Câu chuyện đầu tuần.

Bửu Ấn và giòng kinh nhạc.

Kính thưa quí ACE Áo Lam.

Sáng hôm nay, tiễn đưa anh Nguyên Định-Bửu Ấn vào Đài hoả táng Biên Hoà. Trên đường xe cộ tấp nập, người đi dập dìu khác hẳn ngày thường, chúng tôi mới nhớ hôm nay là ngày 30 tháng tư. Chiếc xe tang khởi hành lúc hơn 4 giờ được ưu tiên nên khoảng 9 giờ đã đến lò thiêu, còn chiếc xe 45 chỗ đi sau thì bị kẹt xe gần một giờ sau mới tới. Tại đây, các huynh trưởng Bà Rịa-Vũng Tàu, Sai-gòn, Gia Định cũng đến để chia tay anh lần cuối. Đáng tiếc là phái đoàn của Ni sư Thích nữ Như Tường, trụ trì Như Thị Thất đã đến trễ khi linh quan anh đã nhập hoả đài. Huynh trưởng Phổ Minh-Trương Công Oai ( Lâm Đồng) đã điều khiển kết một vòng dây thân ái cùng với anh, những tiếng hát vang lên chậm vừa làm giây phút này dường như vô tận rất nồng nàn và xúc động phút từ ly. Đêm qua Ban kinh nhạc cùng các anh chị huynh trưởng khác sau lễ Tịch điện đã ngồi bên linh quan và cùng hát với anh cho đến gần sáng, trong đó có bài Về lại mái nhà của Đức Quảng mới sáng tác tưởng niệm anh đã được hát đi, hát lại nhiều lần.

Nói đến Bửu Ấn, sự liên tưởng đầu tiên trong ý niệm chúng tôi thường hiện lên là Ban Kinh Nhạc, do anh tổ chức, tập dượt và điều khiển từ thập niên 1980 tại Đà Lạt. Lúc đó tình thế sinh hoạt GĐPT rất khó khăn, nhà cầm quyền làm áp lực với các trụ trì không xong nên đã trực tiếp tra vấn các huynh trưởng để cản trở các anh đến chùa . Thuở ấy, chưa có ngày Hiệp Kỵ cấp Trung ương nên ngày 19.06 ÂL vía đức Quán Thế Âm là Hiệp Kỵ GĐPT Đà Lạt, Lâm Đồng, mỗi năm các nơi hội tụ về rất đông đã khích lệ tinh thần anh Bửu Ấn là không nên phí hoài thời gian, phải làm một việc gì đó để nâng cao sinh hoạt GĐPT! Sở trường anh là âm nhạc nên anh đã khai triển về phương diện này.

Nói đến khả năng âm nhạc, anh là một huynh trưởng nhạc sĩ đúng nghĩa trong các nhạc sĩ hiếm hoi của GĐPT với khả năng ca hát, sáng tác, hoà âm, điều khiển dàn hợp ca với cung cách Phật Giáo và rất riêng của GĐPT. Trước anh, Tuy các Huynh trưởng nhạc sĩ Hằng Vang, Ngô Mạnh Thu… đã thực hiện những chương trình hoà âm diễn xướng qui mô và rất thành công nhưng để duy trì và phát triển theo hướng nào thì chỉ có anh là làm được, và làm cho đến cuối cuộc đời.

Trong 30 năm qua, sinh hoạt Văn nghệ GĐPT về bộ môn âm nhạc trong và ngoài nước phát triển đến đâu? Hỏi để rồi tự trả lời : bằng “ không”, trước làm sao thì sau làm vậy và làm thụ động hơn chứ không có một bước đi nào đáng kể! Các anh chị có thể nói bộ môn Văn nghệ chỉ là môn phụ hỗ trợ cho bộ môn Phật Pháp để các em vui mà tu học. Điều này sẽ luôn đúng không ai có thể cãi lại nhưng bộ môn Phật Pháp có khả dụng hay không là do các phương tiện phụ trợ có làm các em vui hay không- Các em mà nhàm chán cũng đồng nghĩa với việc chán đến chùa, rời bỏ tổ chức. Sống trong một hoàn cảnh khắc nghiệt khi mà nhà cầm quyềm Cộng sản luôn soi mói xem các huynh trưởng dạy cái gì, nói cái gì, hát cái gì cho các em nhỏ, từ đó bắt buộc chúng ta phải chọn con đường tạm gọi là “ thuần túy Phật giáo để đi ”. Hát nhạc Quê hương ư! Mặt trận Tổ quốc, Công an…sẽ bảo nhạc quê hương sao chỉ hát những bài cũ của miền Nam, còn nhạc “ cách mạng ” bây giờ cũng là nhạc quê hương sao không hát? Còn Dân ca ba miền? Bây giờ người ta khai thác cải biên làm cho tình tự trai gái bắt loạn không còn kín đáo đầm thắm như xưa thì làm sao phù hợp với GĐPT! Vậy có phải nên quay trở lại với chính mình, tức là phát triển về nhạc Phật và Gia Đình Phật tử, đem lời kinh tiếng kệ đi vào cuộc sống và làm cho khu vườn âm nhạc trù phú muôn màu, muôn vẻ tươi xinh.

Đối với Bửu Ấn, anh không cần và không thích chuyên nghiệp hoá trong ca xướng GĐPT, anh chỉ tập họp các ACE thích ca hát lại để “ bày cuộc chơi ”, thích ca hát mà không hát đúng tông, đúng nhịp hoặc hát không hay (fault)thì sẽ giữ nhiệm vụ phụ xướng, phụ hoạ hay gõ mõ, đánh tang chẳng hạn - nhưng phải chơi cho đúng luật, không thì cuộc chơi phải dừng lại. Anh dễ dàng về mặt này nhưng rất khó khăn, nghiêm khắc về mặt khác. Con đường này không phải thuận lợi và trong giới nhạc sĩ hiếm hoi anh đã đi một mình, độc hành dấn bước và anh đã đến đích.

Có nhiều ACE khi nghe kinh nhạc thường đánh giá rằng đây là hình thức giống ca đoàn của Thiên Chúa giáo! Thật ra trong chương trình giáo dục theo hệ thống Tây phương, mục âm nhạc họ dạy rất kỹ lưỡng. Ở các lớp trung, tiểu học các em có thể đồng ca, xướng âm 2, 3 bè là chuyện thường, trong khi ở Việt Nam tiết âm nhạc, thanh nhạc thường dạy lấy có. Nó rất hệ trọng trong vấn đề phát triển nâng cao trình độ mỹ học, thẩm âm của một Dân tộc, để trả lời tại sao đến thiên niên kỷ thứ II rồi mà đại đa số dân Việt Nam vẫn chỉ thích nghe những bài hát đơn độc, đơn giản và có khi chê những bài hát có bè và phụ hoạ nhiều quá là hát “ lạt lạc đi đâu!” và các nghệ sĩ đành phải phục vụ “ vị nhân sinh” nghĩa là hát theo sở thích của số đông, nếu muốn bè hay phụ hoạ thì cũng “ phiên phiến(ít)” thôi. Cho nên, anh Bửu Ấn đã làm được điều thứ nhất là kết hợp nhiều khả năng trong một dàn đồng ca và nâng cao trình độ thẩm âm của chính ban kinh nhạc và các thính giả.

Điều thứ nhì anh làm được là sáng tác, khai thác các quãng “ nhấn nhá-luyến láy ” của ngũ cung ghi thành solfere Tây phương, đây là nét đặc trưng của âm nhạc Dân tộc qua các điệu Lý, điệu Hò trong kinh nhạc khiến cho ta cảm thấy Đạo Pháp và Dân tộc hoà quyện trong nhau.

Điều thứ ba anh khá thành công là phối hợp các Pháp khí như đại hồng chung, gia trì chung, khánh, tang, mõ…tạo nên âm sắc của một đàn tràng, đạo tràng thanh tịnh trang nghiêm.

Như vậy, những bước đi thử nghiệm, chấn chỉnh, phối hợp để hình thành và phát triển mô hình Kinh nhạc hợp xướng như ngày nay là hướng đi chính đáng của âm nhạc GĐPT ngày nay, với điều kiện là các trưởng phải bắt kịp chương trình âm nhạc do anh đề nghị cho bốn bậc Kiên-Trì-Định-Lực.

Anh đã đi và anh đã đến, hy vọng rằng chúng ta không nên phụ lòng mong mỏi của anh trên bước đường phối hợp, phát triển “ kinh nhạc” của anh.

Đôi lời thô thiển giãi bày một khía cạnh không chuyên về “ Ban kinh nhạc” cũng mong quí anh chị hậu tấn của anh Bửu Ấn hoan hỷ và tiếp tục duy trì mô hình này để phát triển Văn hoá Phật Giáo nói chung và GĐPT nói riêng, là cách ghi nhớ công ơn anh một cách thiết thực.

Một ngày đầu tuần cầu nguyện cho hương linh anh sớm về ngự trên chín phẩm sen hồng.

Trân trọng,

Nhóm áo Lam