Mùa đông năm ấy tuyết không
rơi nhiều, nhưng cái lạnh vẫn theo sương khói ùa về làm xác
xơ thêm cho khu rừng mới trải qua một mùa dông bão kéo dài
trước đó.
Dân trong vùng cũng đang bị
nạn dịch cúm. Lúc này mọi người kéo nhau vào rừng tìm hái cỏ
thuốc, và những gì có thể ăn được cho qua cơn đói lạnh ngặt
nghèo.
Xung quanh một hang động
nhỏ, người ta phát hiện khoảng đất rộng mọc đầy các loài
dược thảo, cùng mấy luống khoai bắp đậu cà trái mùa đang ra
hoa kết nụ. Tất cả đều mọc thẳng tắp như có bàn tay ai đó
gieo trồng vun quén. Nhiều ngày rồi, ai qua lại nơi đây đều
nhìn thấy một vị đạo sĩ ngồi tịnh niệm dưới gốc cây sồi già,
trời lạnh như cắt với đầy sương sớm gió chiều, nhưng thân
hình người vẫn bất động, an nhiên.
Người ta nhận ra đó là vị
tu sĩ lúc trước vẫn hay vào trong xóm, tay xách một giỏ đầy
thuốc đến tận nhà chữa trị cho dân làng, và từ chối những
thực phẩm mà bệnh nhân cúng dường tạ ơn. Ông biết mọi người
đang đói. Trận bão lũ đã cuốn trôi hết hoa màu. Bệnh dịch
lại lan tràn nơi vùng sơn cước hẻo lánh cách xa phố thị đến
mấy ngày đường.
Không ai biết vị ẩn sĩ đang
lưu trú tận nơi nẻo núi cao heo hút này. Có lẽ lâu nay ít
người vào sâu trong rừng. Mà cũng bởi ông là người từ miền
xuôi đến, rồi cám cảnh ở lại tịnh tu và trồng các loại hoa
màu để giúp dân làng. Mà sao Người cứ ngồi yên, mắt nhắm
nghiền mãi thế kia. Ai đó đọc ra tấm biển nhỏ ghi ngoài bìa
rừng “Dân làng cần dùng thứ gì cứ tuỳ tiện hái mang về”.
Ngưòi ta chỉ vào xin một ít lá thuốc, tuyệt không dám làm
kinh động đến sự yên tịnh của Người.
Rồi một buổi sớm, ẩn sĩ
cũng xả thiền. Dường như mùa xuân vừa đến. Hoa cỏ nhuộm một
sắc màu yên vui đằm thắm. Cư dân đã qua trận bệnh tật, lại
trở nên sung sức hơn nhờ ăn những củ nhân sâm hái từ khu
vườn của vị đạo sĩ. Nhà nhà giờ đây đang tưng bừng trong lễ
hội mừng xuân. Vị tu sĩ mỉm cười trong ngày đầu năm đối diện
với cảnh vật hữu hình. Những tia nắng xuân ấm áp soi sáng cả
một góc hang động thâm u lạnh lẽo. Bỗng Người nhìn về phía
khu rừng. Thấp thoáng có một bóng người từ xa. Một cô gái
trẻ mặc váy bằng vải thổ cẩm màu sặc sỡ đang rẽ vào con
đường mòn. Khi đến bên vị tu sĩ cô quỳ xuống, lấy ra từ
trong làn giỏ mây một ít trái cây dâng lên. Khi ngước lên,
cô hơi bất ngờ vì thấy tu sĩ nhìn mình chăm chú. Vị tu sĩ
quan sát cô gái nhỏ, rồi bất ngờ kêu lên: - Đông Sơn…
Cô gái ngạc nhiên, ấp úng:
- Thưa…. ngài… vừa gọi tên của mẹ con. Xin hỏi vì sao ngài
lại biết ?
Vị tu sĩ ngần ngừ giây lát
rồi bỗng cười lớn. Nụ cười thoải mái tự tại mà dường như là
để che dấu điều gì đó.
- Năm xưa ta từng đi ngao
du đây đó. Và một lần ghé qua miền núi non cách trở này, ta
có gặp cô gái Đông Sơn. Rất giống cô bây giờ. Thời gian thắm
thoát. Đã hai mươi năm rồi còn gì. Vậy mà ta ngỡ như mới hôm
nào. Không ngờ. À! Mẹ cô bây giờ… vẫn khỏe… chứ?
Gương mặt cô gái buồn buồn:
- Thưa… Mẹ con mất cách đây hơn năm rồi. Mộ mẹ nằm ngoài bìa
rừng. Hôm cuối năm đi tảo mộ, con mới biết có ngài ẩn tu ở
đây…
***
Cô gái lớn lên nơi miền sơn
cước hoang dã lại có nét đẹp diệu dàng như cánh hoa rừng
khép nép mà sắc hương lan tỏa. Nhìn vóc dáng và tên gọi,
không ai nghĩ cô là người dân tộc. Mà cũng thật như vậy. Cha
mẹ Đông Sơn vốn là người kinh, cùng lên miền núi công tác,
gặp gỡ nhau mà nên duyên cầm sắt. Sau khi đứa con gái ra đời
được đặt tên là Đông Sơn, thì hai vợ chồng cùng mất trong
một lần dịch bệnh. Đứa bé được dân làng nuôi nấng và rồi
cũng lớn khôn theo năm tháng, trong trắng thơ ngây, rực rỡ
giữa mây ngàn gió núi.
Cô thích múa, thích ca,
thích hái hoa rừng về điểm trang thêm cho vẻ đẹp hoang sơ mà
đằm thắm của mình. Tiếng hát trong trẻo như chim Sơn Ca lại
uỵển chuyển như mây trời lãng đãng của cô gái tuổi trăng
tròn từng làm rung động bao trái tim chàng trai trẻ khắp
miền Trung du một thời. Núi rừng ngàn năm ắt hẳn sẽ mãi yên
bình trong tâm hồn cô gái, nếu như… Ôi! Giá như sự đời không
tồn tại hai từ này, thì con người ta đâu phải thốt lên lời
hối tiếc muộn màng, chứa đựng bao niềm đau, bao nỗi xót xa
khoắc khoải…
Năm đó có một đoàn y sĩ từ
miền xuôi đến khám bệnh cho dân làng. Một chàng trai thông
minh đỉnh đạt được đề cử lưu lại thêm một thời gian khi đoàn
rời đi. Chàng tên Hiền Minh, là y sĩ mới ra trường. Nhiệm vụ
của chàng là huấn luyện cấp tốc một lớp y tá cho buôn làng.
Đông Sơn có tham dự khóa học ấy. Thế là chuyện tình cảm xảy
ra giữa đôi trai tài gái sắc là điều không tránh khỏi. Mãn
khóa học, chàng trai trở về thành phố. Rồi cũng từ đó, Đông
Sơn mất đi vẻ trinh trắng hồn nhiên của loài hoa dại chốn
đại ngàn. Giọng hát của chim Sơn Ca cũng vắng tiếng mà thay
vào đó là đôi mắt nâu đượm buồn của nàng sương phụ cứ dõi
nhìn về phía chân trời thăm thẳm. Nhưng người ra đi đã không
một lần quay trở lại.
Sau đó thì Đông Sơn hạ sanh
một bé gái. Một lần nữa buôn làng sẵn lòng dang tay đùm bọc
lo lắng cho hai mẹ con cô, như ngày xưa cô đã ra đời và được
dưỡng nuôi nơi miềm sơn cước thấm đậm nghĩa tình này. Bao
năm tháng, hoa rừng vẫn rộ nở. Ghềnh thác cheo leo và núi
non hữu tình đã tạc nên một vóc dáng xinh xắn, trọn vẹn công
dung ngôn hạnh cho đứa con gái có mẹ không cha. Buôn làng
bây giờ đã thay đổi nhiều. Có trạm xá đầy đủ các phương tiện
tối thiểu. Có trường phổ thông Trung Học nội trú ngoài thị
trấn chỉ cách ven rừng hơn vài cây số. Có con đường quốc lộ
chạy dài dọc miền xuôi ngược.
Nhìn con lớn khôn ngoan
hiền học giỏi, Đông Sơn lấy đó làm nguồn an ủi lớn lao cho
đời mình. Đứa con gái đựơc kết tinh nên từ vẻ đẹp rực rỡ
hoang sơn của mẹ cùng sự mẫn cảm thông tuệ của người cha
cũng sớm trở thành niềm tự hào chung cho cả buôn làng, cho
cả núi rừng cây cỏ.
- Mẹ con làm y tá nơi trạm
xá xã. Một lần mẹ vào tận núi sâu để cứu một sản phụ sanh
khó, rồi bị tai nạn mất. - Cô gái nói tiếp sau khi kể lại
câu chuyện về cuộc đời của người Mẹ -Con cũng sắp tốt nghiệp
khóa đông y. Trong năm khi dân làng bị dịch bệnh, thầy đã
ghé về đây cứu chữa bằng các loại thảo dược. Con rất thích
theo học hỏi mà không dám…
- Được rồi. Ta sẽ truyền
dạy cho con những gì mà ta biết… như ngày xưa… à này! Mẹ con
ắt là oán hận và đau khổ nhiều lắm. Bởi kẻ đã quất ngựa truy
phong ngày đó? - Vị tu sĩ có vẻ xúc động khẻ hỏi.
- Dạ không. Mẹ vẫn thường
hay kể chuyện về ba cho con nghe. Mẹ không có chút gì oán
hận ông ấy cả. Mẹ bảo: “Ông ấy chắc có nỗi khổ tâm riêng nên
đã không quay trở lại. Một người thành phố có gia thế danh
vọng giàu có lại là con một - theo như lời ba nói ấy mà, thì
ít gia đình nào chấp nhận có một nàng dâu mồ côi lại là
người dân tộc xa xôi này. Vả lại người đàn ông đó cũng không
hề biết là mình để lại giọt máu rơi ở nơi này. Có một đứa
con với người mình thương yêu, thế là đủ. Mẹ không còn mong
muốn gì hơn.
Vị tu sĩ chìm sâu trong suy
tưởng. Người đang tịnh niệm hay nghĩ ngợi về chuyện thế sự
đa đoan đầy khổ lụy của kiếp nhân sinh. Không thể đoán định
được qua vẻ mặt trầm tĩnh dù có thoáng lên đôi chút dao động
khi lắng nghe câu chuyện. Cô gái vẫn miên man kể như một lời
tâm sự chôn kín nay mới được dịp thố lộ: -Bây giờ con chỉ có
một mong ước… là được gặp ba. Dù chỉ một lần duy nhất trong
đời. Dù không được gọi lên tiếng ba theo lẽ thường tình…
- Con tên là gì ? – Vị tu
sĩ đột ngột mở mắt ra hỏi.
- Dạ con tên Băng Ngàn. Mẹ
bảo có một lần ba nói nếu có con gái sẽ đặt tên là Băng Ngàn.
Ý nói ba đã băng ngàn vượt suối gặp mẹ ở đây.
Vị tu sĩ lại cười. Nụ cười
hiền từ mà ẩn khuất xa xôi. Người lặng ngắm nhánh mai rừng
mà ai đó đem đặt bên Thạch động chiều qua. Tu sĩ đã tận
hưởng một mùa xuân yên tịnh của núi rừng muôn thuở diệu kỳ.
Dòng suối bấy lâu nay khô cạn, bỗng dâng tràn như ghềng thác
lũ… để rồi tuôn chảy qua bao mảnh đời thực thực hư hư.
***
Vị tu sĩ nhuốm bệnh đã mấy
hôm rồi. Hằng ngày Băng Ngàn nấu cháo và sắc thuốc đem đến.
Người vẫn ngồi thiền bên ngoài Thạch thất và chỉ nhấp chút
cháo loãng. Đến ngày thứ ba, người mở mắt bảo với cô gái: -
Ta sắp đi rồi. Chỉ tiếc là chưa truyền dạy hết ngành thuốc
cho con, lại chưa kịp dạy về đạo lý tu học. Nhân duyên gặp
con chỉ bấy nhiêu. Ta chỉ có ít sách thuốc để lại, con hãy
đọc và thực hành theo đó để làm lợi ích cho nhân sinh. Điều
tâm huyết cuối cùng của ta là… ước mong con vẫn sống tốt đẹp
như núi rừng ngàn năm vang vọng, với những gì mà mẹ con đã
sống, đã chắt chiu cho con cho đời, dù có ta hay không ở cõi
đời này.
Thế là Người yên lặng ra đi
thanh thản khi mùa xuân vừa hết. Mọi người hỏa thiêu người
ngay bên Thạch thất. Băng Ngàn giữ lấy nắm tro tàn dựng lên
một ngọn tháp nhỏ thờ phụng kính bái. Cô ở lại luôn nơi đó.
Hằng ngày đọc kinh điển, ngồi thiền và nghiên cứu sách thuốc
cùng lo trồng tỉa và chế tác các loài thảo dược đem lại trạm
xá giúp dân làng có bệnh. Không ai biết tung tích của vị ẩn
sĩ khi Người đến cũng như lúc ra đi, ngoại trừ Băng Ngàn. Cô
gái của chốn núi rừng lại có huyết thống với vị tu sĩ vừa
thị tịch.
Những cánh chim Sơn Ca lại
rộn rã tưng bừng hát vang bên khu rừng dược thảo. Một am
thất nhỏ. Một trạm xá cùng bóng một ni cô diệu dàng cần mẫn
vào ra chăm sóc cho bệnh nhân xóm núi. Con đường phố núi vừa
thông thương, lòng người thôi không còn lo cách trở vì băng
đèo vượt suối. Người muôn năm trước cũng đã quay về, để chốn
ngàn sâu mọi sự sống vẫn không ngừng tiếp diễn… theo dòng
thời gian.
