TỰ TRUYỆN : DÂy NHO
Chí Pháp
(Thu 1996)
Viết cho Diệu-Lạc,
Diệu-An, Quảng-Tịnh, Quảng-Tâm
Từ
khi dọn về khu nhà mới nầy, các con
tôi mua cho tôi một số hoa hồng, cây kiểng,
dây nho để
trồng. Hoa được trồng
sân trước, dây nho trồng vườn sau.
Vì thương con nên tôi chăm sóc
các cây trồng rất kỹ để các
con được vui về sự đóng góp
của chúng làm đẹp tổ ấm
gia-đình. Riêng dây nho có lẽ nhờ
đất mới và sự chiếu cố đặc
biệt của vợ chồng tôi nên phát-triển rất nhanh, chỉ một
năm các con và tôi phải mua cây làm
giàn cho nho leo lên. Sau hai năm nho bắt
đàu có trái. Và từ đó
đến nay đã 5 năm liền, mỗi năm trái càng gia tăng
nhiều thêm. Trong những năm đầu trái
quá chua, tôi chỉ để cho chim ăn thôi.
Cứ vào khoảng thời gian cuối tháng 9
hoặc đầu tháng 10 dương-lịch,
suốt cả tuần lễ, từng đàn chim
rừng đáp xuống, líu lo chuyền từ
chùm nho nầy sang chùm khác, lựa những
trái chín muồi
mổ ăn một cách an-lành. Nhìn chim
thong-dong ăn, tôi cảm thấy lây
được niềm vui-thích của chim. Tôi
nhớ đến chuyện Trang-Tử khi qua cầu
thấy cá lội dưới dòng sông
Hào-Lương mà thông cảm được
niềm vui của cá nên tấm-tắc ca ngợi
cá vui, khiến Huệ-Tử cật-vấn, tạo
nên một giai-thoại kỳ-thú, còn lưu
trong sách vở, có thể cho ta một kinh-nghiệm
mỹ-cảm ‘’Suy bụng ta ra bụng
người.’’ (*)
Nhưng nếu vị nho vẫn bất biến
như thế thì chẳng có gì để
tôi phải kể ra đây, đàng nầy,
bất chợt vào năm rồi, đứng nhìn
chim ăn có vẻ ngon lành quá nên tôi
tiến bước đến gần giàn nho ngắt
vài chùm ăn thử và cảm nhận
được vị ngọt-ngào của nho, khác
hẳn mọi năm trước. Thế là tôi
quay vào nhà, lấy kéo và rỗ cắt
nho đem vào để ăn, để nấu
nước dùng. Quả tình tôi đã
móng tâm giành ăn với chim từ dạo
ấy nhưng chim vẫn vô tình nào biết,
chim chẳng hề oán-trách !
NĂM
nay dây nho lại cho trái nhiều hơn nữa,
có lẽ nhờ năm rồi ăn được
nên tôi bón phân, tưới nước
nhiều vào mùa hè, chăm sóc kỹ
hơn. Tôi chẳng biết kỹ-thuật trồng
nho, chỉ theo kinh-nghiệm trồng-tỉa các
loại cây ăn trái, nên lúc tiết
trời gần vào Thu là tôi tỉa bớt
những dây và lá sum sê dư thừa
không có trái để nuôi dưỡng
những dây quằn trái. Vì thế mà
từ xa đã trông thấy rõ những
chùm nho tua tủa treo lủng-lẳng đầy
giàn. Cũng bởi sự cắt xén
trống-trải ấy mà lũ chim dễ nhìn
thấy trái nên đua nhau kéo đến
ăn trong lúc nho chưa được chín
lắm. Thế là tôi phải canh giữ và
đuổi chim để chờ ngày nho chín cắt
ăn.
------------
(*) Trang tử qua cầu nhìn cá lội dưới nước nói :
- Cá
vui quá !
Huệ
tử hỏi :
- Anh
không phải là cá, làm sao biết
được cá vui ?
- Anh
không phải là tôi thì làm sao biết
được tôi biết cá vui.
-Tôi
không phải là anh nên tôi không biết
anh. Và tất nhiên anh không phải là
tôi thì anh cũng không thể biết
được cái vui của cá.
- Xin trở
lại câu đầu, anh hỏi làm sao biết
được cá vui. Tôi hiểu được
cái vui của cá khi qua cầu.
(Thiên
Thu Thủy)
CUỘC chiến giữa tôi và chim mở màn.
Suốt mấy ngày liền, tôi phải thức
sớm - vì chim bắt đàu ăn sớm
lắm - cả ngày ngồi trong nhà, bên
cạnh khung cửa kiếng nhìn ra giàn nho để
canh chim. Trước kia trên khung trời xanh cao
rộng, chim bay thì mặc chim bay, chim càng bay
nhiều càng tô đậm nét linh-động
của cảnh sắc, của đất trời, nhưng
nay thì một bóng chim vừa liệng qua là mắt tôi phải
dán theo chúng với lòng bất ổn.
Những ai có sống trong cảnh ngộ canh chừng
nầy mới thông cảm được nỗi
lòng của người trong cuộc chớ
ngôn-từ, bút ký không thể nào
diễn tả được hết. Trong lòng dấy
lên không biết bao nhiêu loại phiền
não. GIậN vì càng cố sức
đuổi chim đi
mà chúng cứ từng đàn nầy đến
đàn khác luân phiên đáp xuống
mãi hoặc không bay xa mà đáp trên
nóc nhà lân cận ríu-rít như khiêu-khích.
TỨC vì canh chừng mãi chẳng làm
được việc gì khác, như cần
đọc sách thì không định tâm
chú ý được , cứ vừa nhìn trang
sách vừa liếc giàn nho. một chiếc lá bị
gió lay-động cũng ngỡ là có chim
lén lút ẩn náu trong ấy để ăn.
Khi chúng đáp lại là phải chạy
đến xua đuổi. Ngay khi nói chuyện qua
điện thoại, lúc chúng đáp xuống
không ra đuổi được thì tức
tối, miệng vẫn giữ lễ-độ với
người đối-thoại, nhưng lòng nào
yên, cứ lo đám nho bị loài chim quấy
phá. GHÉT vì thấy bóng chim thoáng qua
cửa là muốn tống cổ đi ngay cho khuất
mắt !!! Sự tranh chấp với chim đã
đày đọa, tự
tôi đã làm khổ tôi đến
thế ấy.
Nhìn giàn nho,
hình ảnh các con tôi lại diễn ra,
cái cảnh mà bảy, tám năm về
trước, chúng khệ-nệ mang dây nho với
cả bầu đất nặng trỉu, mua từ một
cửa tiệm hay một trung-tâm bán cây
kiểng xa xôi nào đó đã mang về
với lòng hý-hởn mong Ba có vài việc làm
giải-trí nhàn hạ - vì chúng biết
sở thích của
tôi; mong Ba Má phôi pha nỗi buồn nhớ
lúc phải xa các con - vì vừa dọn
nhà phải xa cách chúng; mong dây nho và
cây kiểng điểm tô cảnh vườn
được thêm trang nhã, cảnh sắc ngôi nhà
được thêm yên tĩnh, gần gủi
với thiên-nhiên ... Có bao giờ các con
tôi nghĩ là dây nho hôm nay, khi sai quằn
trái ngọt lại có thể gây phiền
toái, để tự tôi tạo ra lắm
ác-kiến và hành động nghịch
ngả như thế nầy. Biết đuợc chắc các con tôi
buồn lắm, hối hận nữa là khác!
Còn đôi ba con chim hoang nghịch kia, bị
tôi đuổi không chịu bay đi mà
chỉ nhảy sang cành trúc của nhà
lân cận nhìn tôi trân tráo với
vẻ ngơ-ngát, kêu ríu rít, vừa
như van lơn, vừa như phân bua và cũng
dường như muốn bảo nhau hay hỏi lại
tôi :
- Sao lạ vậy,
cái ông nầy đã nhiều lần
chính ông đã lấy bánh mì xé
ra từng mảnh nhỏ cho chúng ta ăn, có
lúc lại để bánh mì hoặc cơm,
gạo trên bàn
tay, muốn cho chúng ta
đến cận-kề mổ thức ăn ngay trong
lòng bàn tay nhân ái với đôi
mắt chứa-chan đầy lòng thương yêu
trìu-mến. Thế mà hôm nay, vì lý
do gì ông dùng
đất, sỏi ném và xua đuổi
chúng ta ?
Cái dòng suy-tư kỳ-quái ấy
lại có khả-năng lôi kéo tôi
trở lui lại một quá-khứ xa xưa nào
đó, thời mà tôi đã học
hỏi của những anh chị Huynh-Trưởng
hoặc gần đây, chính tôi đã
dạy cho đoàn em đạo-hạnh Áo-Lam
về lòng hiếu-thảo của loài chim
Oanh-Vũ . .. Và cái thực tại trước
mắt, những con chim trên cành trúc kia cứ
mãi líu-lo, có con ráng ngóng cổ cao
lên và dài ra, hả miệng rộng thêm
như muốn giải-thích hay phân-trần hay
lý-luận, hoặc muốn dạy-dỗ điều
gì với tôi, nhưng vì tự-ái,
cứ cho người là chúa-tể cả
muôn loài, hay vì vô-minh tôi nào
hiểu được, hoặc vì tâm chứa
đày ấp tham sân si nên đâu thể
nào cảm-thông
được những ngôn-từ dị giống
có thể chứa chan đày từ-bi,
vượt hẳn sự cố chấp, phân biệt
Ngả, Pháp của
nhân thế.
Chỉ một chút xíu
vị ngọt của trái nho cũng đã và đủ
khiến tôi đổi thái-độ với
loài chim thân thương. Trước kia nho chua,
tôi nhìn chim ăn thấy lòng vui-thích,
gần gủi với chim. Nay quả nho trở nên
ngọt, tôi ganh tỵ với chim, thấy chim ăn
tôi uất-ức.
Chim có ‘xúc cảnh sanh
tình’ chăng ? có lẽ nhờ không
mà chim mãi líu-lo ca hót, đói ăn
mỏi cánh đậu nghỉ tự-tại. Và
dây nho kia, chỉ biết đến mùa là
cung-cấp trái cho dù người hay chim ăn
cũng được, chẳng phân biệt gì
cả nên vô ngại và mãi mãi
tự-tại trong luật trật-tự của
đất trời. Còn tôi thì mãi
huênh-hoang trong mớ lý-thuyết suông, hẹp
hòi học lóm được qua kinh-sách hoặc lời giảng
của qúy Thầy, vậy mà có khi lại
dám phạm-thượng phê-bình anh nầy
chị nọ, đoàn-thể kia. Lòng
tham-sân-si đã chẳng giãm được
mà Tâm- Cảnh-Tình lại cứ quyến
chặt vào nhau trong cái thế liên hoàn,
trong cái vòng nhân-duyên lẩn-quẩn...
gây rắc-rối, mâu-thuẩn trong cu ộc
sống hằng ngày, cho cả kiếp người.
Niệm theo niệm biến khởi không dừng,
tâm dung chứa ngùn-ngụt phiền não
thì biết đến bao giờ mới THẤY
được Phật tánh, cái Chơn-tâm,
cái Giác.... đã tiềm ẩn trong mình
từ muôn thuở.
Thế
mới biết chịu học đã là việc
khó, thuyết giảng được những
điều đã học hỏi, đã hiểu
biết càng khó
hơn, và áp-dụng thực-hành
được những gì đã học, đã
hiểu, đã nói ... thì quả thật
là việc vạn nan, nhưng được thế
mới xứng đáng là người có Tu
Học thật sự,
Chí
Pháp
(Thu 1996)