ĐẠO
PHẬT VÀ DÒNG SỬ VIỆT
Hoà Thượng Thích Đức
Nhuận
Source ; Thư viện Hoa Sen
MỤC LỤC TỔNG QUÁT
Lời Mở
Đầu
01.
Ðạo Phật Việt thế kỷ thứ nhất
và thời kỳ Bắc thuộc (111 TTL – 542 TL)
02.
Công nghiệp dựng nước thời đại
tiền và hậu Lý Nam Ðế thế kỷ VI
(TL 542 – 602)
03.
Cuộc chống quân xâm lăng nhà Nam Hán
của Ngô Quyền (939 – 967)
04.
Ðạo Phật thời kỳ tự chủ nhà
Ðinh (968 – 980) và Tiền Lê (981 – 1009)
05.
Khóa Hư Lục, Một kiệt tác phẩm
của nền văn học dân tộc Việt,
thế kỷ XIII
06.
Ðạo Phật từ thế kỷ XVII đến
hậu bán thế kỷ XX
07.
Cuộc vận động của Phật giáo
Việt Nam chống chính thễ độc tài gia
đình trị Ngô Ðình Diệm
08.
Hiến Chương Giáo Hội Phật Giáo VNTN
09.
Hình Thái Tổ Chức Giáo Hội Phật
Giáo Việt Nam
10.
Phụ Bản: Phản Ứng Quốc Tế Phân
Tách Theo Từng Nước
11. Phần
Chú Thích
MỤC LỤC CHI TIẾT
Lời
mở đầu
1. Ðạo Phật Việt thế kỷ thứ
nhất và thời kỳ Bắc thuộc (111 TTL –
542 TL)
Thời đại Hùng Vương qua truyện
tích Tiên Dung Mỵ Nương và Chử
Ðồng Tử
Ðạo lý Nhân quả - Luân hồi -
Nghiệp báo trong nếp sống người
Việt:
Về thực chất cuộc sống
Về phương diện sáng tác
Sang đầu thế kỷ II (168 –189) do 4 vị
Phạm Tăng:
Ma Ha Kỳ Vực
Khang Tăng Hội
Chi Cương Lương
Mâu Bác (cũng gọi là Mâu
Tử)từ Ấn Ðộ - Trung Hoa tới Giao Châu
hoằng hoá Ðạo Phật
2. Công nghiệp dựng nước thời
đại tiền và hậu Lý Nam Ðế
thế kỷ VI (TL 542 – 602)
Lần thứ nhất, tỗ Tỳ Ly Ða Lưu Chi,
người nam Ấn Ðộ, đem thiền học
vào nước Vạn Xuân
Năm 820, dòng thiền thứ II, do ngài Vô
Ngôn Thông từ Trung Hoa đến Việt Nam
mở đạo tràng truyền bá chính
pháp
3. Cuộc chống quân xâm lăng nhà Nam
Hán của Ngô Quyền (939 – 967)
4. Ðạo Phật thời kỳ tự chủ
nhà Ðinh (968 – 980) và Tiền Lê (981
– 1009)
Những đóng góp to lớn của
Ðạo Phật cho dân tộc, dưới triều
Lý (1010 –1225)
Về chính trị
Về cơ cấu tổ chức hành chính
Năm 1054, vua Thánh Tông đổi nước
là Ðại Việt
Về ngoại giao
Về quân sự:
Cuộc đánh cảnh cáo nhà Tống
dưới thời vua Lý Nhân Tông năm
1075
Cuộc khởi binh của Tống đánh
nước Ðại Việt
Mùa xuân, năm 1077, Lý Thường
Kiệt chiến thắng quân Tống trên sông
Như Nguyệt
Thế kỷ XI, Ðạo Phật Việt có
thêm dòng thiền thứ III, Dòng Thiền
Thảo Ðường
Về luật pháp:
Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ Hình
Luật đầu tiên ở nước ta
Năm 1171, triều đình nhà Lý cho
vẽ bản Ðịa Dư Toàn Quốc
Về kinh tế và an sinh xã hội
Về nông nghiệp
Về thủ công nghệ
Về thương nghiệp
Về giáo dục và thi cử
Về văn học
Nền văn hóa đời Lý:
a/ Thơ sấm truyền
b/ Tản văn: chiếu, biễu, bia, ký
c/ Truyện tích: văn ngữ lục, di ngôn
của các thiền sư
Ðạo Phật đời nhà Trần (1225 –
1400)
Ba thời kỳ đánh quân Mông Nguyên:
Lần thứ nhất, ngày 29 – 1 – 1258, vua
Trần Thái Tông và đại quân từ
Thiên Mạc
kéo về giải phóng Thăng Long,
đánh đuỗi quân Mông Cỗ ra khỏi
bờ cõi nước ta
Lần thứ hai thời đại Trần Nhân
Tông
Ðầu năm 1283, Vua cho mở Hội Nghị
Bình Than
Thánh 9 năm 1284, vua chủ toạ cuộc
duyệt binh tại Ðông Bộ Ðầu
Hưng Ðạo Ðại Vương truyền
hịch cho các tướng sĩ
Năm 1285, Vua triệu tập Hội Nghị Diên
Hồng
Ngày 24 – 6 – 1285, Hưng Ðạo
Ðại Vương đánh tan quân Nguyên,
chém Toa Ðô,
Ô Mã Nhi sợ hãi chạy thoái về
Tàu.
Trên mặt trận Vạn Kiếp, Thoát Hoan
phải chui vào ống đồng mới thoát
chết. Bắt sống hơn ba vạn quân, tịch
thu rất nhiều chiến thuyền và khí
giới của địch.
Lần thứ ba, ngày 4 – 2 1288, chiến
trận diễn ra trên sông Bạch Ðằng,
các tướng: Ô Mã
Phàn Tiếp, Tích Lệ Cơ… đều
bị bắt sống
Ngày 28 – 4 – 1288, xa giá Thượng
Hoàng và Vua cùng triều đình về
lại Thăng Long
Vua Trần Nhân Tông, đệ nhất tỗ
thiền phái trúc Lâm Yên Tử (1258 –
1308)
Ðệ nhị tỗ tôn giả pháp loa (1284
– 1330)
Ðệ tam tỗ tôn giả Huyền Quang (1254
– 1334)
5.
Khóa Hư Lục, một kiệt tác phẩm
của nền văn học dân tộc Việt,
thế kỷ XIII
Lời tựa
Bài kệ 4 núi
Tầng núi thứ nhất
Tầng núi thứ hai
Tầng núi thứ ba
Tầng núi thứ tư
Ðịnh nghĩa hai chữ Khoa Hư
Phổ khuyến sắc thân (Tức nói về
thân phận con người trước cuộc
đời)
Phổ khuyến phát Bồ Ðề Tâm
(khuyên mọi người mở lòng Bồ
Ðề)
Lục thời sám hối khoa nghi (Trong 6 thời
khóa lễ, mỗi khoa có những nghi thức
khác nhau. Ngoại trừ các bài kệ
dâng hương,dâng hoa, khuyến thỉnh, tùy
hỷ, hồi hướng là có tính
cách đồng nhất, vì là kệ.
Còn những bài văn khác, như: khải
bạch, sám hối, phát nguyện tuy có chung
một tiêu đề nhưng về nội dung, mỗi
bàivăn mang những tâm tư ý nghĩa
khác nhau)
Cuối Khóa Hư Lục là một bài
kệ khuyên mọi người tiến tu của
Hoàng Ðế Thái Tông
6.
Ðạo Phật từ thế kỷ XVII đến
hậu bán thế kỷ XX
Ðạo Phật suy từ cuối thế kỷ XIV:
Nhà Hồ diệt nhà Trần, tiếp giặc
Minh xâm lược nước ta ròng rã 20
năm. Năm 1428, Lê Lợi dẹp yên giặc
Minh, nhà Lê lấy Nho giáo làm kỷ
cương trị nước.
Nguyên nhân suy thoái của Phật giáo
có nhiều lý do:
1/ Theo luật vô thường chuyển biến
2/ Thời gian Nho giáo chiếm địa vị
độc tôn
3/ Ðất nước không may gặp cảnh
nội loạn ngoại xâm từ thế kỷ XV
đến cuối thế kỷ XX
4/ Thực dân Pháp cai trị nước ta trong
83 năm (1862 – 1945)
Thực dân Pháp cai trị nước ta trong 83
năm (1862 – 1945)
Phật giáo thời hậu bán thế kỷ
XX,
* Năm 1930, giới tăng sĩ và cư sĩ tri
thức trong nước phát khởi công cuộc
Chấn Hưng Phật Giáo:
* Năm 1931, ở Nam Kỳ thành lập Hội
Nghiên Cứu Phật Học và Hội
Lưỡng Xuyên Phật Học.
* Năm 1932, tại Trung Kỳ thành lập HộI
Việt Nam Phật Học
* Năm 1934, Bắc Kỳ thành lập HộI
Việt Nam Phật Giáo
( Các hội đều có mở các
trường tiểu học, trung học, đại
học và xuất bản báo chí để
truyền bá chính pháp)
* Năm 1952, ba Giáo Hội Tăng Già nam trung
bắc họp hội nghị tại chùa Quán
Sứ Hà Nội
thành lập Giáo Hội Tăng Già
Toàn Quốc. Ðến năm 1959 đỗi là
GIÁO HỘI TĂNG GÌÀ VIỆT
7.
Cuộc vận động của Phật giáo
Việt Nam chống chính thễ độc tài gia
đình trị Ngô Ðình Diệm, 1963
Những diễn biến của cuộc vận
động:
* Ngày 6 – 5 – 1963, Nhà Ngô ra thông
điện cấm treo cờ Phật giáo trong
ngày đại lễ Phật đản PL năm 2507
* Ngày 8 – 5 – 1963, hàng vạn tăng,
ni, Phật tử tỗ chức cuộc rước
Phật lớn từ chùa Diệu Ðế
về chùa Từ Ðàm, và tối hôm
đó có cuộc biểu tình tại
đài phát thành Huế: yêu cầu
đài này cho truyền thanh buổi lễ
nhưng không được đài chấp
thuận; khoảng 10 giờ hơn thì xảy ra
cuộc đàn áp do chính quyền sở
tại chủ động làm chết 8 người
và nhiều người bị thương…
* Ngày 9 – 5 – 1963, tổng trị sư
Giáo Hội Tăng Già Việt Nam họp khẩn
gửi kháng thư cho tỗng thống Diệm
phản đối việc cấm treo cờ Phật
Giáo và việc đàn áp đẫm
máu đêm 8 tháng 5
tại Huế.
* Ngày 10 – 5 – 1963, 5 tập đoàn
Phật Giáo Trung Phần (Huế) ra Tuyên Ngôn
chống lệnh treo cờ Phật giáo của
chính phủ và yêu cầu 5 điễm:
Chính phủ VNCH thu hồi vĩnh viễn công
điện triệt giáo kỳ của Phật
giáo.
Phật Giáo phải được hưởng
một chế độ đặc biệt như các
hội truyền giáo thiên chúa đã
được ghi trong đạo dụ số 10.
Chính phủ chấm dứt tình trạng
bắt bớ, khủng bố tín đồ Phật
giáo.
Cho tăng, tín đồ Phật giáo
được tự do truyền đạo và
hành đạo.
Chính phủ đền bồi một cách
xứng đáng cho những kẻ bị chết oan
vô tội và kẻ chủ mưu giết
hại phải đền tội đúng mức.
Ngày 25 – 5 – 1963, Tỗng Hội Phật
Giáo Việt Nam triệu tập 10 giáo phái
hội đoàn thành lập Ũy Ban Liên
Phái Bảo Vệ Phật Giáo và ra tuyên
ngôn:
Ủng hộ toàn diện nguyên vẹn 5
nguyện vọng tối thiễu và thiêng
liêng nhất của PGVN đã ghi trong bản
tuyên ngôn của 5 tập đoàn PGVN Trung
Phần và Thừa Thiên.
Thề nguyện đoàn kết đến
cùng trong cuộc tranh thủ bất bạo
động và hợp pháp đễ thực
hiện những nguyện vọng ấy.
Hòa thượng hội chủ THPGVN hiệu
triệu gửi toàn thể tăng, ni, Phật tử
VN
Diễn từ của hòa thượng hội
chủ THPGVN mở đầu cuộc tuyệt thực 24
giờ ngày 30 – 5 trên khắp trụ sở
Phật giáo thuộc miền đất Việt Nam
Cộng Hòa.
Ánh đuốc Quảng Ðức.
Cuộc họp giữa Ũy Ban Liên Bộ và
Ũy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật Giáo
trong các ngày 14, 15, 16 tháng 6 năm 1963 tại
hội trường Diên Hồng và ký bản
Thông Cáo Chung.
Lời hiệu triệu của vị hội
trưởng hội Phật Giáo thế giới.
Lời kêu gọi của đoàn Thanh Niên
Bảo Vệ Phật Giáo
Cuộc khủng hoảng tôn giáo
được coi như là một làn sóng
Cách Mạng.
(Theo báo The Washington Post, 23-6-1936)
Ũy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật
Giáo kiến nghị phản đối nghị
định số 358BNV/KS 9 – 7 – 1963, và
yêu cầu chính phủ thực thi bản Thông
Cáo Chung.
Ngày 7 – 7 – 1963, chính quyền đem
những nhân sĩ tham dự cuộc đảo
chính hụt ngày 11 – 11 – 1960 ra xét
xử tại tòa án tối cao SG
* Nhà văn nhất lịnh NGUYỄN TƯỜNG
TAM vì không muốn đễ cho một chế
độ không xứng đáng xử mình
nên đã uống thuốc độc tự
vẫn để cảnh cáo những người
chà đạp mọi thứ tự do.
Ngày 14 – 7 – 1963, hòa thượng
hội chủ THPGVN ra thông bạch kêu gọi
tăng, ni và toàn thễ Phật tử tái
phát động phong trào đòi hỏi
sự thực thi nghiêm chỉnh ban thông cáo
chung
Sự hòa giải giữa chính phủ và
Phật Giáo đều không chấm dứt
được tình thế khẩn trương
Cuộc biễu tình, tuyệt thực của
chư vị Tăng, Ni tại chùa Xá LợI
Biểu tình ngày 17 – 7 – 1963
"Ðến thăm thầy chúng tôi"
Lá tâm thư của một Phật tử
kính dâng hòa thượng Thích Quảng
Ðức
Lời hiệu triệu của đoàn Sinh viên
Liên giáo, gửi toàn thể sinh viên,
học sinh Việt Nam, kêu gọi
ủng hộ cuộc tranh đấu chính nghĩa
của Phật giáo Việt Nam.
Một biến chuyễn bất ngờ ông Diệm
nói với Phật giáo đồ: chúng ta
hãy hòa giải (bản tin UPI)
Hết tin tưởng – Phật giáo từ
chối lời hòa giải của ông Diệm
(Theo báo the New york times, ngày 17– 7–1963)
Ngày 22– 7–1963, UBLPBVPG họp báo tố
cáo chính quyền không chịu thi hành
bản thông cáo chung
Ánh đuốc Nguyên Hương
Ánh đuốc Thanh Tuệ
Ánh đuốc Diệu Quang
Ánh đuốc Tiêu Diêu (Dao)
Tối Ngày 20–8–1963, chính phủ
Ngô Ðình Diệm mở cuộc tỗng càn
quét các chùa chiền bắt tất cả
tăng, ni đưa đến nhốt tại trại
Rạch Giá ngoại ô Sài Gòn
Ngày 21–8–1963, trên 300 sinh viên,
học sinh biểu tình phản đối và
yêu cầu chính phủ:
1/ Thực sự tôn trọng và bảo vệ
tự do tín ngưỡng
2/ Trả tự do cho tăng, ni và tín
đồ Phật giáo, sinh viên, học sinh và
giáo sư hiện bị giam giữ
3/ Chấm dứt tình trạng khủng bố
bắt bớ hành hạ tín đồ Phật
giáo
4/ Giải tỏa chùa chiền, ban bố tự do
ngôn luận
Ánh đuốc Quảng Hương
Ánh đuốc Thiện Mỹ
Ngày 1–11–1963, Hội Ðồng Quân
Nhân Cách Mạng làm cuộc đảo
chính lật đổ chế độ độc
tài gia đình trị Ngô Ðình Diệm
Ngày 31–12–1963, Tỗng Hội Phật
Giáo Việt Nam và 10 giáo phái, hội
đoàn gồm các tăng sĩ và cư
sĩ Bắc tông – Nam tông đã mở
hội nghị tại chùa Xá Lợi trong 5
ngày để thảo luận một bản Hiến
Chuơng đã được đại biễu
biễu quyết và thành lập GIÁO HỘI
PHẬT GIÁO VIỆTNAM THỐNG NHẤT
8. Hiến Chương Giáo Hội Phật Giáo
VNTN
9. Hình thái tỗ chức Giáo Hội
Phật Giáo Việt Nam
Tiến trình lịch sử và nhu cầu
hiện đại đòi hỏi sự thống
nhất Ðạo Phật Việt
Ðề nghị: Một biện pháp xây
dựng GHPGVN
Hiến Chế GHPGVN
Lời kết
10. Phụ bản Phản Ứng Quốc Tế Phân
Tách Theo Từng Nước
Phụ lục
- Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni
- Bài thơ NAM QUỐC SƠN HÀ
- Bản đồ Việt Nam đời Lý
Trần
- Bản đồ nước Ðại Việt khi
nhà Trần chống với Mông Cỗ
- Bản đồ kháng chiến lần thứ
nhất chống quân xâm lược đế
quốc Mông Cỗ
- Bản đồ kháng chiến lần thứ II
chống quân xâm lược Nguyên
- Bản đồ kháng chiến lần thứ III
- 1288
- Bản đồ chiến thắng Bạch Ðằng
(Những bản đồ trên trích dẫn
trong Lịch Sử Việt Nam tập I và Lược
Sử Việt Nam tập II)