ĐẠO LÝ CHO THIÊN
KỶ MỚI
(Nguyên tác: ETHICS FOR THE NEW MILLENNIUM)
ĐẠT LAI LẠT MA
LINH THỤY chuyển ngữ
Source: Thư viện Hoa Sen
NỘI DUNG
Đề
Tựa
Phần I - NỀN TẢNG CỦA LUÂN
LÝ
Chương
1 Xã hội Tân tiến và Truy tầm Hạnh
phúc Nhân loại
Chương
2 Không Phép lạ, Không Bí mật
Chương
3 Căn nguyên Tùy thuộc và Bản chất
của Thực tế
Chương
4 Tái định Mục tiêu
Chương
5 Cảm xúc Tối thượng
Phần II - LUÂN LÝ VÀ CÁ
NHÂN
Chương
6 Luân lý về Nhẫn
Chương
7 Luân lý về Hạnh
Chương
8 Luân lý về Từ bi
Chương
9 Luân lý và Đau khổ
Chương
10 Nhu cầu Nhận thức
Phần III -
LUÂN LÝ VÀ XÃ HỘI
Chương
11 Trách nhiệm Toàn cầu
Chương
12 Trình độ Dấn thân
Chương
13 Luân lý trong Xã hội
Chương
14 Hòa bình và Giải giới
Chương
15 Vai trò Tôn giáo trong Xã hội Tân
tiến
Chương
16 Lời Kêu gọi
Mất đi quê hương vào
tuổi mười sáu và trở thành
một người tỵ nạn vào tuổi hai
mươi bốn, tôi đã đối diện
với rất nhiều khó khăn suốt dòng
đời. Khi quán chiếu lại, tôi thấy
rất nhiều điều tưởng chừng không
vượt qua nổi, chẳng những chỉ vì
không thể tránh, lại còn không sao
có được một giải pháp thuận
lợi. Tuy nhiên, trên mặt tâm an bình
và sức khỏe vật lý, tôi có
thể tự cho rằng mình đảm đang
tương đối tốt. Nhờ vậy, tôi
có thể ứng phó nghịch cảnh bằng trọn
vẹn tiềm năng — tinh thần, vật lý
và tâm linh. Tôi đã không thể
làm cách khác hơn nữa. Nếu tâm
tôi tràn ngập ưu tư và vô vọng,
sức khỏe sẽ bị tổn hại. Tôi cũng
phải giới chế các hành động
của mình.
Nhìn
chung quanh, tôi thấy không phải chỉ có
chúng tôi, các người tỵ nạn
Tây tạng, và thành viên của các
cộng đồng lưu lạc khác, mới gặp
phải khó khăn. Khắp mọi nơi và trong
bất cứ xã hội nào, người ta đều
chịu đựng đau khổ và nghịch cảnh
— ngay cả những người thừa hưởng
tự do và phồn vinh vật chất. Thật
vậy, dường như sự thiếu hạnh
phúc mà loài người chúng ta phải
chịu đựng đa phần do chính chúng ta
tác tạo. Do vậy, theo nguyên tắc,
điều đó có thể tránh. Nhìn
chung, tôi còn thấy, các cá nhân
với hành vi hợp luân lý thường
hạnh phúc và mãn nguyện hơn những
người bỏ quên luân lý. Điều
này minh xác niềm tin của tôi, nếu
chúng ta có thể tái định hướng
tư tưởng và cảm xúc của mình,
và chỉnh đốn phẩm hạnh, chẳng
những có thể đối phó cùng
các nỗi khổ dễ dàng hơn, còn
ngăn ngừa được sự khởi dậy
của chúng ngay từ đầu.
Tôi
sẽ cố trình bày trong quyển sách
này điều tôi ngụ ý qua chuyên
từ "hành vi luân lý tích cực."
Làm việc đó, tôi nhìn nhận
rất khó tổng hợp thành công, hoặc
yếu lược thật chính xác về
luân lý và đạo đức. Rất
hiếm hoi, hoặc hầu như không thể có,
một trường hợp trắng và đen phân
minh. Cùng một hành động sẽ có
nhiều sắc độ và mức độ
giá trị đạo đức khác nhau trong
các trạng huống khác nhau. Đồng
thời, điều cốt yếu là chúng ta
phải đạt một thỏa hiệp chung liên
hệ đến những gì tạo thành
hành vi tích cực và những gì tạo
thành hành vi tiêu cực; những gì
đúng và những gì sai; những gì
thích đáng và những gì không thích
đáng. Trong quá khứ, sự tôn trọng
loài người dành cho tôn giáo còn
có nghĩa là sự thật hành đạo
lý được bảo tồn qua đa số
tín đồ theo một đạo này hay
đạo khác. Tình thế đó không
còn trong hiện tại. Do đó chúng ta
phải tìm ra vài phương cách khác
hầu thiết lập các nguyên tắc luân
lý cơ bản.
Xin
độc giả đừng giả định rằng,
như một Đạt lai Lạt ma, tôi sẽ
đề ra một giải pháp đặc biệt
nào đó. Không có gì trong các
trang sau này lại chưa từng được
nói đến trước đây. Thật
vậy, tôi cảm thấy những quan ngại và
ý tưởng trình bày nơi đây
đã từng được chia sẻ bởi
rất nhiều người tư duy và nỗ lực
truy tìm giải pháp cho các vấn đề
và nỗi khổ đau loài người phải
trực diện. Khi đáp ứng các đề
nghị của một số bằng hữu, và
cống hiến quyển sách này cho quần
chúng, hy vọng của tôi là được
lên tiếng cho hàng triệu người, thuộc
thành phần đa số thầm lặng, không
có cơ hội phát biểu quan điểm
của họ ngoài công chúng.
Tuy
nhiên, xin độc giả ghi nhớ, việc học
tập chính thức của tôi vốn hoàn
toàn tôn giáo và có tính cách
tâm linh. Từ thuở bé, ngành học chủ
yếu (và liên tục) của tôi là
triết học và tâm lý học Phật
giáo. Đặc biệt, tôi được
học các tác phẩm của chư vị
triết gia tôn giáo truyền thống Geluk,
truyền thống mà các Đạt lai Lạt ma
trực thuộc vào. Là người xác
tín vào thuyết đa nguyên tôn giáo,
tôi còn học cả những tác phẩm
chính của các truyền thống Phật
giáo khác. Nhưng tôi tương đối
ít được trình bày về tư
tưởng thế tục và thời đại. Tuy
vậy, đây không phải là một
quyển sách tôn giáo. Lại càng
không phải quyển sách về Phật giáo.
Mục đích của tôi là kêu gọi
một khuynh hướng về luân lý trên
nền tảng toàn cầu hơn là đề ra
các nguyên tắc tôn giáo.
Với
lý do đó, tạo một tác phẩm cho
đại chúng là một việc thiếu
thử thách, và phải là công trình
làm việc nhóm. Một khó khăn
đặc thù phát sinh từ sự kiện
ngữ học, là rất khó chuyển dịch
thành ngôn ngữ hiện đại một số
chuyên từ Tây tạng chủ yếu phải
dùng.
Quyển
sách này không muốn được viết
như một luận án triết học, do
đó tôi cố gắng giải thích
những điều trên bằng cách nào
hầu độc giả không chuyên môn
hiểu được; và thật sáng sủa
dễ chuyển dịch ra nhiều thứ tiếng.
Nhưng khi làm thế, cố gắng thông
đạt không tối nghĩa cùng các
độc giả với ngôn ngữ và văn
hóa khả dĩ khác biệt cùng tôi,
có thể khiến một vài sắc thái
ý nghĩa trong tiếng Tây tạng bị mất,
một số không định ý lại cứ
thêm vào. Tôi tin cậy vào sự biên
tập thận trọng sẽ giảm thiểu được
điều đó. Khi một lệch lạc như
thế được phát hiện, tôi hy vọng
sẽ sửa chữa trong đợt phát hành
kế tiếp. Đồng thời, tôi xin cảm
ơn Dr. Thupten Jinpa, qua mọi trợ lực của
ông trong lãnh vực này, kể cả
chuyển dịch sang Anh ngữ, cùng rất nhiều
đề nghị. Tôi cũng xin cảm ơn Mr. AR
Norman trong công trình biên tập. Tất cả
thật quý báu.
Cuối
cùng, tôi xin gởi lời cảm ơn đến
tất cả quý vị khác đã giúp
đỡ đưa công trình này đến kết
quả.
— Dharamsala, tháng Hai 1999
WP: Thanh Mai