi laãn nhau, khoâng neâ khinh deã keû khaùc daàu laø nhoû nhoi, chuùt ít, khoâng neân laøm khoå laãn nhau vì söï noùng giaän baát bình laø söï böïc töùc trong taâm.

Ngöôøi meï daùm lieàu sanh maïng ñeå baûo döôõng con mình laø con moät theá naøo, thì ngöôøi neân raûi loøng töø bi voâ löôïng voâ bieân ñeán taát caû chuùng sanh cuõng nhö theá aáy.

Ngöôøi coù taâm töø aùi voâ löôïng voâ bieân laø khoâng böïc töùc, khoâng thuø oaùn, khoâng keû nghòch, neân raûi ñeán taát caû chuùng sanh treân theá giôùi, laø raûi nôi höôùng treân, höôùng döôùi, beân ngang vaø khoaûng giöõa.

Ngöôøi ñoù daàu luùc ñi ñöùng naèm ngoài, khoâng coù nguû meâ luùc naøo, thì neân nieäm taâm töø aùi ñeán luùc ñoù. Caùc baäc trí tueä goïi nhöõng tö caùch ñoù laø Phaåm Phaïm Haïnh trong Phaät phaùp.

Ngöôøi coù taâm töø aùi khoâng taø kieán, coù giôùi haïnh ñöôïc ñaéc quaû Tu-ñaø-hoaøn laø ngöôøi ñaõ döùt boû söï vui thích theo nguõ traàn vaø khoâng coøn thoï sanh vaøo thai baøo nöõa”.

Thaät vaäy, coù chaùnh nieäm môùi theå nhaäp ñöôïc Thöïc taùnh, theå nhaäp vaøo suoái nguoàn Chaân Taâm voán ñaày ñuû Töø bi vaø Trí tueä, Haïnh nguyeän. Coù theå nhaäp ñeå töø ñoù theå hieän. Theå nhaäp vaøo Boån toân, töùc thaáy roõ Boä maët muoân ñôøi cuûa mình. Nhaän thöùc roõ caùc phaùp laø huyeãn, phieàn naõo töùc Boà ñeà. Chuùng sanh töùc laø Phaät, meâ laø ngoä v.v. .

Toå Hueä Naêng trong Kinh Phaùp Baûo ñaøn noùi: