|
Bằng tất cả trí tuệ,
bạn mới có thể nhìn thấy cuộc
đời là một dòng sống tương
tác giữa cái này và cái kia,
tạo ra một trường thiên diễn vô
tận của ráng nắng, của bọt
nước, của ánh chớp, của
sương, của giấc mơ, của tâm
thức giả huyễn – và bằng tất
cả tình yêu, bạn có thể lắng
nghe nụ cười và tiếng khóc
trùng điệp đuổi bắt thay nhau của
vạn loại chúng sanh trong thế giới
phù hưiả ảo ấy.
Kinh nghiệm sống, chính là
kinh nghiệm về cuộc tồn sinh giả ảo
của cuộc đời, mà niềm tin và
thất vọng, mà nụ cười và
tiếng khóc luôn luôn chập chùng theo
nhau và theo nhau hiện khởi trong từng sát
na ở nơi tâm thức cuồng loạn của
con người và vạn loại.
Kinh nghiệm sống là kinh nghiệm
đầu tiên và tối cùng của hy
vọng và thất vọng, của hạnh
phúc và khổ đau – ta mơ ước
quá nhiều, nên ta khổ đau càng
lắm. Nhưng thất vọng và khổ đau
của con người và vạn loại chúng
sanh là ngàn sai muôn biệt. Vì tâm
và tưởng của mỗi người mỗi
loài đều dị biệt. Sự sai biệt
về tâm và tưởng đã tạo
nên sự đa thù, vạn dạng của
thế giới. Và chính cái đa thù
và vạn dạng đó, lại là
cái như thật của thế giới này.
Vì tâm và tưởng
vạn thù sai biệt, nên cây thông
đứng trước sân chùa ngày
hôm qua chỉ là củi và gỗ của bác
tiều phu, chỉ là bóng mát của
những lữ khách qua đường, chỉ
là những tàn cây cho chim muông làm
tổ và bay nhảy đùa reo, nhưng nó
là một Đấng Quân tử của
Nguyễn Công Trứ, và là một thực
tại toàn diện, sống động trước
đôi mắt của một nhà Thiền
quán.
Bằng tất cả trí tuệ,
ta phải biết cây thông là gì
và ta là ai trong vòng nhân duyên
tương tác thiên diễn vô tận
này, ta có phải là cây tùng,
là ráng nắng, bọt nước, ánh
chớp, làn sương, là tâm thức
hư ảo cuồng loạn ấy chăng; và ta
có phảI là nụ cười, tiếng
khóc, khi niềm vui và khổ đau chợt
có, chợt không lồng quyện vào nhau
và chen nhau hiện khởi?
Nếu ta không phải là
những cái đó thì ta là ai? Ai
cười và ai khóc? Ai vui và ai khổ?
Không có ai khóc sau tiếng khóc, chỉ
có hành động và tiếng khóc khi
nhân duyên của niềm đau hội
đủ; không có ai cười sau tiếng
cười, chỉ có hành động và
nụ cười khi nhân duyên của niềm
vui cùng nhau hội tụ. Nước và
lửa đối ngại nhau, nên ta khóc;
Nước và lửa cợt đùa với
nhau, nên ta cười. Gió xoáy bụi bay,
đất lở, nên ta khóc; Gió và
đất cùng nhau tương hợp chuyển
động, nên ta cười.
Bằng tất cả trí tuệ
bạn sẽ mỉm cười và tự nhủ:
Ta chưa bao giờ có một cái ta
đích thực. Ta chỉ là gió, là
mây, là nước, là trăng sao, là
hơi ấm của mặt trời, là những
cực vi của trái đất đã
cùng nhau hội tụ và phân ly trong
cùng tương sinh tương huỷ để
thay nhau và cùng nhau đuổi bắt vô
tận.
Và ta trong vô số lần
hội tụ và phân ly ấy, nước
không còn là nước mà nước
là gió, là mây, là mưa, là
sương, là hơi ấm mặt trời,
là bông hoa, là cây tùng, cây mai,
là chú bé chăn trâu giữa ruộng
đồng bát ngát, là em bé bán
nước khắp mọi phương trời…
Và mặt trời không còn là mặt
trời, mặt trăng không còn là mặt
trăng, mây không còn là mây,
nước không còn là nước,
đất không còn là đất mà
chúng đã đi vào trong nhau và
đã trở thành một “hợp
thể vô thể” của nhau.
Trong “hợp thể vô
thể” ấy, “cái này có
mặt trong cái kia, cái kia có mặt trong
cái này” và chính “cái
này đang trở thành cái kia và
cái kia đang trở thành cái này”,
chúng tạo ra sinh lực, trật tự và
bình an cho cuộc sống.
Nhưng, trong “hợp thể
vô thể” ấy, có một cá
thể khởi lên tác ý rằng, ta chỉ
thích làm mây hay ta chỉ thích làm
mặt trời… thì hạnh phúc và
nụ cười của ta tức khắc tan biết
theo những ước muốn của các cá
thể muốn làm mây hoặc làm mặt
trời ấy.
Sinh hoạt và tồn tại trong
một “hợp thể vô thể”,
chỉ cần một cá thể khởi lên
vọng tưởng, ta là cái này, ta
là cái kia, thì tức khắc thế
giới của “cái ta” trở nên
tăm tối, cuộc sống của một cái ta
trở nên chật hẹp.
Vọng tưởng về một
cá thể tồn tại độc lập trong
một “hợp thể”, đó là
vọng tưởng lệ thuộc vô minh. Và
cũng kể từ đó nó đưa ta
đi vào cuộc trầm luân dâu bể
tử sinh mà không biết đâu là
bờ bến ngọn nguồn.
Bằng tất cả trí tuệ
bạn hãy nhìn thấy bất cứ cái
gì là “hợp thể” thì cái
ấy không còn là “cá
thể”, nếu có một “cá
thể” thì “hợp thể” không
thành. Nhưng, trong ta là một “hợp
thể”, ta đang tồn tại là tồn
tại bằng “hợp thể” mà
không phải bằng “cá thể”, do
đó sự sống của ta là hết
sức linh hoạt và sống động vô
cùng. Trong hợp thể sống động, ta
được tạo nên bởi những cái
không phải là ta là của ta.
Bằng đôi mắt quán
chiếu của Bát Nhã bạn sẽ thấy -
tự tính của hợp thể là
‘không’ đã đành, mà mỗi
cá thể để tạo thành hợp
thể ấy, tự tánh của nó cũng
là ‘không’. Do đó, trong trong
một hợp thể không có tự tính
thực hữu cho chính nó đã
đành mà ngay trong mỗi cá thể
tạo nên hợp thể ấy, cũng hoàn
toàn không có tự thể thực hữu
cho mỗi chính nó. Và chính cái
không có tự thể thực hữu này,
mới làm nền tảng cho mọi sự hiện
hữu. “Vô tự thể” là cõi
tuyệt đối bình an cho mọi hiện
thể sinh diệt đi về.
Bằng tất cả trí tuệ
thực nghiệm, bạn thấy ngay tính vô
thể ở nơi mọi sự hiện hữu
là “không sinh, không diệt, không
dơ, không sạch, không thêm, không
bớt…” Và cũng bằng tất cả
trí tuệ, bạn khởi lên tình yêu
chân thực, thương hết thảy chúng
sanh đang đắm chìm trong những hạnh
phúc hư ảo do ngã tưởng vẽ
bày, mà chối từ niềm vui tuyệt
đối của Niết Bàn, nguyện ở
lại với trần gian hư ảo, cùng đi,
đứng, nằm, ngồi, cùng ăn uống,
thở, cười, và cùng nghe tiếng
khóc than của họ để cùng chia xẻ
những niềm đau nỗi buồn của họ
và để có cơ hội khơi mở tuệ
giác nơi chính họ.
Với đại tâm và
tình yêu chân thực, bạn có thể
sử dụng bất cứ hình thức nào,
dù là hình thức của một trẻ
thơ để tạo cho mọi người niềm
vui và giúp cho mọi người bớt
khổ. Và dù ở đó, bạn hiện
hữu như một trẻ thơ, nhưng là
một trẻ thơ trong sáng của tình
yêu. Bạn yêu tất cả, nhưng
đối với tất cả bạn chưa bao
giờ khởi lên một ý niệm chiếm
hữu.
Bạn hiện hữu trong trần
thế, bằng tất cả sự hiểu biết
và trái tim, để đưa mọi
người và mọi loài vượt ra
mọi cảm giác hư ảo, mọi tri giác
sai lầm, mọi tác ý điên đảo
và mọi nhận thức thiên lệch. Bạn
hiện hữu bằng tất cả những quan
năng trong sáng và bằng trái tim vô
nhiễm, bạn sẽ mỉm cười khi bị
nhiều người nguyền rủa. Tình yêu
của bạn như vậy là bạn không bao
giờ để lại một dấu tích khổ
đau cho ai, bạn là một nguồn cảm
hứng vô tận của thi ca và vô
biên của sáng tạo nghệ thuật.
Vậy, bằng tất cả trí
tuệ và tình yêu, bạn có thể
thỏng tay vào chợ đời bất cứ
lúc nào và ở đâu, để
tạo nên mọi huyền sử và huyền
thoại cho cuộc đời.
1
|