Bồ Tát Quán Thế Âm

( Bài kệ 100 câu, 5 chữ của ngài Xà Na Cấp Đa dịch từ Phạn qua Hán).

Nguyên Anh Thân-Trọng Anh

Nhĩ thời Vô Tận ÝBồ tát Lúc bấy giờ VÔ TẬN Ý Bồ tát dĩ kệ vấn viết : nói kệ hỏi PHẬT rằng :

Thế Tôn diệu tướng cụ Thế tôn tướng tốt tròn đầy,

Ngã kim trùng vấn bỉ Con nay lại hỏi lời này giải nghi :

Phật tử hà nhân duyên Phật tử bởi nhân duyên chi ?

Danh vi Quán Thế Âm QUÁN THẾ ÂM ấy cớ gì thành tên ?

Cụ túc diệu tướng tôn Đức Phật thấu rõ nhân duyên ,

Kệ đáp Vô Tận Ý Thương Vô Tận Ý ngài liền đáp cho :

Nhữ thính Quán Âm hạnh QUÁN ÂM HẠNH ấy khôn dò ,

Thiện ứng chư phương sở Khéo ứng các chỗ, nghe cho tận tường.

Hoằng thệ thâm như hải Thệ sâu như biển khôn lường ,

Lịch kiếp bất tư nghị Trãi vô lượng kiếp, nghĩ bàn được đâu ?

Thị đa thiên ức Phật Theo ngàn-ức Phật phụng hầu ,

Phát đại thanh tịnh nguyện Thanh tịnh đại nguyện làm cầu độ sanh .

Ngã vị nhữ lược thuyết Vì Ông, vắn tắt ngọn ngành ,

Văn danh cập kiến thân Nghe danh và thấy tượng hình nhất tâm .

Tâm niệm bất không quá Chí tâm niệm, chẳng uổng công ,

Năng diệt chư hữu khổ Diệt khổ các cõi, rộng lòng từ bi .

Giả sử hưng hại ý Giả sử có kẻ hiểm nguy ,

Thôi lạc đại hỏa khanh Xô hầm lửa lớn muốn vì hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Hỏa khanh biến thành trì Lửa kia liền biến thành đầm thành ao .

Hoặc phiêu lưu cự hải Hoặc khi trôi giạt ba đào ,

Long ngư chư Quỷ nạn Sợ loài Rồng, Cá, Quỷ vào hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ Âm,

Ba lãng bất năng một Sóng kia dầu lớn cũng không việc gì .

Hoặc tại Tu Di phong Hoặc ở chót núi Tu Di ,

Vi nhân sở thôi đọa Bị kẻ hãm hại xô thì vực thâm .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Như nhật hư không trụ Liền như mặt nhật trên không vững vàng .

Hoặc bị ác nhân trục Hoặc bị kẻ dữ rượt tràn ,

Đọa lạc Kim Cương sơn Rớt Kim Cang ấy ắt tàn hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Bất năng tổn nhất mao Được ngài gia hộ, mảy lông chẳng hề…

Hoặc trị oán tặc nhiễu Hoặc khi oán tặc gần kề ,

Các chấp đao gia hại Đều cầm dao lại toan bề hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Hàm tức khởi từ tâm Giặc kia lại khởi từ tâm, lạ thường !

Hoặc tao vương nạn khổ Hoặc khi bị nạn Quân Vương ,

Lâm hình dục thọ chung Đến giờ phải tới pháp trường bỏ thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Đao tầm đoạn đoạn hoại Dao kia gảy đoạn, cũng không việc gì .

Hoặc tù cấm già tỏa Hoặc là tù ngục những khi ,

Thủ túc bị nữu giới Gông, Cùm, Xiềng, Xích trói ghì tay chân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Thích nhiên đắc giải thoát Gông xiềng gảy rã, thoát vòng hiểm nguy.

Chú trớ chư độc dược Bùa chú, độc dược thứ chi ,

Sở dục hại thân giả Ác nhân đem lại muốn thì hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Hoàn trước ư bản nhân Độc ấy trở lại mà tầm kẻ kia ,

Hoặc ngộ ác La Sát La sát, Rồng độc tràn đìa ,

Độc Long chư Quỷ đẳng Cùng các loài Quỷ chực kìa hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Thời tất bất cảm hại Nhìn đà chẳng dám, hại thân dám nào ?

Nhược ác thú vi nhiễu Gặp bầy ác thú lao xao ,

Lợi nha trảo khả bố Nhe nanh, giương vuốt muốn vào hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Tật tẩu vô biên phương Vội vàng chạy thẳng, lại gần dám đâu ?

Ngoan xà cập phúc yết Rắn cùng bò cạp độc đầu ,

Khí độc yên hỏa nhiên Phun hơi lửa độc, chực cầu hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Tầm thanh tự hồi khứ Nghe tiếng niệm ấy chúng lần bỏ đi .

Vân lôi cổ xiết điện Mây, Sấm, Sét, Điện, những gì ,

Giáng bạc chú đại vũ Băng giá, mưa lớn khổ thì tấm thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Ứng thời đắc tiêu tán Thời những thứ ấy dần dần tán tiêu .

Chúng sinh bị khổn ách Chúng sanh khổn ách rất nhiều ,

Vô lượng khổ bức thân Vô lượng nạn khổ, lắm điều bức thân .

Quán Âm diệu trí lực QUÁN ÂM diệu trí, lực thần ,

Năng cứu thế gian khổ Năng cứu các khổ, mê tân độ người .

Cụ túc thần thông lực Đủ thần thông lực tuyệt vời ,

Quảng tu trí phương tiện Rộng tu phương tiện, dạo chơi sa bà .

Thập phương chư Quốc độ Thập phương các cõi gần xa ,

Vô sát bất hiện thân Có tiếng kêu cứu ắt là hiện thân .

Chủng chủng chư ác thú Các loài đường dữ lạc thần ,

Địa ngục Quỷ súc sinh Súc sanh, địa ngục, Quỷ Thần xiết bao !

Sinh lão bệnh tư khổ Sanh, già, bệnh, chết khổ sao !

Dĩ tiệm tất linh diệt Niệm danh hiệu ấy, khổ nào cũng tan .

Chân quán Thanh tịnh quán Chơn, Tịnh, Kiến, Trần lai hàng ,

Quảng đại trí tuệ quán Quảng đại trí tuệ, quét càn vô minh .

Bi quán cập Từ quán Bi - Từ tự lơi, lợi sinh ,

Thường nguyện thường chiêm ngưỡng Thế gian thường nguyện, ngắm hình Quán Âm.

Vô cấu thanh tịnh quang Sáng thanh tịnh, dẹp tối tăm ,

Tuệ nhật phá chư ảm Khác nào tuệ nhật phá vòng ngu si ?

Năng phục tai phong hỏa Diệt tiêu khói lửa nạn kia ,

Phổ minh chiếu thế gian Ánh sáng Chánh đạo bủa về thế gian .

Bi thể giới lôi chấn Lòng Bi động tựa sấm vang ,

Từ ý diệu đại vân Ý Từ thâm diệu sánh hàng đại vân .

Chú cam lồ pháp vũ Diệu pháp cam lộ cứu trần ,

Diệt trừ phiền não diệm Trừ lửa phiền não đang hừng hừng lên .

Tranh tụng kinh quan xử Tranh-kiện nguy cả đôi bên ,

Bố úy quân trận trung Chiến họa tàn phá khắp miền, hại thân .

Niệm bỉ Quán Âm lực NHẤT TÂM NIỆM QUÁN THẾ ÂM ,

Chúng oán tất thoái tán Các oán nạn ấy sẽ dần dần tan ,

Diệu âm Quán thế âm Diệu, Quán, Phạm, Hải âm vang ,

Phạm âm Hải triều âm So cùng với tiếng thế gian sa bà :

Thắng bỉ Thế gian âm Thế gian âm ấy thua xa ,

Thị cố tu thường niệm Nên tu phải niệm mới là túc tri .

Niệm niệm vật sinh nghi Niệm niệm chớ có sinh nghi ,

Quán Thế Âm tịnh thánh Quán Aâm Tịnh Thánh khắc ghi trong lòng .

Ư khổ não tử ách Nơi có khổ não tử vong ,

Năng vị tác y hỗ Lấy đó nương tựa, cậy mong thoát nàn .

Cụ nhất thiết công đức Công đức đầy đủ vô vàn ,

Từ nhãn thị chúng sinh Mắt lành nhìn xuống hàng hàng chúng sinh

Phước tụ hải vô lượng Phước như trời biển mông mênh ,

Thị cố ưng đính lễ Chín cõi đính lễ, chí thành nhất tâm .

Bài kệ chính là bản tóm lược ý của kinh Phổ Môn chúng ta thường tụng .

Toàn bài tương đối dễ hiểu; duy có 2 đoạn giải chữ QUÁN và chữ ÂM vì khó dịch cho xuôi, nên Nguyên Anh phải nói thêm cho rõ nghĩa :

Chơn là Chơn quán tức Chơn không quán. Tu pháp này phá được Kiến Tư phiền não, chứng được Bát Nhã Đức.

Tịnh là Thanh tịnh quán. Tu pháp này phá được Trần Sa phiền não, chứng được Giải Thoát Đức.

Khi Chơn và Tịnh đều viên thông, KHÔNG và HỮU chẳng hai, tức là đã đi vào Trung Đạo quán trí, ấy gọi là Quảng Đại Trí Tuệ quán. Tu pháp này phá được Vô Minh phiền não, chứng được Pháp Thân Đức.

Nên để ý: Khi nói Phật ba đức là ý nói Phật có đủ ba đức Bát Nhã, Giải Thoát, Pháp Thân kể trên vậy.

Từ quán và Bi quán là hai quán Tự Lợi, Lợi Tha. Gọi chung là Đồng Thể Đại Bi quán.

Quán Thế Âm như trăng trên trời, chẳng đổi dời, lay động mà bóng hiện ngàn sông, ấy là bất biến mà vẫn tùy duyên.

Diệu âm dùng pháp âm quyền mưu phương tiện, tùy duyên giáo hóa, quyền tức thiệt, ấy là tùy duyên mà thường bất biến.

Tiếng nói thanh tịnh, khiết bạch, hợp với lý Trung Đạo Thật Tướng, cầu Phật đạo, gọi là Phạm âm.

Tiếng nói hợp cơ nghi chúng sinh, đúng thời mà đến, đi. Chẳng động mà đến, không ẩn mà ẩn, gọi là Hải Triều âm.

Thế gian âm là tiếng kêu cứu của các cõi. So với 4 âm trên thực không thể bằng.

Việc dịch giải của Nguyên Anh có thể còn thiếu sót và sai lầm, kính mong chư Thiện tri thức và anh chị em Lam Viên bốn phương hoan hỷ chỉ giáo cho. Xin đem việc làm này hồi hướng cho tất cả chúng sanh.

Nam mô thường tinh tấn Bồ Tát Ma ha Tát.

Nguyên Anh Thân-Trọng Anh